Bezpieczeństwo żywności zaczyna się od wiedzy - alergeny w żywności
23.09.2026
Jednym z ważnych elementów bezpieczeństwa żywności jest prawidłowe oznakowanie składników, które mogą wywoływać u niektórych osób reakcje alergiczne lub nietolerancje pokarmowe.
Reakcję alergiczną może wywołać niewielka ilość składnika żywności, na który dana osoba jest wrażliwa. Objawy reakcji alergicznej mogą być łagodne (swędzenie lub wysypka), ale mogą też się przekształcić w cięższe objawy, takie jak wymioty, biegunka, świszczący oddech i sporadycznie anafilaksja (wstrząs). Dlatego tak istotne jest, aby informacje o alergenach były na etykietach łatwo dostępne, czytelne i jednoznaczne.
Nie mniej ważne jest, aby konsumenci nie tylko mieli dostęp do informacji o składzie produktów, ale również potrafili je prawidłowo odczytywać i świadomie wykorzystywać przy dokonywaniu codziennych wyborów żywieniowych.
Gdzie szukać informacji o alergenach?
Producenci żywności oraz osoby prowadzące działalność gastronomiczną przedsiębiorcy mają obowiązek informowania o alergenach znajdujących się w żywności nieopakowanej, czyli także tej serwowanej
w restauracjach, kawiarniach czy punktach gastronomicznych. W przypadku produktów opakowanych informacja o alergenach powinna znajdować się w wykazie składników i być wyraźnie wyróżniona, np. poprzez zastosowanie innej czcionki, koloru lub tła. W przypadku żywności sprzedawanej luzem, np. w restauracjach, piekarniach czy na stoiskach z żywnością na wagę informacji o alergenach należy szukać przy produkcie lub
w innym miejscu dostępnym dla konsumenta.
Konsument powinien zostać poinformowany, czy w produkcie występują:
- zboża zawierające gluten, tj. pszenica (w tym orkisz i pszenica khorasan), żyto, jęczmień, owies lub ich odmiany hybrydowe, a także produkty pochodne (ze wskazanymi wyjątkami),
- skorupiaki i produkty pochodne,
- jaja i produkty pochodne,
- ryby i produkty pochodne (ze wskazanymi wyjątkami),
- orzeszki ziemne (arachidowe) i produkty pochodne,
- soja i produkty pochodne (ze wskazanymi wyjątkami),
- mleko i produkty pochodne (łącznie z laktozą) (ze wskazanymi wyjątkami),
- orzechy, tj. migdały, orzechy laskowe, orzechy włoskie, orzechy nerkowca, orzeszki pekan, orzechy brazylijskie, pistacje/orzechy pistacjowe, orzechy makadamia lub orzechy Queensland, a także produkty pochodne (ze wskazanymi wyjątkami),
- seler i produkty pochodne,
- gorczyca i produkty pochodne,
- nasiona sezamu i produkty pochodne,
- dwutlenek siarki i siarczyny,
- łubin i produkty pochodne,
- mięczaki i produkty pochodne.
Przedsiębiorcy odpowiedzialni za informacje na temat żywności są zobligowani do informowania
o składzie danego produktu spożywczego. Jeśli w produkcie występują alergeny, to muszą one być wyraźnie wyróżnione na tle innych składników (np. za pomocą pogrubionej czcionki, podkreślenie, wyróżnienia innym kolorem, itp.). Przedsiębiorcy muszą także poinformować konsumenta o ryzyku niezamierzonego i niedającego się uniknąć występowania alergenów w danym produkcie - informacja ta może brzmieć: „może zawierać…”
Pamiętajmy! Znajomość oznaczeń i umiejętność czytania etykiet to ważny element bezpiecznego wyboru żywności. Dzięki temu możemy lepiej kontrolować skład spożywanych produktów
i podejmować bardziej świadome decyzje żywieniowe.
Źródło:
https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat/food-allergens
https://ncez.pzh.gov.pl/dla-producentow-zywnosci/alergeny-pokarmowe-w-etykietowaniu-zywnosci/