Wakacje bez używek - jak wspierać młodzież w podejmowaniu zdrowych wyborów
10.07.2026
Wakacje to dla młodych ludzi czas odpoczynku, przygód, nowych znajomości i większej swobody. Dla rodziców
i opiekunów jest to jednak również okres, w którym wzrasta ryzyko kontaktu młodzieży z alkoholem, papierosami, e-papierosami czy innymi substancjami psychoaktywnymi.
Jak wspierać nastolatków w dokonywaniu zdrowych i odpowiedzialnych wyborów? Duże znaczenie mają bliskie relacje z rodzicami, szczera komunikacja, wzajemne zaufanie oraz zainteresowanie codziennymi sprawami młodego człowieka.
Dlaczego wakacje są okresem zwiększonego ryzyka?
Podczas wakacji młodzież spędza więcej czasu poza domem, często bez stałego nadzoru dorosłych. Wyjazdy, imprezy, spotkania ze znajomymi czy chęć eksperymentowania mogą sprzyjać sięganiu po używki. Dodatkowym czynnikiem jest presja rówieśnicza - wielu nastolatków obawia się odrzucenia przez grupę i podejmuje ryzykowne zachowania, aby zdobyć akceptację.
Warto pamiętać, że młody człowiek nie zawsze sięga po używki z ciekawości. Czasami jest to sposób radzenia sobie ze stresem, samotnością, nudą lub trudnymi emocjami.
Rozmowa zamiast straszenia
Skuteczna profilaktyka opiera się przede wszystkim na otwartej komunikacji. Młodzież potrzebuje przestrzeni
do zadawania pytań, wyrażania wątpliwości i dzielenia się swoimi doświadczeniami bez obawy przed oceną czy karą.
Rozmawiając z nastolatkiem:
- słuchaj uważnie i bez przerywania,
- zadawaj pytania otwarte,
- unikaj moralizowania i straszenia,
- przedstawiaj rzetelne informacje na temat skutków używania substancji psychoaktywnych,
- okazuj zainteresowanie jego życiem i relacjami z rówieśnikami.
Ucz odpowiedzialności i asertywności
Jednym z najważniejszych czynników chroniących jest umiejętność odmawiania. Warto wspierać młodzież w rozwijaniu asertywności oraz pewności siebie. Nastolatek powinien wiedzieć, że ma prawo powiedzieć „nie”, nawet jeśli inni zachowują się inaczej.
Zadbaj o atrakcyjne formy spędzania czasu
Nuda jest jednym z czynników sprzyjających eksperymentowaniu z używkami. Dlatego warto zachęcać młodzież do aktywności rozwijających zainteresowania i dających satysfakcję. Młodzi ludzie, którzy angażują się w wartościowe działania, częściej budują poczucie sprawczości i rzadziej poszukują silnych wrażeń poprzez zachowania ryzykowne.
Bądź przykładem
Dorośli odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaw młodzieży. Nastolatki obserwują zachowania rodziców, opiekunów i innych ważnych dla nich osób. Jeśli dorośli sami prezentują odpowiedzialne podejście do zdrowia, radzenia sobie ze stresem i spędzania wolnego czasu, zwiększają szansę, że młodzi ludzie będą postępować podobnie.
Warto pamiętać, że profilaktyka to nie jednorazowa rozmowa, lecz codzienne budowanie relacji opartej na zaufaniu, szacunku i wsparciu.
Potrzebujesz wsparcia?
Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich zmaga się z problemem uzależnienia, nie wahaj się szukać pomocy. Wsparcia udzielają:
- Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia: 800 199 990 (czynny codziennie w godz. 16.00-21.00),
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Narkomanii https://kcpu.gov.pl/
Źródło: