Polska w Egipcie

MAŁŻEŃSTWO Z EGIPCJANINEM

PRZEWODNIK PO EGIPSKIM PRAWIE RODZINNYM I SPADKOWYM

Miłość nie zna granic, różnic kulturowych i językowych, ale zawarcie małżeństwa rodzi szereg zobowiązań oraz ryzyk. Znajomość prawa egipskiego, w którym zawiera się związek małżeński i potencjalnie także  decyduje się na posiadanie dzieci, jest konieczna, by uniknąć trudnych sytuacji, z którymi każda z kobiet może się zmierzyć w przyszłości. Należy pamiętać, że przepisy obowiązujące w Egipcie fundamentalnie różnią się od tych zawartych w polskim systemie prawnym

W Egipcie istnieją dwa rodzaje kontraktów małżeńskich: oficjalny, zarejestrowany w urzędzie (aqd zawwag) oraz nieoficjalny, tymczasowy kontrakt (orfi). Zgodnie z lokalnym prawem mężczyzna może pozostawać jednocześnie w oficjalnym związku małżeńskim z czterema kobietami oraz (dodatkowo) zawierać nieoficjalne Orfi. 

Małżeństwo zawarte „urzędowo” wymaga spełnienia szeregu formalnych wymogów prawnych.  Orfi jest rodzajem zarejestrowanej umowy między dwiema osobami, która jest szczególnie popularna w regionach turystycznych (wymaga się jej np. w przypadku wspólnego meldowania się w jednym pokoju hotelowym). W tym sensie pełni funkcję „zalegalizowanego konkubinatu”, nie pociągając jednak za sobą jednak żadnych skutków prawnych.    

WSPÓLNOTA MAŁŻEŃSKA

Czy istnieje wspólnota małżeńska?

Nie istnieje. Uzyskane dochody, jak i każda rzecz nabyta w czasie trwania małżeństwa należy albo do męża, albo do żony. W przypadku rozwodu nie dochodzi do podziału majątku. W praktyce oznacza to, że nabyte mieszkanie, samochód, udziały w firmie, ziemia (etc.) należy do osoby, na którą zostały zarejestrowane w urzędzie.

W sytuacji, kiedy dany składnik majątku trwałego został zakupiony za pieniądze zgromadzone przez jednego małżonka (zazwyczaj żony-Polki), lecz zarejestrowany na drugiego małżonka (Egipcjanina), to niezależnie od źródła pochodzenia środków, należy on do mężczyzny.

Czy cudzoziemka może być właścicielką nieruchomości?

Wiele kobiet sądzi, że tylko obywatele Egiptu mogą być właścicielami nieruchomości lub samochodów i godzą się zapisać je w urzędzie na imię i nazwisko partnera. Tym samym tracą do nich wszelkie prawa, nawet jeśli posiadają bankowe potwierdzenie dokonanej przez siebie płatności!

Procedura urzędowa wymaga cierpliwości, ale warto rejestrować swój majątek na siebie samą.

OFICJALNY KONTRAKT MAŁŻEŃSKI

O czym warto pamiętać w przypadku oficjalnego kontraktu małżeńskiego?

Zgodnie z egipskim prawem w kontrakcie małżeńskim należy zawrzeć zapisy dotyczące praw i obowiązków przyszłych małżonków, również tego co mogłoby nastąpić w przypadku rozwiązania małżeństwa i tego skutków dla obu stron oraz ewentualnie ich dzieci. 

Czym jest odroczony posag ( mahrsadak)

Jest to obowiązkowy zapis w akcie małżeńskim podpisywanym w urzędzie stanu cywilnego, w którym mąż określa kwotę, którą zobowiązuje się wypłacić żonie w przypadku rozwodu lub swojej śmierci. Zapis wyższej kwoty nabiera kluczowego znaczenia w przypadku śmierci małżonka. Należy pamiętać, że żona innego wyznania nic nie dziedziczy po mężu muzułmaninie. Dlatego też zapis wyższej kwoty może być dla niej jedynym zabezpieczeniem na przyszłość.

Dlaczego kwoty wpisywane do kontraktu są zazwyczaj takie niskie?

Polki, nie znając egipskiego prawa, nie dostrzegają roli posagu i jego wysokości. Dodatkowo wartość posagu jest opodatkowana w wysokości 2%, które uiszczane są zaraz po zawarciu małżeństwa – zwyczajowo wpisywane są więc kwoty jak najniższe.

