Polska w Bułgarii

• Luty 2026
• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Bułgaria jest krajem o gospodarce rynkowej, o znacznym i stale rosnącym udziale sektora prywatnego. Rola instytucji władzy państwowej w oddziaływaniu na procesy ekonomiczne powinna być, w założeniu, coraz mniejsza. Na strukturę administracji gospodarczej składają się naczelne organy administracji państwowej: rząd, agencje, komisje, agencje wykonawcze, inne organy pomocnicze i doradcze oraz administracje obwodowe i samorządowe. W Bułgarii działa kilka izb gospodarczych i organizacji pracodawców. Największe i najbardziej znane z nich to: Bułgarska Izba Przemysłowo-Handlowa, Bułgarska Izba Gospodarcza i Konfederacja Pracodawców i Przemysłowców Bułgarii. Organizacje te reprezentują biznes w dialogu trójstronnym ze stroną rządową i centralami związków zawodowych.

W 2024 r. PKB Bułgarii na mieszkańca w przeliczeniu na parytet siły nabywczej (PPS) osiągnął 66% średniej Unii Europejskiej (UE). Choć pozostaje to najniższym wskaźnikiem w UE, oznacza to znaczący postęp, gdyż luka dochodowa zmniejszyła się z 40% średniej UE w 2007 r. do 66% w 2024 r. Ubóstwo w Bułgarii stanowi poważny problem, a kraj ten stale odnotowuje jedne z najwyższych wskaźników ubóstwa i wykluczenia społecznego w Unii Europejskiej. Według stanu na 2024 r.około 1,4 miliona ludzi (21,7% populacji) żyje poniżej krajowej granicy ubóstwa.  Granica ubóstwa wynosi 60% mediany dochodu rozporządzalnego. W 2026 r. wynosi ona 763,83 BGN (około 390 EUR) miesięcznie. Jest to także najbardziej zróżnicowany  pod względem wysokości dochodów kraj w UE. Istotnymi wyzwaniami jest zakorzeniona niewydolność instytucjonalna i trwający deficyt stabilności politycznej.  Od kilkunastu lat populacja kraju zmniejsza się w znaczącym tempie. Na koniec 2025 r. wynosiła 6,447 mln co stanowi 1,4% populacji UE. Mieszkańcy miast stanowią ok. 77% populacji, a mediana wieku wynosi 44,8 lat. W 2024 r. PKB Bułgarii na mieszkańca w przeliczeniu na parytet siły nabywczej (PPS) osiągnął 66% średniej Unii Europejskiej (UE). Choć pozostaje to najniższym wskaźnikiem w UE, oznacza to znaczący postęp, gdyż luka dochodowa zmniejszyła się z 40% średniej UE w 2007 r. do 66% w 2024 r. Ubóstwo w Bułgarii stanowi poważny problem, a kraj ten stale odnotowuje jedne z najwyższych wskaźników ubóstwa i wykluczenia społecznego w Unii Europejskiej. Według stanu na 2024 r.około 1,4 miliona ludzi (21,7% populacji) żyje poniżej krajowej granicy ubóstwa.  Granica ubóstwa wynosi 60% mediany dochodu rozporządzalnego. W 2026 r. wynosi ona 763,83 BGN (około 390 EUR) miesięcznie. Jest to także najbardziej zróżnicowany  pod względem wysokości dochodów kraj w UE. Istotnymi wyzwaniami jest zakorzeniona niewydolność instytucjonalna i trwający deficyt stabilności politycznej.  Od kilkunastu lat populacja kraju zmniejsza się w znaczącym tempie. Na koniec 2025 r. wynosiła 6,447 mln co stanowi 1,4% populacji UE. Mieszkańcy miast stanowią ok. 77% populacji, a mediana wieku wynosi 44,8 lat.

