Ochrona czynna łąk, muraw i torfowisk w obszarach Natura 2000 na gruntach stanowiących własność osób fizycznych

Regularne wykaszanie oraz usuwanie krzewów i podrostów drzew to działania niezbędne do zachowania wielu cennych siedlisk przyrodniczych, takich jak łąki, murawy i torfowiska. Siedliska te powstały lub zachowały swoje walory dzięki wieloletniemu, ekstensywnemu użytkowaniu. Zaprzestanie koszenia prowadzi do ich stopniowego zarastania (naturalnej sukcesji), zanikania charakterystycznej roślinności oraz pogorszenia warunków życia wielu chronionych gatunków roślin i zwierząt. Prowadzenie czynnej ochrony pozwala zachować bioróżnorodność, walory krajobrazowe oraz właściwy stan siedlisk chronionych w obszarach Natura 2000.

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach realizuje działania z zakresu czynnej ochrony przyrody polegające na wykaszaniu i/lub odkrzaczaniu łąk, muraw i torfowisk. Prace prowadzone są przede wszystkim na gruntach wyłączonych z użytkowania rolniczego, w tym na nieużytkach, w celu zachowania cennych siedlisk przyrodniczych i zapobiegania ich degradacji. Zakres działań realizowanych w poszczególnych latach zależy od uzyskanych zgód właścicieli gruntów oraz wysokości dostępnych środków finansowych.

Aktualne i planowane do realizacji projekty dotyczą obszarów Natura 2000:

Ostoja Olsztyńsko-Mirowska PLH240015

Ochrona czynna dotyczy siedlisk przyrodniczych:

5130 Formacje z jałowcem pospolitym (Juniperus communis) na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach,
6120 Ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae),
6210 Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenon septentrionalis Festucion pallentis),
6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris),

oraz przytulii krakowskiej Galium cracoviense (2189).

Działania ochronne mają istotne znaczenie dla zachowania ww. siedlisk, jak również dla zachowania terenów otwartych w otoczeniu wychodni skalnych i ostańców wapiennych, będących najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu Jury oraz siedliskiem przytulii krakowskiej Galium cracoviense – endemitu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Koordynator działań: Justyna Czajka tel.: +48 32 42 06 859 e-mail: justyna.czajka@katowice.rdos.gov.pl

Poczesna koło Częstochowy PLH240030 i Walaszczyki w Częstochowie PLH240028

Ochrona czynna dotyczy siedliska 6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), niezwykle cennych i bogatych gatunkowo łąk, stanowiących jedyny przedmiot ochrony tych obszarów.

Koordynator działań: Julia Hernas tel.: +48 32 42-06-865 e-mail: julia.hernas@katowice.rdos.gov.pl

Łąki w Sławkowie PLH240043

Ochrona czynna dotyczy siedlisk przyrodniczych:

6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion),
7230 górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk

i siedlisk lipiennika Loesela Liparis loeselii oraz łąk stanowiących siedlisko motyli tj.

modraszka telejus Maculinea (Phengaris) teleius (6177),
modraszka nausitous Maculinea (Phengaris) nausithous (6179).

Działaniami ochronnymi objęte są zatem łąki wilgotne, zmiennowilgotne i fragmenty torfowisk. Łąki w obszarze stanowią ważną ostoję chronionych gatunków motyli. Na jednym z torfowisk chroniony jest jednocześnie bardzo rzadki storczyk Lipiennik Loesela Liparis loeselii.

Koordynator działań: Klaudia Gorecka tel.: +48 32 42 06 864 e-mail: klaudia.gorecka@katowice.rdos.gov.pl

Łąki w Jaworznie PLH240042

Ochrona czynna dotyczy siedlisk przyrodniczych:

6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion),
6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris),

oraz łąk stanowiących siedliska motyli tj.

modraszka telejus Maculinea (Phengaris) teleius (6177),
modraszka nausitous Maculinea (Phengaris) nausithous (6179).

