Komenda Powiatowa
Państwowej Straży Pożarnej
w Opatowie

Upał to pojęcie meteorologiczne opisujące stan pogody, gdy temperatura powietrza przy ziemi przekracza +30 °C. Co powinieneś wiedzieć podczas upałów?!

Upał to stan pogody, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godziną 15 a 18, a nie jak się powszechnie sądzi - w południe, zaś największe promieniowanie UV notowane jest w godzinach 12-13.

Ochrona podczas upałów

• dzieci i osoby starsze nie powinny wychodzić z domu, a jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy;
• należy nawadniać organizm – pić dużo wody, najlepiej niegazowanej;
• pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe. Temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50-60 °C;
• należy ograniczyć opalanie, ponieważ zbyt długie przebywanie na słońcu jest szkodliwe dla organizmu, który łatwo może ulec przegrzaniu, a skóra poparzeniu. Należy przebywać na słońcu nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. stosując przy tym kremy ochronne;
• w ciągu dnia należy zamykać w domu okna i żaluzje, by ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń (szczególnie po stronie nasłonecznionej). Okna należy otwierać nocą, kiedy temperatura jest niższa – jeżeli oczywiście warunki bezpieczeństwa na to pozwalają;
• należy unikać forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia. Wysiłek fizyczny, jak np. bieganie może doprowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni spowodowanych odwodnieniem i utratą minerałów, przegrzaniem organizmu lub udaru cieplnego;
• należy nosić lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach. Wspomoże to właściwą termoregulację organizmu;
• należny unikać picia kawy oraz napojów zawierających duże ilości cukru – sprzyjają one odwodnieniu organizmu;
• osoby przyjmujące leki, powinny być w kontakcie z lekarzem, aby sprawdzić jaki wpływ mają one na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową;
• jeśli odczuwamy zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, należy skontaktować się z dyspozytorem medycznym, dzwoniąc pod numer alarmowy. Jeśli to możliwe należy przenieść się w chłodne miejsce;
• należny unikać skrajnych temperatur – osoby, które pracują w klimatyzowanych pokojach nie powinny od razu wychodzić na zewnątrz, gdzie panuje upał – może to spowodować szok termiczny, zwłaszcza u starszych i bardzo młodych ludzi;
• będąc nad wodą należy pamiętać, że nie wolno gwałtownie wchodzić do niej bezpośrednio po opalaniu – zanim zaczniemy pływać, należy opłukać ciało wodą, do której wchodzimy i dopiero wtedy powoli się w niej zanurzyć;
• będąc w podróży, należy częściej robić przerwy i odpoczywać w zacienionych miejscach, by złagodzić negatywny wpływ wysokich temperatur na koncentrację;
• w upalne dni należy przygotowywać lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin, a unikać tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm;
• należy unikać spożywania alkoholu, ponieważ sprzyja to odwodnieniu organizmu.
• Aktualne ostrzeżenia pogodowe przekazywane przez IMGW znajdziesz tutaj

Nagrzewanie się pojazdów

Latem, gdy temperatura na zewnątrz jest wysoka, wnętrze samochodu może szybko przekształcić się w piekarnik, stanowiąc śmiertelne zagrożenie dla pozostawionych w nim dzieci i zwierząt. Przy temperaturze zewnętrznej wynoszącej 26°C, wnętrze samochodu nagrzewa się w zastraszającym tempie:

1. Po 10 minutach: Temperatura wewnątrz samochodu może osiągnąć 37°C.
2. Po 20 minutach: Temperatura wzrasta do 42°C.
3. Po 30 minutach: Temperatura sięga 45°C.
4. Po 60 minutach: Temperatura może osiągnąć aż 50°C.

Jak zapobiegać tragediom?

1.  Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w zamkniętym samochodzie, nawet na chwilę.
2.  Zawsze sprawdzaj tylne siedzenia, zanim zamkniesz samochód.
3.  Jeśli zauważysz dziecko lub zwierzę w zamkniętym samochodzie, natychmiast zadzwoń na numer alarmowy 112.

