Przestrzeganie zasad higieny przy samozbiorach owoców i warzyw
14.10.2026
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sokółce, w związku z cieszącą się coraz większym zainteresowaniem usługą oferowaną przez rolników tj. sprzedażą owoców i warzyw prosto z pola, zbieranych własnoręcznie przez klientów, zwraca uwagę podmiotom produkcji pierwotnej na sposób organizacji samozbiorów i konieczność przestrzegania zasad higieny.
Rolnik, organizując tzw. samozbiory, staje się podmiotem odpowiedzialnym za bezpieczeństwo oferowanej żywności. Wobec powyższego, ma obowiązek tak zorganizować zbiory przez klientów i wdrożyć zasady Dobrej Praktyki Higienicznej (GHP), aby zminimalizować ryzyko wtórnego zanieczyszczenia żywności, która pozostaje nadal na krzakach/polu.
Szczególne znaczenie ma to w przypadku samozbiorów owoców miękkich oraz innych owoców i warzyw jedzonych na surowo. Obecność na polu/w sadzie wielu osób (klientów) i nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny stwarza ryzyko nieumyślnego zanieczyszczenia owoców i warzyw na polu, które w konsekwencji mogą być zebrane przez następnych klientów odwiedzających pole/sad i być przyczyną zatrucia pokarmowego.
Wskazanym jest, aby rolnik organizujący taki model zbiorów określił na ten czas podstawowe zasady higieny celem ich przestrzegania przez klientów. Jednym z rozwiązań na ich wyegzekwowanie może być stworzenie krótkiego, czytelnego dokumentu tj. regulaminu/instrukcji samozbiorów i umieszczenie go przy wejściu na plantację.
Powyższy dokument przykładowo może zawierać informacje odnośnie:
- obowiązku umycia rąk przed wejściem na pole oraz po skorzystaniu z toalety (zapewnienie przez rolnika stanowiska do mycia rąk i dostępu do toalety z możliwością umycia rąk);
- zakazu wprowadzania na plantacje zwierząt należących do klientów (psy, koty, inne);
- zakazu zbiorów przez klientów z widocznymi oznakami chorób układu pokarmowego i oddechowego lub niedawnego przechorowania (np. podwyższona temperatura, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, kaszel, żółtaczka);
- zalecenia zrywania owoców w czystym ubraniu i ewentualnie w jednorazowych rękawiczkach (np. zapewnianych przez rolnika);
- konieczności zabezpieczenia wszelkich ran/otarć wodoszczelnym opatrunkiem, dodatkowo rękawiczką jednorazową;
- ustalonych zasad poruszania się po polu/sadzie, zakazu śmiecenia i niszczenia upraw;
- zasad korzystania z opakowań tj. łubianki/wiaderka/pojemniki (czyste i suche, w dobrym stanie, nieuszkodzone, wykonane z materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością);
- inne, adekwatne do danej sytuacji.
Osoba oferująca ten sposób wprowadzania do obrotu owoców/warzyw odpowiada za kontrolę przestrzegania przez klientów zasad określonych w opracowanym przez siebie „regulaminie”.
OBOWIĄZEK REJESTRACJI PRODUKCJI PIERWOTNEJ
Jednocześnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sokółce przypomina, że podmioty prowadzące produkcję pierwotną pochodzenia roślinnego oraz podmioty prowadzące sprzedaż bezpośrednią tych produktów zobowiązane są złożyć wniosek o wpis do Rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 61 i art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2023 r. poz. 1448 z późn. zm.), w terminie co najmniej na 14 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności.
Wzór wniosku o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej można pobrać w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Sokółce lub na stronie internetowej stacji: https://www.gov.pl/web/psse-sokolka/druki-do-pobrania2.