Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gorzowie Wielkopolskim

Okres wegetacji jest dla Inspektorów WIORiN czasem intensywnej pracy. Prowadzą oni m.in. lustracje poszukiwawcze agrofagów kwarantannowych dla Unii Europejskiej.

Jedną z najlepszych i najskuteczniejszych metod poszukiwania agrofagów jest użycie pułapek feromonowych z feromonem ukierunkowanym na odpowiedni gatunek owada, ewentualnie tablic lepowych. Pułapki są wywieszane w różnych miejscach w zależności od tego jakiego poszukujemy gatunku. Żółte tablice lepowe mogą być umieszczane w uprawach pomidora czy papryki pod osłonami, w sadach, alejach drzew owocowych. Pułapki feromonowe rozmieszcza się w lasach, miejscach publicznych typu cmentarz, park, a także w ogrodach prywatnych. Od kilku lat pułapki do monitoringu agrofagów priorytetowych dla Unii Europejskiej są kupowane w ramach programu Single Market Program współfinasowanego przez Komisję Europejską. W działaniach Inspekcji używamy pułapek do monitoringu następujących gatunków: Monochamus (żerdzianki) wektor nicienia Bursaphelenchus xylophilus (węgorek sosnowiec), Thaumatotibia leucotreta, Spodoptera frugiperda, Dendrolimus sibiricus (barczatka syberyjska), Anoplophora chinnesis i glabripennis, Aromia bungi, Popillia japonica, Agrilus planipennis (opiętek jesionowiec), Bactericera cockereli, Rhagoletis pomonella.

W przypadku odłowienia okazów podejrzanych o przynależność do poszukiwanych gatunków zawsze poddaje się je weryfikacji przez doświadczonych entomologów z Referencyjnego Laboratorium Fitosanitarnego lub odpowiednich oddziałów Centralnego Laboratorium.

W roku 2026 inspektorzy WIORIN Oddział w Świebodzinie w okresie od maja do września będą kontrolować 5 pułapek.

1. Bactericera cockerelli - pluskwiak równoskrzydły dotychczas notowany w Ameryce Północnej, Południowej i części Australii, w Europie jeszcze niespotykany. Do odłowu stosuje się żółte tablice lepowe wywieszane w uprawach np. pomidorów czy papryki pod osłonami a w ternie otwartym ziemniaków, bakłażanów i tytoniu. W powiecie świebodzińskim pułapka wystawiona jest w tunelu foliowym z uprawą pomidorów towarowych.
2. Rhagoletis pomonella – nasionnica jabłkówka, muchówka z rodziny nasionnicowatych, szkodnik przede wszystkim jabłoni, może też atakować głogi, morele, śliwy, wiśnie czy róże. Występuje w Ameryce północnej, w Europie dotychczas niespotykany. Do odłowu stosuje się żółte tablice lepowe. W naszych warunkach wywieszone na jabłoni w starej alei drzew, wielogatunkowej, w której skład wchodzą min. jabłonie, głogi, śliwy i wiśnie. 
3. Agrilus planipennis -  chrząszcz z rodziny bogatkowatych, do roślin żywicielskich należą jesiony m.in. występujący w Polsce jesion wyniosły. Zasięg występowania to Ameryka Północna, Tajwan, Korea, Chiny, Mongolia, Japonia, Najbliżej nas notowano występowanie tego gatunku w europejskiej części Rosji i w Ukrainie. Do monitoringu A. plannipenis wykorzystuje się pułapki typu pryzmatowego w kolorze zielonym z feromonem. W roku 2026 monitoring jest prowadzony na prywatnej posesji, na której rosną jesiony.
4. Popillia japonica – chrząszcz z rodziny żukowatych, wybitny polifag żywiący się ponad 300 gatunkami roślin zielnych i drzewiastych, preferowane rośliny żywicielskie to m.in. klon, leszczyna, soja, jabłoń, wiąz czy kukurydza. Zasięg występowania to Japonia i rosyjski daleki wschód. Zawleczony do Ameryki Północnej. W Europie jego obecność notowano w Portugalii, Włoszech, Szwajcarii,  Holandii i Niemczech. Pułapka Combo została wywieszona w zadrzewieniu wielogatunkowym liściastym na cmentarzu komunalnym.
5. Anoplophora glabripennis - kózka azjatycka – chrząszcz  z rodziny kózkowatych, owad wysoce polifagiczny, rozwija się na drzewach i krzewach liściastych, rośliny żywicielskie to m.in. klony, topole, wierzby, wiązy. Gatunek pochodzi z Azji: teren Chin, Japonia, Korea, Liban, a także z Ameryki Północnej. W Europie notowany we Francji, Włoszech oraz Szwajcarii. Pułapka feromonowa typu panelowego została wywieszona w miejscu publicznym w zadrzewieniu wielogatunkowym, liściastym w pobliżu zakładów przemysłowych sprowadzających towary do produkcji z terenu Chin. Takim towarom może towarzyszyć drewniany materiał opakowaniowy a m.in. on może stanowić nośnik dla larw i poczwarek szkodników z rodzaju Anoplophora.

 

Na szczęście dla naszych roślin dotychczas nie stwierdzono w pułapkach odłowionych osobników gatunków kwarantannowych, jednak należy zachować czujność, ponieważ międzynarodowy przewóz towarów kwitnie i kto wie czy razem z towarem nie przyjedzie niepożądany pasażer na gapę.

 

Tekst i zdjęcia: Aleksandra Wolniewicz