Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Golubiu-Dobrzyniu

Początek roku szkolnego to czas kompletowania podręczników, zeszytów i przyborów szkolnych. Warto jednak pamiętać, że odpowiednio dobrana wyprawka szkolna ma ogromne znaczenie nie tylko dla komfortu ucznia, ale przede wszystkim dla jego zdrowia. Zbyt ciężki plecak może prowadzić do przeciążenia kręgosłupa, bólu pleców, karku i ramion, a w dłuższej perspektywie sprzyjać powstawaniu wad postawy.
Zarówno rodzice, jak i uczniowie powinni zwrócić szczególną uwagę na to, co znajduje się w szkolnym tornistrze oraz w jaki sposób jest on noszony.

Jak ciężki może być plecak?

Specjaliści zalecają, aby masa plecaka nie przekraczała 10–15% masy ciała dziecka. Oznacza to, że uczeń ważący 30 kilogramów nie powinien nosić plecaka cięższego niż 3–4,5 kilograma.
Nadmierny ciężar może powodować:

• bóle pleców, szyi i barków;
• przeciążenie mięśni i stawów;
• garbienie się i pochylanie sylwetki; 
• asymetrię barków; 
• pogłębianie istniejących wad postawy; 
• szybsze zmęczenie oraz obniżenie koncentracji. 

Regularne noszenie zbyt ciężkiego plecaka może negatywnie wpływać na rozwój układu kostno-mięśniowego, zwłaszcza u dzieci w wieku szkolnym, których organizm intensywnie się rozwija.

Jak wybrać odpowiedni plecak?

Wybór plecaka powinien być dobrze przemyślany. Warto zwrócić uwagę na kilka istotnych elementów:

• szerokie, regulowane szelki, które równomiernie rozkładają ciężar; 
• usztywnione i odpowiednio wyprofilowane plecy;
• niewielką masę własną plecaka; 
• dodatkowy pas piersiowy lub biodrowy; 
• kilka przegródek ułatwiających właściwe rozmieszczenie przedmiotów; 
• elementy odblaskowe zwiększające bezpieczeństwo dziecka na drodze. 

Plecak powinien przylegać do pleców i być noszony na obu ramionach. Noszenie go na jednym ramieniu prowadzi do nierównomiernego obciążenia kręgosłupa i może sprzyjać powstawaniu wad postawy.

Jak prawidłowo kompletować wyprawkę szkolną?

Aby ograniczyć ciężar plecaka, warto stosować kilka prostych zasad:

1. Pakuj tylko potrzebne rzeczy. Każdego dnia należy sprawdzić plan lekcji i zabrać wyłącznie podręczniki, zeszyty oraz przybory potrzebne na konkretne zajęcia.
2. Wykorzystuj szkolne szafki i półki. Jeśli szkoła daje taką możliwość, część materiałów można pozostawić na miejscu.
3. Wybieraj lekkie wyposażenie. Kupując zeszyty, piórniki czy bidony, warto zwrócić uwagę na ich wagę.
4. Regularnie przeglądaj zawartość plecaka. Dzieci często noszą w nim niepotrzebne przedmioty, zabawki, stare zeszyty lub książki.
5. Najcięższe rzeczy układaj najbliżej pleców. Takie rozmieszczenie zawartości poprawia stabilność i zmniejsza obciążenie kręgosłupa.

Nie tylko plecak – pamiętaj o ruchu

Zapobieganie wadom postawy nie ogranicza się wyłącznie do zmniejszenia ciężaru tornistra. Bardzo ważną rolę odgrywa również codzienna aktywność fizyczna, która wzmacnia mięśnie odpowiedzialne za utrzymanie prawidłowej postawy ciała.
Dzieci powinny regularnie spędzać czas na świeżym powietrzu, uprawiać sport oraz ograniczać długotrwałe siedzenie przed komputerem, telewizorem czy smartfonem. Warto także zadbać o ergonomiczne stanowisko do nauki – odpowiednio dobrane biurko i krzesło pomagają utrzymać prawidłową pozycję podczas odrabiania lekcji.

Rola rodziców i nauczycieli

Rodzice oraz nauczyciele mają istotny wpływ na kształtowanie prawidłowych nawyków związanych z dbaniem o zdrowie kręgosłupa. Regularne kontrolowanie zawartości plecaka, zwracanie uwagi na sposób jego noszenia oraz promowanie aktywności fizycznej mogą skutecznie zapobiegać problemom zdrowotnym w przyszłości.