Działaniami ochronnymi objęte są zatem kompleksy łąk świeżych, wilgotnych i zmiennowilgotnych, będących równocześnie siedliskiem rzadkich motyli.

Koordynator działań: Klaudia Gorecka tel.: +48 32 42 06 864 e-mail: klaudia.gorecka@katowice.rdos.gov.pl

Łąki Dąbrowskie PLH240041

Ochrona czynna dotyczy siedliska 6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) oraz łąk stanowiących siedliska motyli tj.

modraszka telejus Maculinea (Phengaris) teleius (6177),
modraszka nausitous Maculinea (Phengaris) nausithous (6179).

Działaniami ochronnymi objęte są zatem kompleksy łąk wilgotnych i zmiennowilgotnych, będących równocześnie siedliskiem rzadkich motyli.

Koordynator działań: Klaudia Gorecka tel.: +48 32 42 06 864 e-mail: klaudia.gorecka@katowice.rdos.gov.pl

Beskid Mały PLH240023

Ochrona czynna dotyczy siedlisk przyrodniczych w granicach województwa śląskiego:

6230 górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie),
6520 górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion),
7230 górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk.

Priorytetowo potraktowane będą wszystkie wysoko położone polany śródleśne, w których najintensywniej zachodzą procesy naturalnej sukcesji. Regularne ekstensywne użytkowanie tych łąk jest niezbędne w celu zachowania wartości przyrodniczych, bioróżnorodności oraz walorów krajobrazowych Beskidu Małego.

Koordynator działań: Justyna Czajka tel.: +48 32 42 06 859 e-mail: justyna.czajka@katowice.rdos.gov.pl

Bagna w Nowej Wsi PLH240046

Ochrona czynna dotyczy siedlisk przyrodniczych:

7140 Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
7150 Obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk

oraz siedlisk gatunków:

sierpowca błyszczącego Drepanocladus (Hamatocaulis) vernicosus (6216)
lipienika Loesela Liparis loeseli (1903)

Działania ochronne mają istotne znaczenie dla zachowania ww. siedlisk i gatunków w obszarze, który chroni jedne z ostatnich stanowisk sierpowieca błyszczącego Drepanocladus (Hamatocaulis) vernicosus (6216) w województwie śląskim.

Koordynator działań: Anna Supera tel.: 32 42-06-869 e-mail: anna.supera@katowice.rdos.gov.pl

Ostoja Środkowojurajska PLH240009

Ochrona czynna dotyczy siedliska przyrodniczego 6210 Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenon septentrionalis Festucion pallentis),

Działania ochronne mają istotne znaczenie dla zachowania ww. siedliska, jak również dla zachowania terenów otwartych w otoczeniu wychodni skalnych i ostańców wapiennych, będących najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu Jury.

Koordynator działań: Anna Supera tel.: 32 42-06-869 e-mail: anna.supera@katowice.rdos.gov.pl

---

Zakres realizowanych w danym roku działań zależy od liczby uzyskanych zgód oraz wielkości środków pozyskanych przez RDOŚ w Katowicach. W związku z powyższym, mając na uwadze dobro przyrody oraz troskę o zachowanie unikalnych siedlisk oraz krajobrazu, zwracamy się z prośbą do właścicieli gruntów z cennymi siedliskami o wyrażenie zgody na wykonanie działań ochronnych na działkach będących ich własnością. W celu wyrażenia zgody na realizację działań ochronnych należy wypełnić formularz, którego wzór został zamieszczony poniżej. W ramach części zadań do właścicieli gruntów, w celu pozyskania zgód na realizację działań ochronnych, może zgłosić się również bezpośrednio Wykonawca prac. Zachęcamy do współdziałania w zakresie ochrony przyrody i zachowania we właściwym stanie siedlisk występujących w obszarach Natura 2000.

Wszystkie koszty związane z realizacją działań ochronnych ponosi Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach. Pracownicy urzędu pełnią nadzór na prawidłową ich realizacją. Realizowane działania są finansowane z funduszy zewnętrznych. Aktualnie prace są realizowane w ramach różnych projektów finansowanych z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.