Dzieci i zwierzęta są szczególnie narażone na niebezpieczeństwo związane z wysoką temperaturą, ponieważ ich organizmy szybciej się przegrzewają. Wysokie temperatury mogą prowadzić do udaru cieplnego, odwodnienia, uszkodzeń mózgu, a nawet śmierci.
Pamiętaj, że nawet kilka minut może zdecydować o życiu lub śmierci. Dbaj o bezpieczeństwo swoich najbliższych i nie narażaj ich na niepotrzebne ryzyko.

Czy można wybić szybę w pojeździe?

Tak, ale tylko w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia dziecka lub zwierzęcia zamkniętego w pojeździe - wybicie szyby może być uzasadnione (to „stan wyższej konieczności" o którym mówi art. 26 par. 1 Kodeksu karnego). Przed podjęciem takiej decyzji warto jednak:

1. Ocenić sytuację: Sprawdź, czy dziecko lub zwierzę rzeczywiście znajduje się w niebezpieczeństwie, np. w przypadku upału, gdy wnętrze pojazdu szybko się nagrzewa.
2. Spróbować znaleźć właściciela: Rozejrzyj się wokół, czy nie ma właściciela pojazdu. Możesz też poprosić o ogłoszenie przez głośniki w pobliskim sklepie czy centrum handlowym.
3. Skontaktować się z służbami ratunkowymi: Zadzwoń na numer alarmowy 112 i poinformuj o sytuacji. Operatorzy mogą udzielić ci dalszych instrukcji lub wysłać pomoc.
4. Podejmij działanie: Jeśli ocenisz, że nie ma czasu na czekanie na pomoc, a życie dziecka lub zwierzęcia jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, wybicie szyby może być konieczne.

Opracowanie i grafiki: Wydział Prewencji Społecznej KG PSP

Rekomendacje Wojewody Świętokrzyskiego w związku z zagrożeniem upałami i gwałtownymi zjawiskami meteorologicznymi

Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:

• Organizowanie uroczystości szkolnych oraz innych z udziałem dzieci i młodzieży w godzinach porannych.
• Maksymalne skracanie czasu trwania wydarzeń odbywających się na otwartej przestrzeni.
• Organizowanie wydarzeń w pomieszczeniach klimatyzowanych lub miejscach zacienionych.
• Zapewnienie uczestnikom stałego dostępu do wody pitnej.
• Zapewnienie zabezpieczenia medycznego.
• Zapewnienie odpowiednich warunków transportu dzieci oraz miejsc ich pobytu podczas
• wypoczynku letniego.
• Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w zamkniętych pojazdach.
• Wzmożenie patroli służb na parkingach (szczególnie w niedzielę handlową) pod kątem sprawdzania, czy w zamkniętych pojazdach nie pozostawiono dzieci.

Ochrona osób szczególnie narażonych:

• Zwrócenie szczególnej uwagi na osoby starsze, samotne, przewlekle chore, w kryzysie bezdomności oraz osoby z niepełnosprawnościami.
• Monitorowanie sytuacji osób wymagających wsparcia oraz udzielanie niezbędnej pomocy.
• Zaangażowanie organizacji pozarządowych do wsparcia osób szczególnie wrażliwych
• Zapewnienie dostępu do wody pitnej i chłodnych pomieszczeń.
• Przygotowanie Systemu Powiadamiania Ratunkowego do zwiększonej liczby zgłoszeń.
• Przygotowanie Państwowego Ratownictwa Medycznego do zwiększonej liczby zdarzeń związanych z wysokimi temperaturami: zasłabnięcia, omdlenia, przegrzanie organizmu.

Bezpieczeństwo zwierząt:

• Informowanie mieszkańców o zagrożeniach związanych z pozostawianiem zwierząt
• w zamkniętych pojazdach.
• Zapewnienie dostępu do wody dla zwierząt domowych i wolno żyjących, w szczególności w przestrzeni publicznej.
• Zapewnienie zwierzętom domowym i hodowlanym zacienionych i przewiewnych miejsc.
• Wzmożenie patroli służb na parkingach (szczególnie w niedzielę handlową) pod kątem sprawdzania, czy w zamkniętych pojazdach nie pozostawiono zwierząt.

Organizacja miejsc schronienia przed upałem:

• Organizowanie i udostępnianie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej lub innych odpowiednich obiektach.
• Uruchamianie kurtyn wodnych lub dysz mgłowych w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych.
• Tworzenie dodatkowych punktów dostępu do wody pitnej.
• Opracowanie mapy dostępnych miejsc chłodu, kurtyn wodnych i punktów poboru wody oraz przekazywanie mieszkańcom informacji o ich lokalizacji.

