Ustawa o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz o likwidacji CBA przyjęta przez Senat
08.04.2026
Rozwiązanie, które przyjęliśmy jest optymalne, a jego celem jest stworzenie takiego systemu, aby o zwalczaniu korupcji w Polsce można było mówić jako o funkcjonującym mechanizmie, a nie o aferach, nieprawidłowościach i politycznym wykorzystaniu instytucji, która miała zadanie przed tymi patologiami chronić - podkreślił Radosław Kujawa, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podczas środowego (8 kwietnia br.) posiedzenia Senatu.
Senat przyjął z poprawkami ustawę o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz o likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Poprawki mają charakter techniczno-legislacyjny. Za przyjęciem rządowego projektu opowiedziało się 63 senatorów, 30 głosowało przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Koncepcja CBA się nie sprawdziła i należy poszukiwać nowych rozwiązań
Ustawa o powołaniu Centralnego Biura Antykorupcyjnego została uchwalona w 2006 r. przy konsensusie politycznym. Jak zaznaczył Radosław Kujawa, sekretarz stanu w KPRM, Centralne Biuro Antykorupcyjne miało być instytucją, która będzie - posiadając instrumentarium służb specjalnych - odpowiadała za zwalczanie zjawisk, które wówczas zgodnie były uznawane za ważny obszar patologii w przestrzeni państwowej.
Dzisiaj, po 20 latach obowiązywania tej ustawy, możemy z czystym sumieniem stwierdzić, że ta koncepcja się nie sprawdziła i należy poszukiwać nowych rozwiązań
– powiedział.
Podstawowym założeniem reformy jest likwidacja Centralnego Biura Antykorupcyjnego i przeniesienie ciężaru walki z korupcją na inne wyspecjalizowane w tym zakresie instytucje, tj. Policję, ABW oraz KAS. Krajowa Administracja Skarbowa ma również przejąć bardzo ważną część zadań CBA, związanych z systemem weryfikowania oświadczeń majątkowych.
Audyt działania CBA
Sekretarz stanu w KPRM przypomniał, że w lipcu 2024 r. zakończył się audyt w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, którego rezultaty zostały przekazane do zespołu prokuratorskiego zajmującego się badaniem nieprawidłowości oraz do sejmowej Komisji ds. służb specjalnych.
Kwintesencją problemów, z którymi zmagała się służba, jest kwestia nielegalnej inwigilacji przy użyciu środka nieprzeznaczonego do kontroli operacyjnej, mianowicie Pegasusa. Tutaj mamy do czynienia zarówno z nieprawidłowościami, w procesie zakupu tego środka, brak akredytacji, brak cech właściwych dla systemu spełniającego kryteria dla kontroli operacyjnej i również z oceny zasadności działań operacyjnych, które towarzyszyły wykorzystaniu tego środka
– poinformował.
Okres do 2023 r. to czas, w którym materiały z kontroli operacyjnej uznawane za wrażliwe z politycznego punktu widzenia, lądowały w usłużnych mediach za pośrednictwem osób formalnie mających status dziennikarzy
– dodał.
Zadania CBA przejmie Policja, ABW i KAS
Zadania CBA w dużej mierze przejmie Policja - formacja mundurowa osadzona mocno w systemie bezpieczeństwa państwa.
W jej strukturze utworzone zostanie Centralne Biuro Zwalczania Korupcji. Zwalczanie korupcji wśród elit państwowych i gospodarczych, związanych ze spółkami Skarbu Państwa ma leżeć w kompetencji Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pozostałe zadania związane generalnie z przepływami finansowymi i badaniem oświadczeń majątkowych ma przejąć KAS
– powiedział Radosław Kujawa, sekretarz stanu w KPRM.
Jednocześnie poinformował, że ustawa wprowadza definicje korupcji oraz przedsięwzięcia rządowego jako zadania, które jest chronione w ramach osłony antykorupcyjnej.
Bardzo ważną częścią ustawy jest opis mechanizmu przejmowania procedur i zasobów operacyjnych, a także kontynuacji postępowań prokuratorskich. Ważnym elementem ustawy jest również proces przechodzenia do nowych instytucji funkcjonariuszy i pracowników, pracujących i pełniących służbę w CBA
– wyjaśnił.
Przepisy mają wejść w życie 1 października br., ale część artykułów dotyczących przygotowania likwidacji CBA – 1 lipca br.