Rolniczy Handel Detaliczny
06.05.2026
CO TO JEST ROLNICZY HANDEL DETALICZNY PRODUKTÓW POCHODZENIA ROŚLINNEGO ?
Rolniczy handel detaliczny produktów pochodzenia roślinnego – to handel polegający na produkcji żywności pochodzącej w całości lub części z własnej uprawy i zbywaniu tej żywności konsumentowi końcowemu lub do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego. Mogą to być produkty nieprzetworzone (np. ziemniaki, jabłka, truskawki, itp.) lub przetworzone (np. dżemy, soki, przetwory owocowo-warzywne, oleje, napoje bezalkoholowe, przyprawy, pieczywo, potrawy bez udziału produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. mleko, jaja, twaróg itp.) – np. pierogi z owocami.
KTO MOŻE ZBYWAĆ ŻYWNOŚĆ W RAMACH RHD ?
Rolnicy, którzy posiadają własne gospodarstwo i prowadzą je jako osoba fizyczna (np. rolnik) lub prowadząc działalność gospodarczą na przykład w formie spółki z o.o. czy też prowadząc fundację. Podmiot musi posiadać zaświadczenie o wpisie do ewidencji gospodarstw rolnych.
JAKA ŻYWNOŚĆ MOŻE BYĆ ZBYWANA ?
Rodzaje i ilości zbywanej żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego określone są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16.12.2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania (Dz.U. z 2016 r. poz. 2159).
Surowce pochodzenia roślinnego określone w załączniku nr 1 do w/w rozporządzenia muszą pochodzić wyłącznie z własnej uprawy (są to nieprzetworzone płody rolne tj. zboża, owoce, warzywa, ziarna, orzechy, zioła).
Natomiast do produkcji przetworów z owoców i warzyw, pieczywa, olejów, gotowych posiłków (żywności określonej w załączniku nr 2 do w/w rozporządzenia) – surowce nie muszą pochodzić wyłącznie z własnej uprawy. Rolnik, który posiada własne jabłka, do wytworzenia np. soku jabłkowo-aroniowego może dokupić aronię od innego, legalnie działającego producenta. Nawet niewielkie ilości produktów pochodzących z własnego gospodarstwa mogą być zawarte w produkcie końcowym np. dżem z aronii z domieszką jabłek (tylko jabłka mogą pochodzić z własnej uprawy i nie ma minimalnego poziomu ilości dodawanych jabłek do dżemu).
Należy jednak przy tym pamiętać, że chcąc korzystać ze zwolnień podatkowych, istnieje limit max. 50% zakupywanych surowców spoza gospodarstwa, nie licząc wody.
KTO MOŻE BYĆ ODBIORCĄ DOCELOWYM ŻYWNOŚCI ?
-
nabywcy indywidualni – odbiorcą żywności wytworzonej przez rolnika w ramach RHD może być konsument końcowy;
-
zakłady prowadzące handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego tj. sklepy, restauracje – zakłady te muszą być zlokalizowane na obszarze województwa, w którym ma miejsce prowadzenie produkcji tej żywności w ramach RHD, lub na obszarach powiatów lub miast stanowiących siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, sąsiadujących z tym województwem.
Nie można zbywać żywności wyprodukowanej w ramach rolniczego handlu detalicznego z udziałem pośrednika np. hurtowni.
GDZIE MOŻNA SPRZEDAWAĆ ?
-
na terenie gospodarstwa rolnego,
-
w miejscach, w których produkty zostały wytworzone,
-
w miejscach przeznaczonych do prowadzenia handlu tj. na targowiskach, jarmarkach, festynach,
-
do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego.
W każdym miejscu zbywania żywności w ramach RHD umieszcza się w sposób czytelny i widoczny dla konsumenta:
-
napis „rolniczy handel detaliczny”
-
dane obejmujące imię i nazwisko albo nazwę i siedzibę podmiotu prowadzącego RHD
-
adres miejsca prowadzenia produkcji tej żywności.