Z dniem 1 stycznia 2026 r. Bułgaria przyjęła wspólną walutę. Bułgaria oficjalnie stała się pełnoprawnym członkiem strefy Schengen w dniu 1 stycznia 2025 r. Kontrole na granicach powietrznych i morskich zniesiono 31 marca 2024 r., natomiast ostateczne zniesienie kontroli na wewnętrznych granicach lądowych nastąpiło pierwszego dnia 2025 r., umożliwiając swobodne podróżowanie lądowe do innych krajów strefy Schengen.  Wg Eurostatu PKB Bułgarii wzrosło w 2025 r. o 3%. Natomiast Krajowy Instytut Statystyczny (NSI) podaje 3,2%. Prognoza na 2026 r. to 2,6%. Wpływ na tempo rozwoju Bułgarii ma przede wszystkim spadek popytu w strefie euro, co skutkuje negatywnym wpływem eksportu na PKB, wojną w Ukrainie, a także w relatywnie niewielkim stopniu problemy z wymianą handlową pomiędzy UE i US.

Po ocenie przez KE 48 z 50 „kamieni milowych” pod  koniec 2025 r. BG otrzymała trzecią transzę KPO w wysokości 1,47 mld euro. Trzecia transza dotyczy płatności za 22 reformy i 19 inwestycji i jest największa z otrzymanych przez BG do tej pory. BG otrzymała razem 1,9 mld euro środków z KPO w 2025 r., co oznacza ponad połowę aktualnie alokowanej kwoty, tj. 6,174 mld euro. W ub. roku KE zaaprobowała uaktualniony KPO BG, który obecnie zawiera rozdział poświęcony REPowerEU, uznając zieloną transformację energetyczną BG – rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynowanie energii oraz rozwój połączeń sieciowych (interkonektorów), a także wsparcie liberalizacji rynku energii za kluczowe. Około 20,6% całości wydatków ma być przeznaczone na transformację cyfrową. Jednakże, pomimo kolejnych ustaw wprowadzanych przez Zgromadzenie Narodowe, BG nadal ma problem głównie w zakresie praworządności i walki z korupcją.

Akcesja do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) pozostaje obecnie głównym priorytetem Bułgarii. Droga Bułgarii do członkostwa w OECD rozpoczęła się w styczniu 2022 r. Od tego czasu zespoły z 25 komitetów OECD przeprowadziły i pomyślnie zakończyły przeglądy przepisów, polityk i praktyk w szerokim zakresie dziedzin. Wśród ukończonych prac technicznych wymieniono politykę fiskalną i pieniężną, edukację, konkurencję, opiekę zdrowotną, rolnictwo i rybołówstwo, statystykę, zatrudnienie oraz politykę społeczną. OECD oczekuje postępu w pięciu obszarach, w których przeglądy techniczne nie zostały jeszcze sfinalizowane: instrumenty antykorupcyjne, ład korporacyjny w przedsiębiorstwach państwowych, gospodarka odpadami, inwestycje i ład publiczny. Przystąpienie Bułgarii do OECD w 2026 r. nie jest wykluczone, ale biorąc pod uwagę kolejne wybory do Zgromadzenia Narodowego wiosną br., realistyczny scenariusz to rok 2027.

Wskaźnik stopy bezrobocia, według NSI wynosi na początku 2026 r. 3,4%. W wieku 15-64 lata pracowało 2 825,6 tys. osób (1 494,5 tys. mężczyzn i 1 331,1 tys. kobiet), a biernych zawodowo było 1 032,8 tys. osób (452,5 tys. mężczyzn i 580,3 tys. kobiet), co stanowiło 26,1% populacji w tej samej grupie wiekowej (22,6% mężczyzn i 29,7% kobiet). Spośród wszystkich osób nieaktywnych zawodowo w wieku 15-64 - 43,8% było biernych zawodowo z powodu uczestnictwa w edukacji lub szkoleniu. 

