Styczeń - miesiąc świadomości raka szyjki macicy
08.01.2026
Styczeń to doskonały moment, by przypomnieć, jak ważna jest wiedza i profilaktyka raka szyjki macicy – jednego z najczęściej występujących nowotworów u kobiet na świecie. Choroba ta rozwija się stopniowo i przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego regularne badania profilaktyczne mają kluczowe znaczenie.
Rak szyjki macicy zajmuje czwarte miejsce wśród nowotworów najczęściej diagnozowanych u kobiet.
Największa liczba zachorowań na nowotwór szyjki macicy występuje u kobiet starszych — 50% przypadków stwierdza się u kobiet w wieku 60 lat i starszych. Jednak w ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby nowych zachorowań wśród młodszych kobiet począwszy od 30. roku życia. Ponad 1/3 wszystkich przypadków raka szyjki macicy (35,5%) występuje u kobiet w wieku 30–54 lata, a prawie 11% — dotyczy kobiet poniżej 40.
W zdecydowanej większości przypadków nowotwór jest związany z zakażeniem wirusem HPV, który przenosi się głównie drogą płciową. Szczepienia przeciwko HPV skutecznie chronią przed najbardziej niebezpiecznymi typami wirusa odpowiedzialnymi za rozwój raka szyjki macicy. Cytologia umożliwia wykrycie zmian przednowotworowych, zanim dojdzie do rozwoju raka. Zaleca się wykonywanie badania regularnie – co 3 lata, a w niektórych sytuacjach częściej.
Jakie objawy mogą świadczyć o raku szyjki macicy?
Rak szyjki macicy na żadnym z etapów swojego rozwoju nie daje charakterystycznych objawów klinicznych. Zależą one od stopnia zaawansowania nowotworu i często mogą być mylone z innymi chorobami. We wczesnym stopniu zaawansowania może on przebiegać bezobjawowo. Dlatego tak ważne są systematyczne badania profilaktyczne obejmujące badanie cytologiczne, które pozwala na wykrycie bardzo wczesnych zmian (w tym przednowotworowych) w obrębie szyjki macicy.
Co powinno niepokoić?
U części chorych we wczesnym stadium choroby mogą występować następujące objawy:
- krwawienia lub plamienia międzymiesiączkowe,
- obfitsze niż zwykle miesiączki,
- plamienia podczas lub po stosunku,
- upławy.
Pierwszym objawem złośliwego raka szyjki macicy jest zazwyczaj nietypowe krwawienie z dróg rodnych, często pojawiające się po stosunku seksualnym. Może ono współwystępować z przezroczystymi lub cuchnącymi upławami. Ból w obrębie miednicy pojawia się dopiero w wyższych stopniach zaawansowania choroby. Natomiast u pacjentek z zaawansowaną chorobą może pojawić się krew w moczu lub nietrzymanie moczu spowodowane przetoką wynikającą z naciekania guza na pęcherz. W przypadku dużych guzów dochodzi do naciskania na odbytnicę, które prowadzi do zaparć.
W zaawansowanych stadiach choroby występują:
- dolegliwości bólowe brzucha,
- ból występujący w trakcie stosunku,
- upławy (ropne, cuchnące),
- obrzęki kończyn dolnych,
- ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej,
- krwiomocz,
- trudności w oddawaniu moczu lub stolca.
Jak zapobiegać rakowi szyjki macicy?
Rakowi szyjki macicy można skutecznie zapobiegać i go leczyć. Wykryty we wczesnym stadium rozwoju daje 99,9% szans na wyleczenie, a aktualna wiedza pozwala na wdrożenie skutecznej profilaktyki w tym zakresie poprzez zastosowanie:
- szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego,
- przesiewowych badań cytologicznych (łącznie z testem HPV).
Regularne badania i szczepienia realnie ratują życie – dlatego nie warto odkładać profilaktyki. Zadbaj o siebie i zachęcaj inne kobiety do badań – profilaktyka naprawdę ma moc ratowania życia.
Chcesz wiedziec więcej, wejdź na Narodowy Portal Onkologiczny https://onkologia.pacjent.gov.pl/. To pierwsze w Polsce źródło wiedzy onkologicznej stworzone z myślą o tym, by w jednym miejscu zgromadzić przystępne, sprawdzone i aktualne informacje.