Europejska Sieć Migracyjna

Cyfryzacja procedur związanych z legalizacją pobytu

Usługi cyfrowe odgrywają coraz ważniejszą rolę w Państwach Członkowskich ESM oraz Państwach Obserwatorach, wspierając działania takie jak złożenie wniosku, komunikacja z instytucjami oraz śledzenie przebiegu sprawy. Podczas gdy większość państw nadal wymaga osobistego stawiennictwa w celu pobrania danych biometrycznych czy weryfikacji tożsamości, niektóre pozwalają na całkowitą cyfryzację procedury, w tym odnowienie tytułu pobytowego lub wnioskowanie o niektóre rodzaje zezwoleń na pobyt.

Ramy dotyczące dostępności i włączenia

Większość Państw Członkowskich ESM oraz Państw Obserwatorów dostosowuje działanie swoich cyfrowych usług związanych z legalizacją pobytu do Dyrektywy (UE) 2016/2102, Konwencji Narodów Zjednoczonych o Prawach Osób Niepełnosprawnych (UNCRPD) oraz prawodawstwa krajowego. Jednakże postęp w kierunku pełnej dostępności pozostaje w większości spraw częściowy. Podczas gdy ramy prawne często zostały już przyjęte, nie wszystkie elementy są w pełni dostosowane do Dyrektywy 2016/2102, a konkretne działania adaptacyjne pozostają jeszcze do wprowadzenia. Odpowiedzi udzielone przez państwa wskazują, że częściowe dostosowanie częściej odzwierciedla luki w technicznej implementacji oraz praktyczne działanie systemów, niż brak ram prawnych. Niektóre państwa wypełniają je poprzez uwzględnienie kwestii dostępności w nowszych cyfrowych usługach publicznych, wprowadzając takie funkcje, jak zamiana tekstu na mowę, filmy z językiem migowym oraz asystenci cyfrowi, którzy pomogą wnioskodawcom przejść przez procedury.

Pomoc techniczna i ochrona danych

Wnioskodawcy mogą zazwyczaj uzyskać wsparcie techniczne poprzez kanały cyfrowe, takie jak formularze kontaktowe czy e-mail, a także – w niektórych państwach – osobiste wnioskowanie. W kontekście wykluczonych cyfrowo wnioskodawców wparcie raczej uzupełnia niż zastępuje osobistą pomoc i nie zawsze dotyczy konkretnie procedur legalizujących pobyt. Niektóre państwa oferują wsparcie osobiste poprzez dedykowane centra, gdzie wnioskodawcy z ograniczonymi umiejętnościami cyfrowymi lub łącznością, mogą uzyskać praktyczną pomoc w wypełnieniu wniosków, wgraniu dokumentów oraz poruszaniu się po systemach online. W sytuacjach związanych z gromadzeniem danych związanych z niepełnosprawnością oraz potrzebami szczególnego wsparcia, mają zastosowanie ogólne zasady i zabezpieczenia Rozporządzenia Ogólnego o Ochronie Danych Osobowych, w tym ograniczone zbieranie danych, zastrzeżenie dostępu dla upoważnionego personelu oraz unikanie systematycznego gromadzenia danych wrażliwych.

Wyzwania oraz dalsze działania

Dwanaście Państw Członkowskich oraz Obserwatorów ESM zgłosiło trudności we wdrażaniu dostępności systemów cyfrowych, powołując się na kwestie techniczne związane ze starszymi systemami, przeszkody wynikające z zamówień publicznych oraz rozwoju systemów, niski poziom umiejętności korzystania z technologii cyfrowych oraz trudności we włączeniu wnioskodawców z niepełnosprawnościami w testy użytkowników. W odpowiedzi na powyższe, państwa przyjmują różnego rodzaju strategie: jedne wdrażają inicjatywy na poziomie systemowym, inne wprowadzają narzędzia ułatwiające dostęp i zorientowane na użytkownika. Z kolei modele hybrydowe łączą usługi cyfrowe z osobistym wsparcie oraz audytami dotyczącymi dostępności oraz badaniami, które mają wspomagać przyszły rozwój platform i podejmowanie decyzji dotyczących kolejnych zamówień.

Pełna analiza porównawcza i komplet wyników dostępne są w opracowaniu poniżej (w języku angielskim).