Ustawa wzmacniającą nadzór sądowy nad kontrolą operacyjną przyjęta przez Sejm
31.07.2026
W piątek, 31 lipca br., Sejm uchwalił ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia nadzoru sądowego nad kontrolą operacyjną. Teraz ustawa trafi do Senatu. Jak podkreśla minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak : „Projekt rządowy wyciągnął wnioski z afery Pegasusa, kontroli NIK, orzecznictwa sądów i trybunałów oraz postulatów związanych z ochroną prywatności obywateli.”
Za projektem zagłosowało 264 posłów, jeden był przeciw, a 176 wstrzymało się od głosu.
Nowe rozwiązania wzmocnią nadzór sądowy nad kontrolą operacyjną
Regulacja przewiduje wprowadzenie obowiązku informowania sądu o wynikach kontroli operacyjnej po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli w trakcie jej trwania (sąd otrzymuje wtedy zebrane w toku kontroli materiały).
Nowe przepisy przyznają również sądowi i prokuratorowi uprawnienia do wydania w każdym czasie postanowienia o zakończeniu kontroli operacyjnej. Rozwiązanie to jest komplementarne w stosunku do wprowadzanego mechanizmu nadzoru nad kontrolą operacyjną podczas jej trwania. Uzyskawszy informacje o przebiegu kontroli operacyjnej sąd i prokurator będą mogli postanowić o zakończeniu jej stosowania.
Wprowadzono też obowiązek informowania sądu o wykonaniu zarządzenia o zniszczeniu materiałów, których wykorzystanie w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. Dodatkowo wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym zniszczenia materiałów dokonuje się w ciągu 3 miesięcy, przy czym szef służby (komendant) w szczególnie uzasadnionych przypadkach może ten termin przedłużyć o kolejne 3 miesiące.
Sąd będzie miał zapewniony dostęp do informacji w przedmiocie zniszczenia materiałów zgromadzonych w trakcie stosowania kontroli operacyjnej, które nie stanowią informacji potwierdzającej zaistnienie przestępstwa.
Na poziomie ustawowym zostaje również wprowadzony obowiązek sądu każdorazowego uzasadniania postanowienia, którego przedmiotem jest decyzja w sprawie kontroli operacyjnej. Taki obowiązek istnieje od końca 2024 r., ale wynika ze zmian wprowadzonych w rozporządzeniach, dotyczących sposobu dokumentowania kontroli operacyjnej.
Jednocześnie ustawa likwiduje uprawnienia Inspektora Nadzoru Wewnętrznego (MSWiA) do stosowania kontroli operacyjnej. Biorąc pod uwagę, że INW jest organem, przy pomocy którego minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad podległymi służbami, stosowanie kontroli operacyjnej uznano za rozwiązanie nieproporcjonalne.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych będzie miał obowiązek corocznego przedstawiania Sejmowi i Senatowi informacji i danych o stosowaniu kontroli operacyjnej przez Straż Graniczną i Służbę Ochrony Państwa, tak jak jest w przypadku innych służb.
Nowa ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od dnia ogłoszenia.