Profilaktyka wad postawy - ocena ciężaru tornistrów i ergonomii stanowisk nauki.
05.11.2026
W październiku br. na terenie powiatu mogileńskiego przeprowadzono działania o charakterze prewencyjnym, których celem było zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci i młodzieży w nadzorowanych placówkach oświatowych. Szczególną uwagę poświęcono profilaktyce wad postawy wśród uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych.
Zakres przeprowadzonych działań
W ramach akcji dokonano:
- oceny obciążenia uczniów ciężarem tornistrów szkolnych;
- oceny dostosowania mebli szkolnych do zasad ergonomii i warunków antropometrycznych uczniów;
- oceny możliwości pozostawiania w szkole części podręczników i przyborów szkolnych.
Prowadzono również działania edukacyjno-informacyjne dotyczące właściwego doboru
i użytkowania tornistrów, ich odpowiedniej wagi, ergonomii stanowisk nauki oraz dostosowania mebli do warunków antropometrycznych uczniów. Podkreślano także znaczenie prawidłowej postawy ciała i regularnej aktywności fizycznej.
Spośród 17 placówek oświatowych objętych nadzorem, do których uczęszczają uczniowie
z wymienionej grupy wiekowej, skontrolowano 7 szkół, co stanowi 41% placówek ujętych w ewidencji. W trakcie kontroli zważono 428 uczniów oraz ich tornistry.
Co wykazały kontrole?
Analiza wyników ważenia wykazała, że:
- 241 uczniów (56,3%) miało tornistry, których masa nie przekraczała 10% masy ich ciała;
- 139 uczniów (32,5%) miało tornistry o masie stanowiącej od 10% do 15% masy ciała;
- 48 uczniów (11,2%) nosiło tornistry, których masa przekraczała 15% masy ich ciała.
Najcięższy zważony tornister ważył 8,7 kg, natomiast najwyższy odnotowany stosunek masy tornistra do masy ciała ucznia wyniósł 22,3%.
Możliwość pozostawiania podręczników i przyborów szkolnych
Wszystkie skontrolowane szkoły zapewniały uczniom możliwość pozostawienia podręczników i przyborów szkolnych na terenie placówki:
- 1 szkoła zapewniała uczniom wyłącznie indywidualne szafki;
- 5 szkół udostępniało wydzielone miejsca na półkach, w szafkach i szufladach w salach lekcyjnych;
- 1 szkoła zapewniała zarówno indywidualne szafki, jak i miejsca w szafach w salach lekcyjnych.
Ocena ergonomii stanowisk nauki
Sprawdzono również prawidłowość zestawienia stolików i krzeseł w salach lekcyjnych. Oceną objęto 372 stanowiska – wszystkie były zestawione prawidłowo.
Wnioski i zalecenia
Wyniki przeprowadzonych działań wskazują na potrzebę dalszego zwracania uwagi na właściwe obciążenie tornistrów szkolnych. Istotne jest regularne przypominanie uczniom, rodzicom i wychowawcom o konieczności kontrolowania zawartości tornistrów oraz usuwania zbędnych przedmiotów i książek, które zwiększają ich ciężar.
Rodzicom zaleca się regularne sprawdzanie zawartości plecaków dzieci, natomiast szkołom kontynuowanie działań edukacyjnych promujących prawidłowe nawyki związane
z pakowaniem i noszeniem tornistra.
Jak prawidłowo nosić tornister szkolny?
Aby ograniczyć nadmierne obciążenie pleców ucznia, warto pamiętać o kilku zasadach:
- masa tornistra nie powinna przekraczać 10–15% masy ciała ucznia;
- ciężar tornistra powinien być rozłożony równomiernie i symetrycznie;
- tornister należy nosić na obu ramionach;
- szelki powinny być równe i odpowiednio wyregulowane, tak aby tornister przylegał do pleców, a jednocześnie umożliwiał swobodne zakładanie i zdejmowanie;
- w tornistrze powinny znajdować się wyłącznie niezbędne podręczniki, zeszyty i przybory szkolne.
Pamiętajmy! Dbałość o prawidłową postawę ciała, odpowiednie obciążenie tornistra, ergonomiczne stanowisko nauki oraz codzienną aktywność fizyczną to ważne elementy profilaktyki wad postawy u dzieci i młodzieży.