Europejska Sieć Migracyjna

Przegląd

Nowe wspólne badanie ESM i OECD analizuje zjawisko niedopasowania kompetencji obywateli państw trzecich na rynkach pracy państw członkowskich ESM. Badanie objęło analizę sytuacji migrantów zarobkowych, osób korzystające z prawa do łączenia rodzin, beneficjentów ochrony międzynarodowej oraz beneficjentów ochrony czasowej. Na podstawie wkładów z 25 Krajowych Punktów Kontaktowych ESM oraz analizie porównawczej OECD dotyczącej skali niedopasowania kompetencji, wskazano najważniejsze bariery utrudniające pełne wykorzystanie potencjału zawodowego migrantów, takie jak niewystarczająca znajomość języka, trudności z uznawaniem kwalifikacji czy zjawisko dyskryminacja. Badanie przestawia również działania podejmowane na szczeblu krajowym i lokalnym oraz przez pracodawców w celu usprawnienia uznawania kwalifikacji, wsparcia językowego i dostępu do zatrudnienia lepiej odpowiadającego posiadanym kompetencjom.

Główne czynniki wpływające na sytuację na rynku pracy

Niedopasowanie kompetencji ma istotny wpływ na sytuację obywateli państw trzecich na rynku pracy, prowadząc do zatrudnienia poniżej poziomu ich kwalifikacji. W praktyce migranci często podejmują pracę poniżej posiadanych umiejętności i wykształcenia, np. jako asystenci stomatologiczni zamiast lekarzy dentystów lub opiekunowie zamiast pracowników medycznych. Skutkuje to problemem nadmiernych kwalifikacji, niższymi zarobkami oraz niewykorzystaniem potencjału zawodowego migrantów. Badanie wskazuje, że do głównych przyczyn niedopasowania kompetencji należą ograniczona znajomość języka, trudności z uznawaniem kwalifikacji (w tym brak odpowiedniej dokumentacji) oraz obowiązki opiekuńcze, wynikające na przykład z braku przystępnej cenowo opieki nad dziećmi. Obywatele państw trzecich znacznie częściej niż osoby urodzone w krajach członkowskich ESM wykonują pracę poniżej swoich kwalifikacji, a różnica ta utrzymuje się nawet po wielu latach pobytu.

Wspieranie uznawania kwalifikacji

Państwa członkowskie wprowadziły szeroki wachlarz polityk i narzędzi mających na celu ograniczenie problemu niedopasowania kompetencji. Obejmują one rozwiązania służące uznawaniu kwalifikacji, doradztwo zawodowe, kursy językowe, podnoszenie i zmianę kwalifikacji oraz inicjatywy skierowane do konkretnych sektorów gospodarki dotkniętych niedoborem pracowników. Badanie wskazuje również, że kluczową rolę w opracowywaniu i wdrażaniu tych działań odgrywają ministerstwa oraz instytucje edukacyjne. Samorządy, inne władze regionalne i lokalne, organizacje pozarządowe oraz partnerzy społeczni, w tym związki zawodowe, zapewniają szeroki zakres usług wspierających, takich jak kursy integracyjne i obywatelskie oraz pomoc w znalezieniu zatrudnienia.

Wyzwania i dobre praktyki

Opracowanie identyfikuje szereg wyzwań w badanym obszarze. Należą do nich niewystarczająca oferta zaawansowanych kursów językowych, złożone procedury uznawania kwalifikacji oraz bariery po stronie pracodawców, takie jak dyskryminacja i niewystarczająca znajomość przepisów dotyczących zatrudniania. Wśród dobrych praktyk wskazano rozwiązania łączące uznawanie kwalifikacji, wsparcie językowe i szkolenia zawodowe, a także bardziej zintegrowane podejście angażujące migrantów, pracodawców i instytucje wsparcia.

Pełna analiza porównawcza oraz szczegółowe wyniki badania są dostępne w pełnej wersji publikacji.