Sprzedaż nie może odbywać się z udziałem pośrednika, z wyjątkiem zbywania takiej żywności podczas wystaw, festynów, targów, kiermaszów, organizowanych w celu promocji żywności, jeżeli pośrednik zbywa konsumentom finalnym żywność:
-
wyprodukowaną przez tego pośrednika w ramach RHD,
-
wyprodukowaną przez inny podmiot prowadzący RHD na obszarze powiatu, w którym pośrednik ten prowadzi produkcję żywności w ramach RHD, lub na obszarze powiatu sąsiadującego z tym powiatem.
JAKIE SĄ WYMOGI ZNAKOWANIA ŻYWNOŚCI ZBYWANEJ W RAMACH ROLNICZEGO HANDLU DETALICZNEGO ?
Znakowanie opakowanej żywności musi być zgodne z wymaganiami:
-
rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 z dnia 25.10.2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (…) (Dz.Urz. UE L 304 z późn. zm.)
-
rozporządzenia MRiRW z dnia 23.12.2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. z 2015 r., poz. 29 z późn. zm.).
Do podstawowych informacji należy:
-
nazwa produktu,
-
wykaz składników, ze wskazaniem składników alergennych,
-
data przydatności do spożycia lub minimalnej trwałości,
-
dane i adres producenta żywności,
-
specjalne warunki przechowywania,
-
instrukcję użycia, w przypadku gdy w razie braku takiej informacji, użycie danego środka spożywczego byłoby utrudnione,
-
numer partii produkcyjnej,
-
ilość netto żywności.
CZY ISTNIEJE OBOWIĄZEK REJESTRACJI PRZED ROZPOCZĘCIEM SPRZEDAŻY ?
Podmiot prowadzący rolniczy handel detaliczny żywnością pochodzenia roślinnego powinien jedynie zarejestrować się we właściwym organie Państwowej Inspekcji Sanitarnej ze względu na miejsce prowadzenia produkcji, poprzez złożenie wniosku o wpis zakładu do rejestru.
Wzór wniosku określa załącznik nr 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29.05.2007 r. w sprawie wzorów dokumentów dotyczących rejestracji i zatwierdzania zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność podlegających urzędowej kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 106, poz. 730 z późn. zm.).
W przypadku prowadzenia ww. produkcji spełnione muszą być również wymagania higieniczne dla tego typu działalności określone w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.Urz. UE L 139 z późn. zm.).
W przypadku produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego (tj. mleko, mięso, sery, miód, jaja, wyroby wędliniarskie) lub żywności zawierającej jednocześnie w swoim składzie składniki pochodzenia zwierzęcego i roślinnego (tj. pierogi z mięsem, kartacze, ciasta, sękacze) – rolnik powinien zarejestrować się we właściwym terenowo organie Inspekcji Weterynaryjnej.
Natomiast, gdy rolnik w swoim gospodarstwie produkuje różny asortyment żywności (pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wówczas ma obowiązek zgłoszenia oraz zarejestrowania swojej działalności we właściwym organie zarówno Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i Inspekcji Weterynaryjnej.
Przy wdrażaniu wymagań higieniczno-sanitarnych, pomocne mogą być „Wytyczne Dobrej Praktyki Higienicznej i Produkcyjnej przy produkcji żywności niezwierzęcego pochodzenia w warunkach domowych z wykorzystaniem surowców roślinnych z własnych upraw oraz w ramach rolniczego handlu detalicznego”.
Wytyczne obejmują produkcję żywności z wykorzystaniem surowców roślinnych pochodzących z własnych upraw. Dotyczą one procesu produkcji/przetwarzania żywności, który odbywa się przy wykorzystaniu sprzętu i urządzeń gospodarstwa domowego w kuchni domowej z przeznaczeniem do wprowadzenia do obrotu.