Służby specjalne

Wystąpienie szefa służb specjalnych zdominował temat współczesnych zagrożeń asymetrycznych. Zwrócił on uwagę, że współczesne pole walki w dużej mierze przeniosło się do cyberprzestrzeni, a ataki hybrydowe ze strony Rosji i Białorusi stają się codzienną rzeczywistością.

Czy dywersję, sabotaż i dezinformację należy dziś postrzegać jako nową formę wojny, a bezpieczeństwo sieci jest jednym z jej motywów? Czy polskie służby specjalne są już w pewnym sensie w stanie wojny, choć państwo formalnie pozostaje w pokoju? 

Trudno nazwać to kategorią „wojny bez walki”. Ta walka się toczy. Mamy zupełnie nową rzeczywistość, w której sieć stała się niezwykle ważnym nośnikiem informacji i emocji, ale także narzędziem oddziaływania. Od sieci zależy dzisiaj bardzo wiele: system energetyczny, bankowy, ochrony zdrowia i inne elementy infrastruktury krytycznej. Ta walka się więc toczy i myślę, że nikt nie ma wątpliwości, że Polska jest celem i że dzieje się znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać.

Problemem jest również atrybucja. Często trudno jednoznacznie przypisać konkretne działanie konkretnemu podmiotowi.

Wojsko ma bardzo jasno zdefiniowane, kiedy mamy do czynienia z wojną. Istnieją regulacje konstytucyjne i ustawowe. W przypadku działań służb specjalnych w cyberprzestrzeni granica jest natomiast zdecydowanie mniej wyraźna.

Reakcja na radykalizację nieletnich

Istotnym punktem dyskusji były ostatnie tragiczne wydarzenia w szkołach, gdzie doszło do ataków z użyciem niebezpiecznych narzędzi przez bardzo młode osoby. Minister zapowiedział, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego wraz z ekspertami szczegółowo analizuje procesy radykalizacji młodzieży w sieci.

To jest sprawa nas wszystkich - rodziców, instytucji, szkół i mediów. Musimy zadać sobie pytanie, co dzieje się w sieci i w jaki sposób potrafimy dostrzec, że dzieje się coś złego, zanim dojdzie do tragedii

- zaapelował minister Tomasz Siemoniak, wzywając media do odpowiedzialności i szacunku dla ofiar.

Reformy, budżet i ścisła kontrola sądowa

W kwestiach proceduralnych koordynator służb specjalnych zapowiedział przedstawienie w październiku projektu nowelizacji przepisów dotyczących Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Po zawetowaniu wcześniejszej ustawy o likwidacji CBA, nowe regulacje mają ma celu usprawnienie współpracy CBA z policją i innymi służbami oraz w głównej mierze jego odpolitycznienie.

Minister odniósł się również do kwestii stosowania nowoczesnych technik inwigilacji i systemów do przejmowania kontroli nad urządzeniami końcowymi. Zapewnił, że obecne ramy prawne i nowe procedury gwarantują pełną kontrolę sądową nad działaniami operacyjnymi.

Dzisiaj służby, wnioskując o kontrolę, muszą bardzo dokładnie opisać sędziemu okres, używane narzędzia oraz komunikatory. Sędzia ma pełny wgląd w materiały i w każdej chwili może przerwać działania, jeśli uzna je za zbędne

- podsumował Tomasz Siemoniak.

Wzrost zagrożeń przełoży się również na zaplecze finansowe - projekt budżetu na kolejny rok przewiduje dalsze zwiększenie nakładów na cywilne służby wywiadowcze i kontrwywiadowcze, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru cyberbezpieczeństwa.