Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Gdańsku

Jesień i zima to sezon większej liczby infekcji. Częściej przebywamy w zamkniętych pomieszczeniach, dzieci wracają do szkół i przedszkoli, a wirusy łatwiej przenoszą się między ludźmi. Szczepienia nie chronią przed każdą infekcją, ale mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania, ciężkiego przebiegu choroby czy powikłań.

W Polsce szczepienia realizowane są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, czyli kalendarzem szczepień. Określa on, które szczepienia są obowiązkowe, które są zalecane i kiedy należy je wykonać.

Kalendarz szczepień często kojarzy się z książeczką zdrowia dziecka, ale dotyczy także nastolatków, osób dorosłych i starszych. Z czasem część szczepień wymaga dawek przypominających, a niektóre szczepienia są szczególnie zalecane wybranym grupom, między innymi osobom starszym, kobietom w ciąży, osobom z chorobami przewlekłymi, pracownikom ochrony zdrowia oraz osobom, które mają częsty kontakt z innymi ludźmi.

Wśród szczepień zalecanych osobom dorosłym znajdują się między innymi szczepienia przeciw grypie, COVID-19, błonicy, tężcowi i krztuścowi, pneumokokom, półpaścowi czy wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Nie każdy potrzebuje tych samych szczepień w tym samym czasie. Znaczenie ma wiek, stan zdrowia, wykonywana praca, styl życia, wcześniejsze szczepienia i planowane podróże. Dlatego w razie wątpliwości warto porozmawiać z lekarzem, pielęgniarką, położną lub farmaceutą.

Aktualne informacje o szczepieniach można znaleźć na stronach Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz w serwisie pacjent.gov.pl.

Wrzesień to dobry moment, żeby zaplanować szczepienie przeciw grypie. Wykonuje się je raz w roku, najlepiej na początku sezonu grypowego – organizm potrzebuje czasu, żeby wytworzyć odporność po szczepieniu, dlatego nie warto czekać do środka zimy.

To także dobry czas, żeby sprawdzić inne szczepienia: czy dziecko nie ma zaległości w kalendarzu, czy nastolatek kwalifikuje się do szczepienia przeciw HPV, czy osoba dorosła pamięta o dawkach przypominających, a senior lub osoba z chorobą przewlekłą ma zalecone szczepienia odpowiednie do swojego wieku i stanu zdrowia.

Szczepienia można realizować między innymi w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej, punktach szczepień oraz – w przypadku wybranych szczepień – w aptekach, które mają podpisaną umowę z NFZ. Aby się zapisać należy skontaktować się z wybraną apteką lub POZ telefonicznie, lub udać się do nich osobiście – nie ma możliwości zapisu przez centralną e-rejestrację.

Informacje o swoich szczepieniach można sprawdzić także na Internetowym Koncie Pacjenta. Po zalogowaniu należy wejść w zakładkę „Profilaktyka”, a następnie „Szczepienia”.

Szczepienia obowiązkowe u dzieci i młodzieży są finansowane z budżetu państwa i realizowane zgodnie z kalendarzem szczepień. To szczepienia, które chronią przed chorobami szczególnie groźnymi dla zdrowia publicznego.

Szczepienia zalecane również są ważne. Mogą chronić przed chorobami, które powodują poważne powikłania, szczególnie u osób z grup ryzyka. Część szczepień zalecanych może być bezpłatna dla wybranych grup, refundowana albo odpłatna — zależy to od rodzaju szczepienia, wieku pacjenta i aktualnych zasad finansowania.

Dlatego przed szczepieniem warto sprawdzić, czy dana szczepionka jest bezpłatna, refundowana czy pełnopłatna oraz gdzie można ją wykonać.

Szczepimy się przede wszystkim po to, żeby chronić siebie. Ale szczepienia mają też znaczenie dla innych: niemowląt, osób starszych, kobiet w ciąży, osób z obniżoną odpornością i tych, którzy z powodów medycznych nie mogą przyjąć niektórych szczepionek.

Im więcej osób jest chronionych, tym trudniej chorobom zakaźnym rozprzestrzeniać się w społeczeństwie.