Niski poziom wynagrodzeń sprawia, że Bułgaria nie należy do krajów przyciągających imigrantów. Traktują Bułgarię jako kraj tranzytu do bogatszych krajów UE, w tym do Polski.  Wg EBI, brak wykwalifikowanej kadry stanowi barierę dla większych inwestycji dla ponad 88%  bułgarskich firm, a jednocześnie gotowość do nauki (tzw. life-long learning) wśród dorosłych Bułgarów jest relatywnie niska. Również badania PISA ukazują deficyty systemu edukacyjnego Bułgarii, szczególnie na obszarach ubóstwa. Drastycznie widoczne jest to wśród populacji bułgarskich Romów.

W  Q3 2025 sytuacja na rynku pracy we wszystkich sektorach gospodarki wyglądała następująco - w sektorze usług pracowało 2 027,5 tys. osób (68,6% ogółu zatrudnionych), w przemyśle – 786,7 tys. (26,6%), a w rolnictwie, leśnictwie i rybactwie – 141,8 tys. (4,8%). Wzrost zatrudnienia w usługach notuje się w sezonie letnim, w szczycie sezonu turystycznego wzrasta zatrudnienie w hotelarstwie i usługach gastronomicznych.

Najważniejsze strategie gospodarcze:

- Terytorialne Plany Sprawiedliwej Transformacji 2023

- Krajowy Plan Odbudowy Bułgarii (KPO)

- Krajowy Plan Rozwoju Bułgaria 2030

- Krajowy Plan Reform 2024

- Krajowa Strategia Przemysłowa dla Przemysłu Wytwórczego oraz Sektora Górnictwa

- Krajowa Strategia Zrównoważonego Rozwoju Turystyki w Republice Bułgarii 2014 - 2023

- Uaktualniony, Zintegrowany Krajowy Plan Energetyczny i Klimatyczny

- Doroczna Strategia Zrównoważonego Wzrostu 2024

- Strategia Wdrażania Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027

- Strategiczny Plan Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich na lata 2023 – 2027

- Krajowa Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Republiki Bułgarii

- Bułgarska Strategia Cyberbezpieczeństwa

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Najsilniejsze sektory gospodarki Bułgarii to handel - hurt i detal, transport, turystyka, przemysł oraz rolnictwo. Najważniejsze sektory przemysłu to: energetyka, górnictwo, hutnictwo, budowa maszyn, produkcja części do pojazdów mechanicznych, produkty przemysłu chemicznego i petrochemicznego, centra usług biznesowych (BSC i SSC).

Gospodarka Bułgarii jest zdominowana przez sektor usług, ok. 60-65% PKB, napędzany przez turystykę, IT i outsourcing - centra usług biznesowych (BSC i SSC), ale również administracja publiczna, szkolnictwo, usługi służby zdrowia i usługi opieki społecznej. Kluczowe sektory przemysłu - ok. 20-25% PKB - to energetyka, górnictwo, hutnictwo i przemysł maszynowy - budowa maszyn, produkcja części do pojazdów mechanicznych, produkty przemysłu chemicznego i petrochemicznego. Rolnictwo, choć mniejsze (ok. 3-5% PKB), ma istotne znaczenie dla eksportu takich produktów jak olejek różany, wino i tytoń.

W 2025 r. gospodarka Bułgarii rosła głównie dzięki silnej konsumpcji prywatnej, solidnemu sektorowi usług i przyspieszającym inwestycjom w ramach Planu Odbudowy i Odporności (RRP). Kluczowe sektory wzrostu obejmują: produkcja (budowa maszyn, farmaceutyka), ICT i outsourcing, energetyka, turystyka i budownictwo.

Od 1 stycznia 2026 r. walutą Bułgarii jest euro.

• Surowce i technologie krytyczne

Boksyty, miedź, cynk, ołów, węgiel, drewno, grunty orne wodami mineralnymi i termalnymi (ok. 1000 źródeł).  Bułgarskie startupy rozwijają technologie wykorzystujące AI. Bułgarski tech ekosystem znajduje się w fazie dynamicznego rozwoju- rozwijanie specjalistycznego oprogramowania dla firm, outsourcing IT, fintech, e-handel, telekomunikacja, cyberbezpieczeństwo i blockchain zyskują na znaczeniu.   W sektorze motoryzacyjnym BG specjalizuje się we wszelkiego rodzaju czujnikach (sensorach). Ok 80% czujników montowanych w pojazdach samochodowych w Europie pochodzi z BG.