Infrastruktura i zaopatrzenie:

• Przegląd ogólnych procedur zarządzania kryzysowego.
• Możliwość wystąpienia gwałtownych zjawisk meteorologicznych: burze z gradem, silny wiatr, lokalne trąby powietrzne, lokalne podtopienia związane z nawalnym deszczem.
• Kontrola stanu sieci energetycznych i instalacji elektrycznych przez administratorów budynków.
• Racjonalizacja zużycia energii elektrycznej w związku ze zwiększonym obciążeniem systemów klimatyzacyjnych.
• Zapewnienie sprawności urządzeń klimatyzacyjnych w środkach transportu zbiorowego.
• Ograniczanie zużycia wody w okresach największego zapotrzebowania.
• Zalecanie podlewania terenów zielonych w godzinach porannych lub nocnych.
• Zalecenie monitorowania stanu i prawidłowości funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych.
• Monitorowanie jakości wody.
• Możliwość wystąpienia utrudnień w transporcie, w tym w transporcie kolejowym.
• Możliwość wystąpienia awarii elektroenergetycznych w związku z nadmiarem bądź niedostatkiem mocy.
• Wzmocnienie działań kontrolnych prowadzonych przez Państwową Inspekcję Sanitarną w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz jakości wody przeznaczonej do spożycia.

Bezpieczeństwo imprez masowych i zgromadzeń:

• Zapewnienie uczestnikom imprez masowych i zgromadzeń: dostępu do wody pitnej, miejsc zacienionych, odpowiedniego zabezpieczenia medycznego.
• Ograniczanie sprzedaży i spożycia alkoholu podczas wydarzeń odbywających się w warunkach wysokiej temperatury.
• Analiza możliwości ograniczenia, przełożenia lub odwołania wydarzeń w przypadku wystąpienia ekstremalnych temperatur.

Ochrona pracowników:

• Stosowanie środków ochrony pracowników wykonujących pracę w wysokich temperaturach, w tym wykonywanie cyklicznych pomiarów temperatury w miejscu pracy, skracanie czasu pracy, wprowadzenie rotacji pracowników na stanowiskach oraz zapewnienie napojów.
• Stosowanie aktualnych zaleceń Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących ochrony pracowników przed wysokimi temperaturami.
• Dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych, w szczególności w przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni.
• Stosowanie się do zaleceń Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracy pt. „Praca w wysokich i niskich temperaturach”.
• Zalecenia dla pracodawców w Poradniku „Dobry klimat w pracy” www.gov.pl/rodzina.

Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:

• Zwiększenie aktywności organów kontrolnych nad niestrzeżonymi akwenami i miejscami gdzie obowiązuje zakaz kąpieli.
• Zwiększenie liczby ratowników wodnych na kąpieliskach i w miejscach wykorzystywanych do kąpieli.
• Intensyfikacja działań informacyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania z akwenów.

Ochrona przeciwpożarowa:

• Zwiększenie monitoringu zagrożenia pożarowego.
• Wprowadzenie adekwatnych ograniczeń w dostępie do lasów w przypadku wysokiego lub ekstremalnego zagrożenia pożarowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
• Prowadzenie kampanii informacyjnych dotyczących zakazu używania otwartego ognia na terenach leśnych i przyległych oraz terenach uprawnych.
• Reagowanie na wzrost zagrożenia pożarowego na terenie kompleksów leśnych oraz upraw rolnych (zbliżający się okres prac polowych).
• Utrzymanie stałej gotowości operacyjnej Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego do reagowania na zdarzenia związane z falą upałów.

Informowanie mieszkańców:

• Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych oraz zaleceń dotyczących postępowania podczas upałów.
• Wykorzystywanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji, w tym stron internetowych, mediów społecznościowych, systemów powiadamiania SMS oraz lokalnych środków przekazu.
• Informowanie o lokalizacji miejsc chłodu, punktów dostępu do wody oraz dostępnych formach pomocy dla osób szczególnie narażonych.

Źródło: Świętokrzyski Urząd Wojewódzki