Przyszła małżonka, która chciałaby zabezpieczyć swoje prawa w przypadku rozwodu lub śmierci męża, powinna rozważyć odprowadzenie pełnej kwoty 2% podatku od realnej wartości posagu oraz zachować potwierdzenie dokonania takiej czynności.

Czy kobieta może złożyć pozew o rozwód?

Prawo egipskie nie traktuje tak samo wystąpienia o rozwód przez mężczyznę i kobietę. Żona może wystąpić o rozwód jedynie w ścisłe określonych sytuacjach. Dlatego w akcie małżeńskim kobieta powinna rozważyć zapis o prawie do wniesienia skutecznego pozwu o rozwód.

W Egipcie dokument rozwodowy można uzyskać z Urzędu Stanu Cywilnego oraz z Sądu. Zgodnie z przepisami polskimi, rozwody przeprowadzone w Egipcie po 2009 roku mogą być zarejestrowane w Polsce tylko wówczas, kiedy mają formę prawomocnego orzeczenia Sądu z datą od kiedy wywołuje skutki. Dokumenty rozwodowe wydobyte z  Urzędu Stanu Cywilnego nie mogą zostać uznane w Polsce.

 

W myśl przepisów egipskich prawomocność orzeczenia Sądu wynika z samej treści dokumentu rozwodowego. Dokument taki powinien nosić wzmiankę, iż rozwód jest  ostateczny. Datą prawomocności jest data, w której odbyło się posiedzenie Sądu, w trakcie którego podjęta została decyzja o rozwodzie.

 

ZAKAZ PODRÓŻOWANIA DLA DZIECI (TRAVEL BAN, maana safar)

 

Czy matka może swobodnie podróżować z dziećmi posiadającymi egipski akt urodzenia?

Tak, pod warunkiem, że ojciec dzieci nie zgłosi takiego sprzeciwu lokalnym władzom. Należy podkreślić, że Egipcjanie bardzo często korzystają z tego prawa, a samo zgłoszenie można zarejestrować zarówno w czasie trwania małżeństwa jak i po rozwodzie.

Czy istnieje możliwość uniknięcia zakazu podróżowania dla dzieci?

W kontrakcie małżeńskim można zawrzeć zapis, który pozwoli matce na swobodne podróżowanie z dziećmi zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i po rozwodzie lub śmierci męża. Zdarzają się sytuacje, kiedy mąż lub jego rodzina wykorzystują travel ban, aby zatrzymać dzieci w Egipcie. W takich sytuacja Polki zmuszone są do podejmowania bardzo trudnych wyborów.

Procedura uzyskania zezwolenia egipskiego sądu rodzinnego na ich wyjazd jest skomplikowana, kosztowna i długotrwała (nawet kilka lat). Nigdy też nie ma pewności, czy ostatecznie travel ban zostanie zniesiony.

OPIEKA NAD DZIEĆMI

Kto dostanie opiekę nad dziećmi w wypadku rozwodu lub śmierci męża?

Jeżeli kobieta jest muzułmanką i nie występują inne przeciwskazania (jak np. uzależnienie od alkoholu, wyroki skazujące w sprawach kryminalnych czy też pozostawanie w związku z innym mężczyzną w trakcie trwania małżeństwa lub życia męża) przysługuje jej opieka nad dziećmi, które nie ukończyły 15 roku życia.  W przypadku, gdy jest chrześcijanką – dzieci pozostają przy niej jedynie do 7 roku życia, a po tym okresie mogą (decyzją sądu) zostać przekazane mężowi lub jego rodzinie.

KWESTIE SPADKOWE

Czy żona dziedziczy po mężu (muzułmaninie)?

W przypadku śmierci męża żona-chrześcijanka nic „automatycznie” po nim nie dziedziczy. Mąż z własnej woli może jej zapisać maksymalnie 1/3 majątku w formie testamentu.

Czy żona muzułmanka dziedziczy po mężu (muzułmaninie)?

Żona muzułmanka zgodnie z prawem dziedziczy 1/8 majątku męża. Także w tym przypadku mąż może jej zapisać maksymalnie 1/3 majątku w formie testamentu. Pozostały majątek męża dziedziczony jest przez męskich członków jego rodziny tj. synów, ojca, braci itd.

Para może rozważyć zabezpieczenie sytuacji materialnej małżonki na wypadek śmierci męża, poprzez urzędowe przeniesienie na nią własności poszczególnych składników posiadanego majątku.

 

PORADY PRAWNE

Na stronie internetowej https://www.gov.pl/web/egipt/lista-adwokatow-notariuszy-tlumaczy znajduje się lista prawników działających w okręgu konsularnym Ambasady RP w Kairze.