• Stan infrastruktury

BG konsekwentnie utrzymywała wysoko na swojej agendzie politycznej kwestie z zakresu polityki energetycznej, głównie w relacjach z państwami w szeroko rozumianym regionie (Grecja, Rumunia Albania, Macedonia, Włochy, Węgry, Gruzja, Azerbejdżan). W grudniu 2023 r. uruchomiono interkonektor z Serbią o wydolności przesyła ok 1,8 mld m3 rocznie. Koszt inwestycji wyniósł ponad 94 mln EUR i był o prawie 9 mln EUR wyższy niż pierwotnie zakładano (85,5 mln EUR). Budowa interkonektora została sfinansowana m.in. ze środków Unii Europejskiej (prawie 50 mln EUR); pożyczki zaciągniętej w EBI (25 mln EUR) i środków SRB.

Infrastruktura transportowa

Najważniejsze bułgarskie przejścia graniczne

• na granicy z Serbią: Kalotina, Bregovo, Strezimirovici, Vrshka Chuka, Oltomanci;
• na granicy z Macedonią: Zlaterevo, Gyueshevo, Stanke Lisichkovo;
• na granicy z Grecją: Kulata, Makaza, Ivailovgrad, Ilinden, Capitan Petko Voivoda, Zlatograd;
• na granicy z Rumunią: Ruse (most na Dunaju), Vidin (most na Dunaju), Nikopol, Durankulak, Kardam,  Silistra (przeprawa promowa); Dobromir (przeprawa piesza); Ostrov (przeprawa piesza)
• na granicy z Turcją: Malko Tarnovo; Kapitan Andreevo; Lesovo.

Sieć drogowa: Bułgaria posiada około 19,913 km dróg o utwardzonej nawierzchni, z czego ok 879,1 km to autostrady. Limit prędkości  na autostradach to 140 km/h, na drogach szybkiego ruchu – 120 km/h. Ponad 90% dróg posiada nawierzchnie asfaltowe, ale ich jakość nie jest najlepsza. W Bułgarii obowiązują winiety na wszystkich autostradach i drogach krajowych poza miastami. Zakupu można dokonać przez stronę internetową  https://www.bgtoll.bg/ oraz https://vinetki.bg/, w samoobsługowych automatach na wybranych stacjach paliw i w punktach granicznych. Cena winiety jest uzależniona od kategorii pojazdu.  

Sieć kolejowa (stan na koniec 2022): łączna długość to 6 446 km, z czego 2721,1 km (63%) to linie o znaczeniu krajowym i 1598,1 km (37%) to linie lokalne. Zelektryfikowanych jest 68% linii kolejowych. W sierpniu br. bułgarskie ministerstwo transportu i komunikacji zwróciło się do europejskich producentów taboru kolejowego z prośbą o informacje, jak szybko będą w stanie sprostać zamówieniu nowych pociągów. Ponad 90% bułgarskiego taboru kolejowego jest w złym stanie technicznym. Bułgaria w ramach funduszy programu „Connecting Europe” planuje    budowę linii dużych prędkości.

Lotniska: Pasażerski ruch lotniczy obsługują lotniska w Sofii, Warnie, Płowdiwie i Burgas. Wewnętrzne połączenia lotnicze istnieją pomiędzy Sofią a lotniskami w Warnie i Burgas.

Transport morski:  obsługiwany jest głównie przez dwa najważniejsze porty na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego: Warnę i Burgas. Porty te posiadają terminale kontenerowe, systemy przeładunku ro-ro oraz odpowiednią infrastrukturę drogową i kolejową. W porcie Burgas znajduje się również terminal do przeładunku ropy. Port Burgas posiada Międzynarodowy Certyfikat Ochrony Statków wg ISPS Code oraz ISO 9001:2000.

