Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Tomaszowie Mazowieckim

Co to jest choroba zawodowa?

Za chorobę zawodową, zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych „narażeniem zawodowym”.

Wykaz chorób zawodowych

stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z 2022 r. poz. 1836, z późn. zm.)

Kiedy może nastąpić rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika?

Zgodnie z art. 235² Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej może dokonać:

• pracodawca,
• lekarz podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej,
• lekarz pod warunkiem skierowania na badania do podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania,
• lekarz dentysta, który podczas wykonywania zawodu powziął takie podejrzenie u pacjenta kieruje na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania,
• pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę, przy czym pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną,
• były pracownik zgłasza podejrzenie choroby zawodowej bezpośrednio do niżej wymienionych organów.

Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonuje się niezwłocznie na formularzu zamieszczonym na końcu rozdziału - „Materiały”.

Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się:

• właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu,
• właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Ich właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości- według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe.

Przebieg postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tomaszowie Mazowieckim, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie administracyjne, a w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, która wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia, a także kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie do uprawnionej jednostki orzeczniczej, celem wydania orzeczenia w sprawie choroby zawodowej.

Właściwy lekarz do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej „orzeczeniem lekarskim”, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W przypadku gdy pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia tj. Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra J. Nofera Przychodnię Chorób Zawodowych Klinikę Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego w Łodzi.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła ww. decyzje:

1) zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi albo osobie uprawnionej – na jej wniosek;

2) pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej;

3) jednostce orzeczniczej zatrudniającej lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie;

4) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Od decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydanej w I instancji odwołać się może zarówno pracownik jak i pracodawca w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji - do właściwego państwowego inspektora sanitarnego II instancji (państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego),

Jakie są obowiązki pracodawcy w razie rozpoznania choroby zawodowej u pracownika?

• ustalenie przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakteru i rozmiaru zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym,
• przystąpienie niezwłocznie do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosowanie innych niezbędnych środków zapobiegawczych,
• zapewnienie realizacji zaleceń lekarskich,
• prowadzenie rejestru obejmującego przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby,
• przesłanie zawiadomienia o skutkach choroby zawodowej do instytutu medycyny pracy wskazanego w przepisach wydanych na podstawie art. 237 rozporządzenie w sprawie trybu postępowania w przypadkach wypadków przy pracy i chorób zawodowych § 11 oraz do właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Centralny Rejestr Chorób Zawodowych

Szczegółowe dane dotyczące stwierdzonych chorób zawodowych opracowywane są przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w ramach Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych. Celem Rejestru jest zbieranie i przetwarzanie danych dotyczących stwierdzonych chorób zawodowych i opracowywanie analiz kształtowania się zapadalności na te choroby. Rejestr jest tworzony na podstawie kart stwierdzenia chorób zawodowych przesyłanych przez państwowych inspektorów sanitarnych, po uprawomocnieniu się decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.