Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Wałczu

Grzyby mają wielu zwolenników, a grzybobranie to doskonała forma spędzania czasu na świeżym powietrzu. Grzyby zagościły w naszej tradycji kulinarnej ze względu na swoje walory smakowe i aromatyczne. Niestety, niektóre gatunki zawierają substancje silnie trujące dla człowieka.

 Wybierając się do lasu, a także przygotowując grzybowe potrawy, powinniśmy przede wszystkim zachować szczególną ostrożność. Warto pamiętać o kilku kluczowych zasadach odpowiedzialnego grzybobrania.

Jak się przygotować do grzybobrania:

• odpowiednie ubranie: bluza lub kurtka, spodnie z długimi nogawkami, peleryna przeciwdeszczowa, kalosze lub buty z wyższą cholewką, czapka lub kapelusz – taki strój zabezpieczy nas przed wilgocią oraz ukąszeniem owadów i żmij;
• koszyk na grzyby najlepiej wiklinowy – w foliowej torebce grzyby szybko zaczynają parować, co sprzyja ich psuciu;
• nożyk do oczyszczania grzybów – zbierając grzyby delikatnie je wykręcamy z podłoża, a pozostałości ściółki czyścimy za pomocą nożyka;
• środek odstraszający owady – stanowi dodatkową ochronę przed komarami
  i kleszczami.

Kiedy warto wybrać się na grzyby?a

Pierwsze większe zbiory można rozpocząć już w lipcu, ale to sierpień wrzesień i październik uznawane są za najlepsze miesiące na grzybobranie. Po kilkudniowych opadach deszczu, w połączeniu z ciepłymi dniami i wilgotnymi nocami, warunki w lesie stają się wręcz idealne.

Grzyby rosną najlepiej w temperaturze od 15 do 25°C, dlatego właśnie przełom lata i wczesnej jesieni to czas największego wysypu.

Gdzie nie wolno zbierać grzybów?

Nie wszędzie grzybobranie jest dozwolone. Warto wiedzieć, że zbieranie grzybów jest
zakazane w:

• Parkach narodowych – obowiązuje tam całkowity zakaz zbierania,
• Większości rezerwatów przyrody – każdy ma indywidualny regulamin, który zwykle wyklucza zbiór jakichkolwiek darów lasu,
• Terenach wojskowych i objętych zakazem wstępu,
• Młodnikach i uprawach leśnych – często wyłączone ze względów ochronnych.

Podstawowe zasady bezpiecznego grzybobrania:

• Należy zbierać wyłącznie te grzyby, co do których nie mamy jakichkolwiek wątpliwości, że są jadalne (warto korzystać z aktualnych atlasów).
• Należy zbierać wyłącznie grzyby wyrośnięte i dobrze wykształcone, gdyż młode owocniki, bez wykształconych cech danego gatunku są najczęściej przyczyną tragicznych pomyłek.
• Początkujący grzybiarze powinni zbierać wyłącznie grzyby rurkowe, ponieważ w tej grupie nie ma grzybów śmiertelnie trujących i jest dużo mniejsze ryzyko zatrucia.
• Należy zbierać grzyby do przewiewnych koszyków, w żadnym przypadku do foliowych reklamówek, ponieważ powodują one zaparzanie i przyspieszają psucie grzybów.
• Nie należy przechowywać świeżych grzybów ani potraw z grzybów zbyt długo.
• Nie należy zbierać grzybów w okolicach skupiska odpadów, tj. przy zakładach produkcyjnych, jak również rosnących w rowach lub na skraju lasu oraz przy drogach o dużym natężeniu ruchu – grzyby wchłaniają ze swego otoczenia metale ciężkie i inne zanieczyszczenia.
• Nie należy zbierać i niszczyć grzybów niejadalnych i trujących, gdyż wiele
  z tych gatunków jest pod ochroną i stanowią one część ekosystemu.
• Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.

Jeżeli nie mamy pewności czy grzyb jest jadalny – nie ryzykujmy! Nawet najbardziej doświadczonym grzybiarzom przytrafiają się pomyłki, które mogą być tragiczne
w skutkach!

Po powrocie z lasu grzyby należy dokładnie oczyścić – najlepiej jeszcze tego samego dnia. Świeże najlepiej od razu przyrządzić lub odpowiednio przetworzyć. Grzyby można suszyć – to najlepsza metoda dla borowików, podgrzybków i koźlarzy. Można je także mrozić, ale najpierw należy je krótko obgotować. Dobrym rozwiązaniem jest też marynowanie – szczególnie sprawdza się w przypadku młodych maślaków, kurek i opieńków.

Kilka informacji dotyczących konsumpcji grzybów:

• Jedzenie grzybów, szczególne leśnych, jest niewskazane dla małych dzieci, osób cierpiących na zaburzenia układu pokarmowego, kobiet w ciąży.
• Nie należy spożywać grzybów w zbyt dużych ilościach, ponieważ są ciężkostrawne.

• Nie należy spożywać grzybów na surowo – może to wywoływać dolegliwości trawienne i zatrucia.

• Niektóre rodzaje grzybów mogą powodować zatrucia w połączeniu z alkoholem!
  (np. czernidłak pospolity).
• Jeżeli po spożyciu grzybów pojawią się nudności, bóle brzucha, biegunka, skurcze mięśni, podwyższona temperatura – należy niezwłocznie wywołać wymioty i zgłosić się do lekarza.

Bezpłatne porady w PSSE WAŁCZ

W stacji PSSE Wałcz w godzinach pracy istnieje możliwość uzyskania bezpłatnej porady dotyczącej grzybów. Do oceny należy przynieść:

• grzyby świeże, nieuszkodzone,
• z całymi, nierozdzielonymi owocnikami (kapelusz + trzon).

Ocenie nie podlegają:

• grzyby spleśniałe, rozmoczone, nasączone wodą,
• grzyby przetworzone (np. gotowane, marynowane).

W Internecie możemy odnaleźć liczne aplikacje na smartfony, których funkcjonalność polega na automatycznej identyfikacji grzyba przy pomocy kamery umieszczonej w aparacie. Mogą być one pomocą podczas wędrówki po lesie, ale jeżeli nie jesteśmy absolutnie pewni co do jadalności grzyba – nie zbierajmy go i nie spożywajmy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Wałczu apeluje o rozwagę w używaniu takich aplikacji. Żadna aplikacja nie jest w stu procentach doskonała!

Poradnictwo grzybowe prowadzone jest wyłącznie DLA OSÓB PRYWATNYCH, zbierających grzyby na własne potrzeby w zakresie gatunków grzybów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych, środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz. U. z 2026 r. poz. 258).

• Nie wydajemy atestów na grzyby.