Wścieklizna - dlaczego nadal stanowi zagrożenie i jak się chronić
06.08.2026
Wścieklizna to jedna z najpoważniejszych chorób zakaźnych. Przyczyną wścieklizny jest wirus (z rodzaju Lyssavirus). Jest to zoonoza, czyli choroba, która przenosi się ze zwierząt na człowieka. Głównym rezerwuarem wirusa są zwierzęta dzikie, szczególnie lisy, zagrożenie mogą stanowić również nietoperze, które mogą być nosicielami wirusa. Źródłem zakażenia jest najczęściej ślina chorego zwierzęcia, do zakażenia człowieka dochodzi po pogryzieniu przez zakażone zwierzę, zadrapaniu lub kontakcie śliny zakażonego zwierzęcia
z uszkodzoną skórą lub błoną śluzową.
Objawy wścieklizny u zwierząt:
- nagła zmiana zachowania - agresja lub przeciwnie, nietypowa łagodność,
- utrata naturalnego lęku przed człowiekiem,
- trudności w połykaniu i nadmierne ślinienie,
- zaburzenia koordynacji ruchowej,
- porażenie kończyn,
- niepokój lub nadmierne pobudzenie.
Nie należy dotykać ani samodzielnie próbować łapać zwierząt, które zachowują się nietypowo lub sprawiają wrażenie chorych.
W przypadku pogryzienia człowieka przez chore lub podejrzane o wściekliznę zwierzę należy:
- pozwolić, aby krew przez jakiś czas swobodnie wypływała z rany
- przemyć ranę wodą z mydłem
- zdezynfekować ranę
- nałożyć opatrunek
- zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.
Lekarz oceni stopień narażenia pacjenta na zakażenie wścieklizną i kwalifikuje do ewentualnych szczepień
w poradni profilaktyki wścieklizny.
Objawy zakażenia:
Okres inkubacji trwać może 3-8 tygodni, a po nim pojawiają się niespecyficzne objawy, tj. bóle głowy, gorączka, nudności, niepokój, pobudzenie, obrzmienie skóry wokół miejsca ugryzienia, nadmierne ślinienie i trudności
w połykaniu, porażenia mięśni i śpiączka. Charakterystycznym objawem wścieklizny u człowieka jest wodowstręt i światłowstręt.
W celu uniknięcia zakażenia wścieklizną:
- nie dotykaj dzikich zwierząt, nawet jeśli wydają się oswojone lub potrzebują pomocy,
- nie podchodź do martwych zwierząt znalezionych w lesie lub na terenie posesji,
- ucz dzieci, aby nie głaskały nieznanych zwierząt,
- dbaj o regularne szczepienia psów i innych zwierząt zgodnie z obowiązującymi przepisami,
- kontroluj zachowanie swoich zwierząt i zgłaszaj niepokojące objawy lekarzowi weterynarii.
Szczepienia - ważny element ochrony
Szczepienie zwierząt domowych jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania. W Polsce przeciwko wściekliźnie należy obowiązkowo szczepić psy powyżej 3 miesiąca życia, a następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia ostatniego szczepienia.
Szczepienia profilaktyczne zalecane są osobom, które mają częsty kontakt ze zwierzętami, pracownikom wybranych zawodów, np. weterynarzom, leśnikom oraz osobom podróżującym, natomiast szczepienie poekspozycyjne chroni osoby po kontakcie z wirusem, np. przez pogryzienie lub kontakt ze śliną zakażonego zwierzęcia. Obejmuje podanie szczepionki i/lub swoistej immunoglobuliny.
Źródło: