Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Katowicach

200 nowych rezerwatów w całej Polsce

Na 1718 istniejących w kraju rezerwatów przyrody aż 200 powstało w latach 2024–2026. Prawie połowę z nich (48,5%) stanowią ekosystemy leśne i borowe, a 13% to cenne torfowiska.

Liderem pod względem liczby nowych rezerwatów jest województwo pomorskie, gdzie powstało ich aż 23. A liderem powierzchniowym jest województwo świętokrzyskie - ponad 4 tysiące hektarów nowych obszarów chronionych.

- Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny - mówi Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska.

Ministra Paulina Hennig-Kloska zwraca uwagę na znaczenie rezerwatów jako miejsc gromadzących wodę, co jest ważne zarówno w czasie okresów suszy, jak i ulewnych deszczy.

Jubileuszowy Rezerwat nr 200 to „Dolina Rzeki Małej” w woj. mazowieckim, który obejmuje 133,49 ha oraz 285,89 ha otuliny na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Ten rezerwat chroni leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich, kluczowe dla retencji wody. Największy rezerwat od ponad 20 lat utworzony w tej kadencji to „Bliżyńskie Lasy Naturalne” w woj. świętokrzyskim o powierzchni prawie 3000 ha.

Nowe rezerwaty przyrody w województwie śląskim

W ostatnich latach sieć rezerwatów przyrody w województwie śląskim powiększyła się o pięć nowych obiektów: Kochanowicki Grąd, Góry Gorzkowskie, Babski Las, Bogdaniec i Psi Nos. Ich łączna powierzchnia wynosi niemal 500 ha. To tereny wyróżniające się wysokimi walorami przyrodniczymi, obejmujące m.in. cenne lasy grądowe, buczyny, bory jodłowe, łęgi, olsy oraz wapienne wychodnie skalne. W wyniku ustanowienia nowych rezerwatów liczba tych form ochrony przyrody w województwie śląskim wzrosła do 70.

- Tworzenie nowych rezerwatów i powiększanie już istniejących to jeden z najważniejszych sposobów ochrony najcenniejszych fragmentów przyrody. W ostatnim czasie nadaliśmy tym działaniom nową dynamikę i objęliśmy ochroną kolejne obszary o wyjątkowych wartościach przyrodniczych. To ważne, aby zachować je w możliwie naturalnym stanie i zapewnić im trwałą ochronę na kolejne dekady - Mirosława Mierczyk-Sawicka, regionalny dyrektor ochrony środowiska w Katowicach.

Powiększanie istniejących rezerwatów

Zmiany dotyczą również istniejących już rezerwatów. W 2024 roku rezerwat przyrody Wielki Las, najstarszy rezerwat w regionie, został powiększony niemal dwukrotnie - jego obecna powierzchnia wynosi 63,62 ha.

Jeszcze większa zmiana nastąpiła w przypadku rezerwatu przyrody Madohora. W 2026 roku śląska część rezerwatu została powiększona o 264,21 ha - z około 33 ha do 297,33 ha. Jednocześnie ustanowiono dla niego otulinę o powierzchni 525,44 ha.

Powiększenie rezerwatu przyrody Madohora ma znaczenie dla ochrony cennych walorów przyrodniczych zarówno województwa śląskiego, jak i małopolskiego, na terenie których znajduje się rezerwat. Zmiana ta ma również istotne znaczenie dla ochrony dużych drapieżników - wilka, rysia i niedźwiedzia. Objęcie dodatkowych terenów ochroną pozwoli lepiej zabezpieczyć ich siedliska i zachować funkcjonowanie tego obszaru jako ważnej ostoi przyrodniczej.

- Choć rezerwaty służą przede wszystkim ochronie najcenniejszych elementów przyrody, mieszkańcom dają również coś niezwykle ważnego - trwałą pewność, że obszar, który znają, lubią i z którym są związani, pozostanie w tym miejscu takim, jaki jest przez kolejne dekady i w pędzie rozwoju urbanistycznego i gospodarczego nie zamieni się na coś czego nie będą mogli zaakceptować. Utworzenie rezerwatu nie odbiera więc ludziom lasu. Przeciwnie - chroni go przed nieodwracalnym przekształceniem i daje gwarancję, że nikt nie pozbawi lokalnej społeczności wspólnego dziedzictwa, które powinno służyć również następnym pokoleniom - dodaje Przemysław Skrzypiec, z-ca regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Katowicach i regionalny konserwator przyrody.

Rezerwaty dostępne dla odwiedzających i kolejne w przygotowaniu

Dwa z pięciu nowych rezerwatów zostały udostępnione dla ruchu turystycznego. Babski Las i Góry Gorzkowskie rowerowych na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej można odwiedzać po wyznaczonych trasach pieszych i rowerowych. W przypadku dwóch najnowszych rezerwatów – Bogadniec i Psi Nos - analizowana jest możliwość ich przyszłego udostępnienia dla odwiedzających. Jednocześnie Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach finalizuje prace nad utworzeniem kolejnych rezerwatów przyrody w tym rezerwatu Głębokie Doły oraz Zastudnie.