Światowy Dzień Świadomości Autyzmu - kampania społeczna „Różni w potrzebach. Równi w prawach”
02.04.2026
„Różni w potrzebach. Równi w prawach.” - to hasło tegorocznej kampanii społecznej realizowanej siódmy rok z rzędu w ramach obchodów przypadającego 2 kwietnia Światowego Dnia Świadomości Autyzmu. Kampanię honorowym patronatem objęli Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzeczniczka Praw Dziecka, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Główny Inspektor Pracy.
Jest to inicjatywa całkowicie oddolna, przygotowana w całości przez młode osoby samorzecznicze rozwijające się w spektrum autyzmu i z niepełnosprawnościami, zrzeszone w Klubie Świadomej Młodzieży Fundacji Autism Team, które w podejmowanych aktywnościach są wspierane przez ekspertów Fundacji Autism Team. Działania mają charakter pro bono, a udział w nich jest nieodpłatny.
Kampania kompleksowo podejmuje kwestie wciąż istniejących nierówności i marginalizacji osób w spektrum autyzmu w różnych obszarach życia – od edukacji, przez pracę, aż po ochronę praw dziecka i obywatela.Jej głównym celem jest przeciwdziałanie zjawisku „pozorowanej partycypacji” i „pozorowanej aktywizacji” (tzw. tokenizmu), czyli symbolicznego włączania osób w spektrum autyzmu – lub ogólniej z niepełnosprawnościami – w celu stworzenia pozorów inkluzywności, bez rzeczywistego zaangażowania ich w procesy decyzyjne oraz uwzględniania ich opinii.
Najważniejsze kampanijne postulaty:
- Eliminowanie „pozorowanych konsultacji”, w tym wypracowanie konkretnych standardów prowadzenia konsultacji społecznych, w których obywatelskie zaangażowanie realnie wpływa na decyzje na poziomie instytucji, samorządów i administracji.
- Przeciwdziałanie „pozorowanej aktywizacji” zawodowej i fasadowym działaniom na rzecz osób neuroróżnorodnych i z niepełnosprawnościami.
- Uznanie samorzecznictwa jako pełnoprawnej kompetencji eksperckiej. Jasne zasady profesjonalizacji samorzecznictwa, w tym standardy wynagrodzeń i równorzędnego traktowania samorzeczników w pracach zespołów, grupach roboczych oraz przy realizacji projektów.
- Przeciwdziałanie ukrytej segregacji w edukacji i wykluczaniu młodych osób w spektrum autyzmu z życia społecznego szkoły.
- Wzmacnianie sprawczości osób z największymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, m.in. poprzez AAC, wspomaganą komunikację i reprezentację rzeczniczą.
- Promowanie dobrych praktyk partycypacyjnych – przykłady sytuacji, w których głos młodych samorzeczników realnie zmienił działania instytucji, organizacji, szkół czy pracodawców.
Dostępność realna, nie deklaratywna, także przez budowanie społecznej wrażliwości na bariery systemowe i mentalne.
Kampania dąży do zastąpienia pozorowanych działań autentycznym partnerstwem i rzeczywistym udziałem osób w spektrum autyzmu w procesach decyzyjnych w życiu publicznym, zawodowym i edukacyjnym, zgodnie z zasadą „Nic o nas bez nas”. Równocześnie młodzi samorzecznicy będą wskazywać na pozytywne przykłady partycypacji i efektywnej współpracy z różnymi podmiotami, która przełożyła się na realną poprawę sytuacji osób w spektrum autyzmu i ich rodzin. W kampanii młodzież również zwraca uwagę na dramatyczną sytuację osób wymagających stałego, wysokospecjalistycznego wsparcia, których głos – ze względu na złożone potrzeby opiekuńcze – jest dziś najmniej słyszalny.
Tegoroczna edycja swoją formułą będzie nawiązywała do odsłon z poprzednich lat. Będzie się opierała na trzech filarach:
- Głównym punktem kampanii jest spot z udziałem Samorzeczniczek i Samorzeczników rozwijających się w spektrum autyzmu wraz z osobami sojuszniczymi. Jego scenariusz powstał na podstawie briefu opracowanego przez osoby samorzecznicze podczas cyklu warsztatów i spotkań poprzedzających przygotowanie kampanii. To młodzież określiła kierunek przekazu oraz wiodące wątki, odwołując się do własnych doświadczeń i obserwacji dotyczących zjawiska partycypacji w różnych obszarach życia.
- Rozwinięciem spotu będą zaprezentowane w różnej formie wypowiedzi osób samorzeczniczych dotyczące ich doświadczeń nawiązujących do bieżącego hasła kampanii oraz jej postulatów. Uzupełniać je będą komentarze rodziców i opiekunów, a także ekspertów – terapeutów, nauczycieli, psychologów i pedagogów.
- Otwarte, dostępne dla wszystkich wydarzenia towarzyszące – warsztaty, spotkania, Lekcje Różnorodności, podczas których podejmowana będzie dyskusja o tym, jak mądrze wspierać osoby neuroatypowe, wzmacniać ich potencjał, głos i sprawczość.
Przez cały czas trwania kampanii będzie prowadzona intensywna komunikacja w mediach społecznościowych prezentująca działania podejmowane przez młode osoby samorzecznicze.
Więcej informacji