Lekcja przyrody zapisana w krajobrazie
Coraz częściej podkreśla się znaczenie edukacji bazującej na osobistym doświadczeniu, obserwacji i aktywnym poznawaniu otaczającego świata. Takie podejście przyczynia się wzmocnienia nauki opartej na teorii realizowanej w klasie. W tym kontekście szczególne znaczenie zyskuje edukacja terenowa.
Coraz częściej podkreśla się znaczenie edukacji bazującej na osobistym doświadczeniu, obserwacji i aktywnym poznawaniu otaczającego świata. Takie podejście przyczynia się wzmocnienia nauki opartej na teorii realizowanej w klasie. W tym kontekście szczególne znaczenie zyskuje edukacja terenowa.
Zajęcia prowadzone w terenie mogą stać się ważnym elementem realizacji m.in. nowej podstawy programowej przedmiotu Przyroda, która będzie obowiązywać od roku szkolnego 2026/2027. Jej celem jest rozwijanie umiejętności obserwacji, wyciągania wniosków oraz rozumienia procesów zachodzących w środowisku naturalnym poprzez kontakt z rzeczywistymi obiektami i zjawiskami. Geoturystyczny potencjał Polski stwarza wyjątkowe warunki do realizacji takich zajęć lekcyjnych w naszej najbliższej okolicy, jak również poprzez organizację szkolnych wycieczek do dalej zlokalizowanych miejsc.
Czym jest geoturystyka?
To rodzaj turystyki poznawczej, która koncentruje się na odkrywaniu i poznawaniu dziedzictwa geologicznego oraz procesów kształtujących powierzchnię Ziemi. Umożliwia poznawanie skał, skamieniałości, jaskiń, dawnych wyrobisk górniczych, odsłonięć skalnych i innych obiektów przyrody nieożywionej, a tym samym pomaga lepiej zrozumieć historię naszej planety oraz zależności między geologią, krajobrazem i działalnością człowieka.
Geoturystyka łączy turystykę, edukację i ochronę przyrody nieożywionej, zachęcając do odwiedzania miejsc o wyjątkowych walorach geologicznych. Buduje zainteresowanie zarówno naturalnymi formami krajobrazu (np. formacjami skalnymi), jak i obiektami, które powstały poprzez działalność człowieka np. w wyniku dawnej działalności górniczej.
Georóżnorodne miejsca pełne wiedzy
Odsłonięcia skalne, skamieniałości, jaskinie, dawne kamieniołomy oraz ślady historycznej działalności górniczej pozwalają uczniom poznawać historię Ziemi w sposób bezpośredni i angażujący. Obserwacja geologicznych świadectw dawnych mórz, ruchów górotwórczych czy procesów krasowych sprawia, że zagadnienia przedstawiane w podręcznikach szkolnych stają się bardziej zrozumiałe i łatwiejsze do zapamiętania.
Zajęcia terenowe prowadzone w dawnych kopalniach, rezerwatach przyrody i parkach krajobrazowych pozwalają na naukę rozpoznawania obiektów geologicznych oraz stwarzają możliwość poznania, w jaki sposób człowiek od wieków wykorzystywał bogactwo Ziemi i jak współcześnie może odpowiedzialnie gospodarować terenami pogórniczymi.
Bezpośrednia obserwacja skał i zjawisk w nich zachodzących, dawnych wyrobisk górniczych, zabytków techniki czy terenów zrekultywowanych pozwala lepiej zrozumieć zależności pomiędzy budową geologiczną, rozwojem przemysłu oraz współczesnym krajobrazem regionu.
Interdyscyplinarny wymiar geoturystyki
Geoturystyka może być więc nie tylko formą aktywnego wypoczynku, ale również cennym narzędziem wspierającym terenową edukację przyrodniczą i budowanie świadomości geologicznej społeczeństwa.
Tak rozumiana terenowa edukacja przyrodnicza pozwala łączyć nie tylko wiedzę z obszaru geologii, ale też geografii, biologii, chemii, czy historii, w tym także zrozumieć zagadnienia gospodarcze danego miejsca lub zjawiska. Uczeń nie poznaje wówczas pojedynczych faktów, lecz obserwuje zależności między elementami środowiska i działalnością człowieka – czyli patrzy na przyrodę jako na system, którego poszczególne elementy wzajemnie na siebie oddziałują.
Zapoznaj się z artykułami
Opisujemy w nich geoturystyczne atrakcje Polski w aż czterech województwach. Mogą być dla Ciebie cenna inspiracją w tworzeniu programu terenowych wycieczek szkolnych w obszarze przedmiotu przyroda czy geografii na różnym poziomie nauczania.
Województwo świętokrzyskie
Województwo małopolskie
Województwo śląskie
Od wapiennych ostańców po zabytkowe kopalnie. Odkryj geoturystyczne skarby województwa śląskiego. - Edukacja Ekologiczna - Portal Gov.pl
Województwo dolnośląskie