Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Golubiu-Dobrzyniu

W dobie rosnącej mobilności społeczeństwa oraz popularności aktywnego wypoczynku na łonie natury, szczepienia ochronne stanowią jeden z kluczowych elementów profilaktyki zdrowotnej. Dotyczy to zarówno podróży zagranicznych, jak i krajowych wyjazdów rekreacyjnych, takich jak wycieczki do lasu, w góry czy nad wodę. Szczególne znaczenie mają szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM) oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A).

Kleszczowe zapalenie mózgu – zagrożenie podczas aktywności w terenie
Kleszczowe zapalenie mózgu jest wirusową chorobą ośrodkowego układu nerwowego przenoszoną przez zakażone kleszcze. Do zakażenia dochodzi najczęściej w trakcie przebywania na terenach zielonych – w lasach, parkach czy na łąkach. Choroba może przebiegać od łagodnych objawów grypopodobnych do ciężkich postaci neurologicznych, prowadzących do trwałych powikłań, a nawet zgonu.

Co istotne, obecnie nie istnieje leczenie przyczynowe KZM – terapia ma wyłącznie charakter objawowy. Dlatego szczepienie stanowi najskuteczniejszą metodę zapobiegania zakażeniu i jego powikłaniom . Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że immunizacja jest najefektywniejszą formą ochrony i powinna być stosowana szczególnie w regionach endemicznych .
Schemat szczepienia obejmuje trzy dawki podstawowe oraz dawki przypominające co 3–5 lat. Wysoka skuteczność szczepionek (ponad 95% osób uzyskuje odporność) sprawia, że są one rekomendowane zarówno dzieciom, jak i dorosłym, zwłaszcza osobom planującym aktywności na świeżym powietrzu.

WZW typu A – choroba związana z podróżami i higieną
Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest chorobą zakaźną przenoszoną głównie drogą pokarmową, poprzez spożycie skażonej żywności lub wody bądź kontakt z osobą zakażoną . Ryzyko zakażenia wzrasta szczególnie podczas podróży do krajów o niższym standardzie sanitarnym.
Choroba może mieć przebieg od łagodnego do ciężkiego, a w rzadkich przypadkach prowadzić do ostrej niewydolności wątroby. Nie istnieje leczenie przyczynowe, dlatego profilaktyka – w tym szczepienia – odgrywa kluczową rolę.

WHO podkreśla, że szczepienia przeciw WZW A są bezpieczne i skuteczne, a ich stosowanie powinno być elementem kompleksowej strategii zapobiegania zakażeniom, obok poprawy higieny i dostępu do czystej wody . Szczepienie zapewnia długotrwałą odporność, sięgającą nawet kilkunastu–kilkudziesięciu lat .

W Polsce szczepienie to jest szczególnie zalecane:
•    osobom podróżującym do krajów o wysokiej lub średniej endemiczności, 
•    pracownikom sektora żywnościowego i komunalnego, 
•    osobom z grup zwiększonego ryzyka epidemiologicznego. 

Szczepienia, a podróże i aktywny styl życia
Zgodnie z zaleceniami WHO, przed każdą podróżą – zarówno zagraniczną, jak i krajową – warto skonsultować się z lekarzem w celu oceny potrzeb szczepiennych . Szczepienia chronią nie tylko indywidualnie, ale również ograniczają szerzenie się chorób zakaźnych.
W przypadku osób planujących wypoczynek na łonie natury, szczepienie przeciw KZM powinno być traktowane jako standardowy element przygotowań. Z kolei osoby podróżujące do regionów o niższym poziomie higieny sanitarnej powinny rozważyć szczepienie przeciw WZW A.

Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu oraz WZW typu A stanowią skuteczną i bezpieczną formę profilaktyki chorób zakaźnych. Ich znaczenie wzrasta w kontekście rosnącej aktywności turystycznej i rekreacyjnej. Odpowiednie przygotowanie zdrowotne przed wyjazdem lub sezonem aktywności na świeżym powietrzu pozwala znacząco ograniczyć ryzyko zachorowania i jego powikłań.

Warto pamiętać, że decyzja o szczepieniu powinna być poprzedzona konsultacją medyczną, a profilaktyka – w tym szczepienia – pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi ochrony zdrowia publicznego.