Urząd Skarbowy w Nowym Mieście Lubawskim

Czym jest pomoc publiczna?

Pomoc publiczna to pomoc udzielana przedsiębiorcy przez państwo. Zagadnienie pomocy publicznej ma swoje źródło w prawie Unii Europejskiej.

W Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE) wprowadzono przepisy, które przyznają Komisji Europejskiej uprawnienia w zakresie badania dopuszczalności pomocy publicznej oraz jej monitorowania na terenie Unii Europejskiej. Kluczowym celem tych przepisów jest zapewnienie równych warunków działania podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie całego Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Pojęcie pomocy publicznej stanowi obiektywną koncepcję prawną zdefiniowaną bezpośrednio w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W artykule 107 ust. 1 Traktatu definiuje się pomoc publiczną jako: wszelką pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

Zgodnie z art. 107 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zgodna z rynkiem wewnętrznym jest:

1. pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem, że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów,
2. pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi,
3. pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem. Pięć lat po wejściu w życie Traktatu z Lizbony Rada, na wniosek Komisji, może przyjąć decyzję uchylającą niniejszą literę.

Na podstawie art. 107 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana:

1. pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, jak również regionów, o których mowa w artykule 349, z uwzględnieniem ich sytuacji strukturalnej, gospodarczej i społecznej;
2. pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego;
3. pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem;
4. pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem,
5. inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, na wniosek Komisji.

Wobec kogo stosuje się przepisy o pomocy publicznej?

Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,zasady pomocy publicznej mają zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy beneficjentem wsparcia ze strony władz publicznych jest przedsiębiorstwo.

Przedsiębiorstwo to podmiot gospodarczy, który dysponuje własną osobowością prawną i ekonomiczną. Jego głównym celem jest prowadzenie zorganizowanej działalności w celu uzyskiwania zysków. To każdy podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej i źródeł finansowania.

W związku z tym, przedsiębiorstwem, a tym samym potencjalnym beneficjentem pomocy

publicznej, może być:

• osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, 
• spółka prawa handlowego, 
• spółka osobowa. 

Mogą to być też np. fundacje, stowarzyszenia czy jednostki sektora publicznego, jeśli prowadzą działalność gospodarczą.

Ważne: Zawieszenie działalności gospodarczej nie oznacza utraty statusu przedsiębiorcy.

Co może stanowić pomoc publiczną ?

Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidziane w ustawie Ordynacja podatkowa dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, mogą stanowić pomoc publiczną.

W zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, polski ustawodawca przewiduje ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podmiotem udzielającym pomocy w ww. sprawach jest organ podatkowy, który na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może:

1. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,
2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek,
3. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Artykuł 67b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, iż organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1. które nie stanowią pomocy publicznej;
2. które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3. które stanowią pomoc publiczną:
4. udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,
5. udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,
6. udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,
7. udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,
8. będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,
9. na szkolenia,
10. na zatrudnienie,
11. na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,
12. na restrukturyzację,
13. na ochronę środowiska,
14. na prace badawczo-rozwojowe,
15. regionalną,
16. udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

W postępowaniach podatkowych z zakresu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalić, czy podatnik (podmiot ubiegający się o udzielenie ulgi) jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność gospodarczą na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej.

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą, ubiegający się o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych jest zobowiązany do wskazania, o jaki rodzaj pomocy wymienionej w art. 67b § 1 pkt 1-3 ustawy Ordynacja podatkowa się ubiega, tj. o ulgę niestanowiącą pomocy publicznej (art. 67b § pkt 1); o ulgę stanowiącą pomoc de minimis (art. 67b § pkt 2), czy o ulgę stanowiącą pomoc publiczną (art. 67b § pkt 3). Niewskazanie przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą rodzaju wnioskowanej pomocy stanowi brak formalny wniosku.

Co należy wykazać, przy ubieganiu się o ulgę niestanowiącą pomocy publicznej?

Przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie ulgi niestanowiącej pomocy publicznej (art. 67b § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa) powinien wykazać, że nie została spełniona którakolwiek z powyższych przesłanek, wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W razie uznania, iż wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej, organ podatkowy może rozpatrywać wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą stosując przesłanki udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wymienione w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

Jakie dokumenty należy złożyć, w przypadku ubiegania się o pomoc de minimis?

1. wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymane w minionych 3 latach oraz wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie uzyskane w tym okresie.
2. oświadczenie o wielkości pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie  lub rybołówstwie otrzymanej w tym okresie, albo
3. oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie,
4. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis lub
5. formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie.

Zasady udzielania pomocy de minimis określa bezpośrednio Rozporządzenie Komisji UE nr 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (ww. Rozporządzenie Komisji obowiązuje od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2030 r.).

Kryteria dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis określone ww. rozporządzeniem obejmują wyłączenia sektorowe, tj. rodzaj prowadzonej działalności, który podlega wyłączeniu na mocy niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) – f) oraz limit pomocy de minimis.

Przedsiębiorców ubiegających się o pomoc de minimis obowiązują pewne ograniczenia, tzn. pomocy de minimis nie można łączyć, w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowanych, z pomocą o innym przeznaczeniu (np. pomocą regionalną), jeśli doprowadziłoby to do przekroczenia dopuszczalnej intensywności tej pomocy. Pomoc de minimis może być udzielana jedynie w formach przejrzystych, czyli takich, w stosunku do których możliwe jest wcześniejsze dokładne obliczenie ekwiwalentu dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka.

Maksymalna kwota pomocy de minimis na przedsiębiorstwo

W świetle rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831, łączna wartość pomocy de minimis przyznanej jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 300 000 euro brutto w okresie trzech lat.

Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2832 z dnia 13 grudnia 2023 r. dotyczy pomocy de minimis przyznawanej przedsiębiorstwom wykonującym usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. Limit pomocy de minimis, która może być przyznana jednemu przedsiębiorstwu przez jedno państwo członkowskie w okresie 3 lat, wynosi 750 000 euro.

W przypadku pomocy de minimis w rolnictwie, w świetle rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831 obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.:

• limit na gospodarstwo 50 000 euro na 3 lata,
• limit krajowy 682 850 000,00 euro.

W przypadku pomocy de minimis w sektorze rybołówstwa:

• limit na gospodarstwo 30 000 euro na 3 lata,
• limit krajowy 16 532 000,00 euro.

Pomoc de minimis w rolnictwie i rybołówstwie można łączyć z pomocą de minimis przyznaną zgodnie z rozporządzeniem Komisji 1408/2013 i 717/2014.

Kluczowe znaczenie ma tutaj pojęcie „jednego przedsiębiorstwa", które obejmuje wszystkie podmioty powiązane kapitałowo lub organizacyjnie w sposób umożliwiający wywieranie istotnego wpływu (np. poprzez posiadanie większości udziałów lub praw głosu). Oznacza to, że limit odnosi się do całej grupy podmiotów powiązanych, a nie wyłącznie do firmy składającej wniosek.

Co w przypadku ubiegania się o pomoc publiczną?

W przypadku natomiast, gdy udzielana ulga będzie stanowiła pomoc publiczną, przedsiębiorca powinien wskazać rodzaj pomocy, o którą się ubiega, spośród wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja - jedno z przeznaczeń pomocy publicznej. Następnie organ podatkowy weryfikuje, czy wnioskowana przez przedsiębiorcę pomoc jest dopuszczalna w świetle polskiego i unijnego prawa. 

Ważne informacje

Ulga niestanowiąca pomocy publicznej, pomoc de minimis oraz pomoc publiczna nie są pomocą automatyczną. Polski prawodawca w ustawie Ordynacja podatkowa wskazał bowiem na przesłanki materialno-prawne, których zaistnienie warunkuje udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych.

Akty prawne:

1. Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
2. Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej wersja skonsolidowana,
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa,
4. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej,
5. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis,
6. Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2832 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis przyznawanej przedsiębiorstwom wykonującym usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym,
7. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym,
8. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 717/2014 z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rybołówstwa i akwakultury,
9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis,
10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie,
11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie,
12. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców,
13. Ustawa z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
14. Ustawa z dnia 20 października 1994r. o specjalnych strefach ekonomicznych,
15. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Ponadto informujemy, że wszelkie teksty aktów prawnych, tak krajowych, jak i unijnych, regulujących problematykę udzielania pomocy publicznej oraz związane z tym wyjaśnienia, są dostępne na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentó (link otwiera nowe okno przeglądarki w innym serwisie), a w zakresie pomocy w rolnictwie i rybołówstwie na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.