Transport rzeczny: koncentruje się na Dunaju. Najważniejszymi portami są: Ruse, Łom i Widin. Porty te posiadają połączenia kolejowe.

• Kalendarz dni wolnych od pracy Bułgaria

1 stycznia – Nowy Rok, 3 marca – Dzień Wyzwolenia z Otomańskiego Jarzma, 18 kwietnia - Prawosławny Wielki Piątek, 19 kwietnia - Prawosławna Wielkanocna Sobota, 20 kwietnia - Prawosławna Wielkanoc, 21 kwietnia - Prawosławny Poniedziałek Wielkanocy, 1 maja - Święto Pracy,  6 maja – Dzień Świętego Jerzego / Dzień Wojska Bułgarskiego, 24 maja - Dzień Kultury i Piśmiennictwa (Świętych Cyryla i Metodego), 26 maja (poniedziałek) dzień wolny za sobotę 24 maja, 6 września – Dzień Zjednoczenia, 8 września (poniedziałek) dzień wolny za sobotę 6 września, 22 września Dzień Niepodległości, 24 grudnia - Wigilia Bożego Narodzenia, 25 grudnia -  Boże Narodzenie, 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia.

1. Podstawowe dane makroekonomiczne (tabela za rok poprzedni i prognozy na rok bieżący i następny)

1. Dane demograficzne

• Najważniejsi partnerzy handlowi

Eksport: Niemcy 13,6%; Rumunia 11,1% Włochy 7,9%, Grecja 6,1%, Turcja 5,4%

Import: Niemcy 12,3%,  Turcja 8,1%, Rumunia 7,4%, Włoski 6,8% Federacja Rosyjska 5,9%

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe​​​​​​
• Eksport: Metale nieżelazne: 9,8%, Maszyny i urządzenia mechaniczne i elektryczne: 9,7%, Produkty petrochemiczne i materiały pokrewne: 6,0%, Zboża i produkcji zbożowe: 5,1% odzież i akcesoria 3,7%
• Import: Maszyny i urządzenia mechaniczne i elektryczne: 8,8%, Pojazdy mechaniczne 7,0%, Produkty petrochemiczne i materiały pokrewne: 6,4%, Rudy metali i złom metalowy 5,4%Produkty medyczne i farmaceutyczne 4,3%.
• Główni inwestorzy

Największymi inwestorami w Bułgarii w okresie styczeń – wrzesień 2024 byli Austria 399,1mln euro, Niderlandy – 350,9 mln euro i Grecja 221,4 mln euro, największy odpływ inwestycji nastąpiła z Luksemburga 268,3 mln euro i Stanów Zjednoczonych – 254,3 mln euro.

• Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Wg Ministerstwa Gospodarki BG BIZ w pierwszych dziesięciu miesiącach 2023 r. osiągnęły rekordowe 3,4 mld euro i były o 54% wyższe niż w roku 2022. Były to głównie inwestycje przemysłowe firm z Niemiec i Austrii, w obszarach Stara Zagora, Ruse, Szumen i Płowdiw. Znaczna część zysków zagranicznych inwestorów, twierdzi MG, jest reinwestowana w BG. W miesiącach styczeń – październik 2023r., wg MG była to kwota 2,8 mld euro, o 1,4 mld więcej niż w 2022 r. W opinii ministerstwa inwestorzy dobrze postrzegają klimat biznesowy w BG oraz poprawę przewidywalności działań rządu.  

Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO) od 1920 r., ONZ od 14.12.1955r., OBWE od 25.06.1973r., IMF od 25.09.1990r., Bank Światowy od 25.09.1990, EBRD od jego powstania w 1991r., Rada Europy od 7.065.1992r., WTO od 1.12.1996r., NATO od 29.03.2004r., Unia Europejska od 1.01.2007 r.  Bukaresztańska dziewiątka (B9) od 4.11.2015 r.