Udar cieplny
27.06.2026
Wraz ze wzrostem temperatur w okresie letnim zwiększa się ryzyko wystąpienia udaru cieplnego, udaru słonecznego oraz przegrzania organizmu - stanów, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia
i życia. Długotrwałe przebywanie na słońcu, wielogodzinne plażowanie, intensywna aktywność fizyczna w upale czy praca w przegrzanych, słabo wentylowanych pomieszczeniach mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, osób w podeszłym wieku oraz cierpiących na przewlekłe schorzenia. Dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie niepokojących objawów oraz podjęcie właściwych działań, które mogą zapobiec groźnym powikłaniom, a nawet uratować życie.
Udar słoneczny (porażenie słoneczne) powstaje przy dużym, bezpośrednim nasłonecznieniu - przede wszystkim głowy oraz karku. Miejscowe działanie promieni słonecznych na skórę głowy prowadzi do przekrwienia opon mózgowych i mózgu.
Objawy:
- bóle i zawroty głowy;
- zaczerwienienie i poparzenia skóry;
- ogólny niepokój.
Co robić, jeśli wystąpią objawy:
- przenieś osobę do chłodnego miejsca;
- rób zimne lub wilgotne okłady na głowę;
- pij wodę;
- weź chłodną kąpiel.
Udar cieplny (porażenie cieplne) to reakcja organizmu, która występuje po dłuższym działaniu wysokiej temperatury na nasze ciało - często połączonej z wysoką wilgotnością i brakiem lub bardzo małym ruchem powietrza. Temperatura ciała staje się tak wysoka, że organizm nie jest w stanie samodzielnie jej obniżyć.
Objawy:
- wysoka temperatura ciała (powyżej 39°C);
- gorąca, czerwona, sucha lub wilgotna skóra;
- szybkie, dobrze wyczuwalne tętno;
- możliwa utrata przytomności.
Co robić, jeśli wystąpią objawy:
- zadzwoń pod numer 999 lub 112 i natychmiast wezwij pomoc;
- przenieś osobę w chłodniejsze miejsce;
- obniż temperaturę ciała zimnymi okładami lub nawet zimną kąpielą/zimnym prysznicem;
- podawaj płyny.
Wyczerpanie cieplne powstaje z powodu długiego przebywania na słońcu, gdy w organizmie następuje nadmierna utrata płynów i soli. Spada wówczas ciśnienie tętnicze krwi, co powoduje uczucie silnego zmęczenia.
Objawy:
- zwiększone pocenie się;
- brak sił;
- zimna, blada i wilgotna skóra;
- szybkie, ale słabo wyczuwalne tętno;
- nudności lub wymioty;
- zasłabnięcie
Co robić, jeśli wystąpią objawy:
- przenieś się do chłodniejszego miejsca;
- połóż się i rozluźnij ubranie;
- rób zimne okłady na całym ciele;
- pij wodę małymi łykami;
- jeśli wymiotujesz, natychmiast udaj się do lekarza.
Jeśli osoba z objawami wyczerpania cieplnego wystarczająco szybko zostanie przeniesiona
w chłodniejsze miejsce i napije się wody, powinna poczuć się lepiej. Jeśli jednak złe samopoczucie nie mija należy bezzwłocznie wezwać pomoc!
Jak zapobiegać udarowi cieplnemu? Profilaktyka jest najskuteczniejszą metodą ochrony przed skutkami upałów. Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:
- noś jasne, przewiewne ubrania wykonane z naturalnych tkanin, dobrze przepuszczających powietrze,
- pamiętaj o odpowiednim nakryciu głowy, które zabezpieczy przed przegrzaniem oraz o okularach przeciwsłonecznych z filtrem chroniącym nasze oczy przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym,
- regularnie stosuj krem z filtrem,
- unikaj przebywania na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia (11:00–16:00),
- ograniczaj intensywny wysiłek fizyczny podczas upałów,
- zadbaj o właściwą cyrkulację powietrza w zamkniętych pomieszczeniach, używaj wentylatorów
i klimatyzacji, wietrz pomieszczenia najlepiej rano lub wieczorem, - pamiętaj o regularnych posiłkach, wybierając lekkie dania,
- pij systematycznie, najlepiej wodę, unikaj napojów słodzonych.
Pamiętajmy, że przegrzanie organizmu może rozwijać się stopniowo, dlatego nie należy lekceważyć pierwszych niepokojących sygnałów. Odpowiednie nawodnienie, unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce oraz szybka reakcja w przypadku wystąpienia objawów przegrzania to podstawowe zasady, które pomagają bezpiecznie przetrwać okres letnich upałów i chronić zdrowie własne oraz najbliższych.
Źródło:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/udar-sloneczny-udar-cieplny-przegrzanie-cieplne