Europejska Sieć Migracyjna

Wprowadzenie

W niniejszym opracowaniu przeanalizowano rodzaje działań na rzecz wczesnej integracji adresowanych do osób ubiegającym się o ochronę międzynarodową przez państwa członkowskie i państwa o statusie obserwatora ESM, w tym: sposób ich realizacji, organy odpowiedzialne za ich wdrażanie oraz sposoby ich finansowania. Na potrzeby niniejszego raportu ESM opracowała definicję „działań na rzecz wczesnej integracji”, które można uznać za środki wspierające integrację i samodzielność osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w procesie recepcyjnym i procedurze azylowej, stosowane przed wydaniem ostatecznej decyzji w ich sprawie. Raport opiera się na informacjach przekazanych przez 25 krajowych punktów kontaktowych ESM, obejmujących 23 państwa członkowskie ESM, Serbię i Ukrainę.

Przegląd krajowych działań na rzecz integracji

Większość państw członkowskich i państw obserwatorów sieci ESM, które udzieliły odpowiedzi, wdraża działania na rzecz wczesnej integracji, jednak dostęp do nich, ich zakres i ukierunkowanie są zróżnicowane, a niektóre państwa ograniczają je do określonych grup, takich jak wnioskodawcy znajdujący się w trudnej sytuacji. Działania te są koordynowane i nadzorowane przede wszystkim na szczeblu krajowym, przez ministerstwa lub krajowe agencje zajmujące się recepcją, przy wsparciu władz lokalnych i we współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Najpowszechniej stosowanymi działaniami na rzecz wczesnej integracji są kursy językowe, kursy orientacyjne z zakresu kultury, praw i obowiązków obywatelskich, a także przygotowanie do wejścia na rynek pracy. Najczęściej oferowane kursy są bezpłatne, a udział w nich, w wiekszości państw, dobrowolny. W państwach, które wprowadziły obowiązkowe elementy wczesnej integracji, takie jak zajęcia językowe lub kursy z zakresu praw i obowiązków obywatelskich, zazwyczaj zostały one powiązane z zasadami recepcyjnymi.

Wsparcie dostosowane do potrzeb i promocja działań

Szesnaście państw członkowskich Sieci oraz Serbia stosując działania na rzecz wczesnej integracji uwzględnia kwestię wieku, płci, przynależność do grup wrażliwych, kwalifikacje lub poziom wykształcenia, zapewniając ukierunkowane wsparcie dla dzieci, kobiet, małoletnich bez opieki oraz osób znajdujących się w szczególnie wrażliwej sytuacji.

W badaniu podkreślono, jak ważne jest zapewnienie, by osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową miały świadomość dostępnych form wsparcia. W 22 krajach członkowskich EMN oraz w Serbii działania informacyjne i promocyjne są realizowane za pośrednictwem krajowych struktur zajmujących się przyjmowaniem lub zakwaterowaniem osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Działania te obejmują wykorzystanie platform cyfrowych, takich jak strony internetowe i media społecznościowe, materiałów drukowanych, w tym ulotek i broszur, a także przekaz ustny wśród sieci wsparcia osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.

Wyzwania i dobre praktyki

Państwa członkowskie i obserwatorzy ESM zgłosiły szereg trudności  związanych z wdrażaniem skutecznych działań na rzecz wczesnej integracji. Należą do nich ograniczenia finansowe, niedobory kadrowe, rozdrobnienie organizacyjne, długi czas oczekiwania oraz presja zewnętrzna, taka jak wahania liczby przybywających osób i wrogość ze strony niektórych grup społeczności lokalnych.

Większość krajów, które udzieliły odpowiedzi, opiera się na monitorowaniu pośrednim lub szerszych ocenach integracji w celu oszacowania wpływu działań na rzecz wczesnej integracji. Jedynie Łotwa i Niemcy stosują systematyczne podejść w zakresie ewaluacji efektywności programów na rzecz wczesnej integracji.

Dobre praktyki zgłoszone przez państwa członkowskie i państwa o statusie obserwatorów ESM, które udzieliły odpowiedzi, obejmują interwencję na wczesnym etapie, dostęp do informacji o oferowanych działaniach, naukę języka, edukację obywatelską i zawodową oraz koordynację działań między organami publicznymi, społeczeństwem obywatelskim i społecznościami lokalnymi.