Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Zgierzu

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane „chorobą brudnych rąk” lub „żółtaczką pokarmową”, to zakaźna choroba wątroby wywoływana przez wirus HAV. Choć u dzieci przebiega często bezobjawowo lub bardzo łagodnie, u osób dorosłych może mieć gwałtowny przebieg i wymagać długiej rekonwalescencji. Co istotne po przebyciu choroby organizm zyskuje trwałą odporność na całe życie.

Jak dochodzi do zakażenia?

Jedynym źródłem wirusa jest człowiek, a wirus rozprzestrzenia się głównie drogą fekalno-oralną, co oznacza, że trafia do organizmu przez usta.

Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez:

• Bezpośredni kontakt z osobą zakażoną, np. podanie ręki osobie, które nie umyła dłoni po wyjściu z toalety,
• Spożycie skażonej żywności lub wody, w tym nieumytych owoców lub warzyw,
• Kontakty seksualne (szczególnie analne) z osobą chorą,
• Kontakt domowy lub zawodowy z dziećmi uczęszczającymi do żłobka lub przedszkola,
• Podróż do kraju endemicznego występowania HAV,
• Kontakt z nieczystościami podczas usuwania odpadów komunalnych

Wirus HAV charakteryzuje się dużą odpornością na czynniki zewnętrzne – w temperaturze pokojowej może przetrwać wiele tygodni, a mróz nie jest dla niego zabójczy. Skuteczną metodą jego zniszczenia jest gotowanie przez minimum 5 minut.

Objawy i przebieg choroby

Czas od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych oznak choroby wynosi zazwyczaj od 2 do 7 tygodni. Kluczowym faktem jest to, że chory zakaża innych najbardziej na 2-3 tygodnie przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów, kiedy sam czuje się jeszcze zdrowy.

Najczęstsze objawy to:

• Faza wstępna: gorączka, silne osłabienie, bóle mięśni i stawów (przypominające grypę)
• Problemy żołądkowe: nudności, wymioty, brak apetytu, wzdęcia oraz ból brzucha
• Zmiany wizualne: żółtaczka (zażółcenie skóry i białkówek oczu), ciemny mocz oraz bardzo jasny stolec

Leczenie choroby jest wyłącznie objawowe i opiera się na odpoczynku, nawadnianiu oraz stosowaniu lekkostrawnej diety. Powrót do pełnej aktywności życiowej trwa zazwyczaj do 2 miesięcy, choć w niektórych przypadkach może zająć pół roku.

Profilaktyka: Higiena i szczepienia

Najprostszą i niezwykle skuteczną metodą ochrony jest częste i dokładne mycie rąk, szczególnie po skorzystaniu z toalety, przed jedzeniem oraz po powrocie do domu. W kuchni należy dbać o mycie owoców i warzyw oraz pić wodę tylko z pewnych źródeł.

Najskuteczniejszą formą zabezpieczenia się są szczepienia ochronne. Pełny cykl (2 dawki) daje niemal 100% ochrony na wiele lat. Jeśli osoba nieuodporniona miała kontakt z chorym, podanie szczepionki w ciągu 2 tygodni może zapobiec zachorowaniu lub złagodzić jego przebieg.

Szczepienia przeciwko WZW A są zalecane:

• osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A,
• osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości czy przy konserwacji urządzeń służących temu celowi,
• dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzieży, które nie chorowały na wirusowe zapalenie wątroby typu A,
• w zależności od sytuacji epidemiologicznej, osobom z grup ryzyka, w których obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań, w szczególności narażonym w związku z ryzykownymi zachowaniami.

Pamiętaj!

• Każda osoba nieuodporniona może ulec zakażeniu
• Chorobie można skutecznie zapobiegać
• Higiena rąk i szczepienia ratują zdrowie

 

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/gis/wirusowe-zapalenie-watroby-typu-a-wzw-a
2. https://www.who.int/health-topics/hepatitis#tab=tab_1
3. https://www.ecdc.europa.eu/en/hepatitis-a
4. https://www.youtube.com/watch?v=d0zWI6aA530