Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

Bąblowica to rzadka, ale bardzo groźna choroba pasożytnicza, która przez wiele lat może rozwijać się bez żadnych objawów. Do zakażenia dochodzi najczęściej w wyniku przypadkowego połknięcia jaj pasożyta obecnych w środowisku, na nieumytych owocach, warzywach lub sierści zakażonych zwierząt. Rolnicy i ich rodziny, ze względu na częsty kontakt ze zwierzętami oraz pracę na terenach wiejskich, powinni znać zasady ochrony przed tą chorobą. Dowiedz się, jak dochodzi do zakażenia, jakie są objawy bąblowicy oraz jak skutecznie chronić siebie i swoich bliskich.

Czym jest bąblowica? 

Bąblowica jest chorobą przenoszoną na ludzi przez zwierzęta (zoonozą). Powodują ją larwy tasiemca z rodzaju Echinococcus, którego jaja mogą znajdować się w kale zakażonych lisów, psów i kotów. Dostają się do organizmu człowieka podczas bezpośredniego kontaktu z zakażonymi zwierzętami, po spożyciu żywności lub wody skażonej jajami, a także mogą zostać przeniesione do ust brudnymi rękami.

Jaja mogą znajdować się na sierści, pysku i języku zakażonych zwierząt oraz na skażonych przedmiotach.

Do zakażenia może dojść po spożyciu nieumytych owoców leśnych, warzyw lub innych produktów zanieczyszczonych jajami pasożyta. Można się wtedy zarazić tasiemcem lisim.  Larwy tasiemców rozwijając się tworzą formy pęcherzy – stąd polska nazwa bąblowiec. Choroba u ludzi rozwija się przez wiele lat bezobjawowo, dlatego jej wczesne rozpoznanie jest utrudnione.

Nie ma możliwości zarażenia się od chorego człowieka.

Najczęściej bąblowicę u ludzi wywołują dwa gatunki tasiemców:
•    Echinococcus granulosus – wywołujący bąblowicę jednojamową (jednokomorową),
•    Echinococcus multilocularis – wywołujący bąblowicę wielojamową (wielokomorową).

Bąblowica jednojamowa

Cysty najczęściej umiejscawiają się w wątrobie, ale mogą również występować w płucach, nerkach, śledzionie, ośrodkowym układzie nerwowym, kościach, oku. Mogą tam przebywać nawet kilka lat po zjedzeniu jaj pasożyta. Organizm chcąc się obronić przed larwą tasiemca, odgradza się od niej, otaczając ją łącznotkankową otoczką, wówczas powstaje cysta (bąbel) wypełniona płynem.

Z uwagi na powolny wzrost torbiele nie wywołują początkowo objawów chorobowych i są wykrywane przypadkowo, przy wykonywaniu badań obrazowych. Dopiero rosnący bąbel uciskając sąsiadujące tkanki, prowadzi do zaburzenia ich funkcji oraz powstawania zmian zapalnych, a czasem nawet martwicy. Ponadto tasiemiec wydzielając toksyny może powodować reakcję uczuleniową.

Bąblowica wielojamowa

Pasożyt najczęściej umiejscawia się w wątrobie, a organizm ludzki nie wytwarza otoczki wokół jego cysty. Pasożyt tworzy w wątrobie bogatą sieć wypustek, rozprzestrzenia się m.in. wzdłuż naczyń krwionośnych, docierając m.in. do płuc, kości, mózgu, co może przypominać proces tworzenia przerzutów nowotworowych. Larwy tasiemca mogą rozwijać się niemal w każdym narządzie lub tkance, lecz w 80-95% przypadków znajdowane są w wątrobie i płucach.

Przebieg choroby uzależniony jest od lokalizacji pasożyta. Torbiel umiejscowiona w wątrobie może skutkować dolegliwościami bólowymi w obrębie brzucha, uczuciem pełności i rozpierania, dyskomfortem w podżebrzu prawym, wzdęciami czy nudnościami. Duże torbiele mogą prowadzić do powiększenia wątroby, a ich ucisk na drogi żółciowe czy naczynia dawać objawy żółtaczki lub nadciśnienia wrotnego.

Leczenie bąblowicy polega na chirurgicznym usunięciu cyst i zastosowaniu odpowiednich leków.

Bąblowica rzadko występuje u ludzi. Jest jednak groźną chorobą prowadzącą do nieodwracalnych i poważnych powikłań, dlatego lepiej zapobiegać niż leczyć!

Najczęstsze objawy bąblowicy:

Większość przypadków bąblowicy przebiega bezobjawowo. Szybko rosnące torbiele mogą powodować bóle brzucha, uczucie wzdęcia, rozpierania w nadbrzuszu, czasem nudności.

W przypadku ucisku na drogi żółciowe lub przebicia się torbieli do światła dróg żółciowych występuje żółtaczka mechaniczna, a w przypadku ucisku na naczynia – objawy nadciśnienia wrotnego. Torbiel bąblowcowa (zwłaszcza obumarła) może ulec zakażeniu bakteryjnemu, dając obraz kliniczny podobny do ropnia wątroby. Torbiel może też pęknąć – samoistnie lub na skutek urazu brzucha – wywołując objawy ostrego brzucha lub wstrząs anafilaktyczny. 

Torbiele w płucach manifestują się niekiedy bólami w klatce piersiowej, przewlekłym kaszlem, czasami z krwiopluciem. Jeśli torbiel bąblowcowa jest umiejscowiona w mózgu, dość szybko pojawiają się objawy neurologiczne: bóle głowy, nudności, wymioty. Torbiel w kości może spowodować złamanie patologiczne.

Bąblowica wielokomorowa u większości zarażonych osób przebiega bezobjawowo przez kilka lub kilkanaście lat. Niekiedy mogą wystąpić bóle w prawym podżebrzu, czasami żółtaczka. Jeśli wystąpi naciekanie sąsiadujących narządów objawy są różnorodne i niespecyficzne. U niektórych pacjentów z zajęciem wątroby może się objawić powiększeniem wątroby.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów bąblowicy?

Nie ma objawów typowych dla bąblowicy. Bóle w prawym podżebrzu, żółtaczka, bóle głowy, wymioty wymagają zgłoszenia się do lekarza POZ i przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki, przede wszystkim wykluczającej inne przyczyny, jako że bąblowica jest chorobą rzadko występującą. Jeżeli osoba mogła mieć kontakt z odchodami psa, lisa lub środowiskiem potencjalnie zanieczyszczonym ich odchodami należy zgłosić ten fakt lekarzowi.

Sposoby zapobiegania zarażeniom:

• niespożywanie owoców leśnych zbieranych prosto z krzaka. Jagody, poziomki i borówki należy przed zjedzeniem umyć pod strumieniem ciepłej, bieżącej wody;
• unikanie bezpośrednich kontaktów ze zwierzętami leśnymi i bezpańskimi;
• dokładne mycie rąk po powrocie z gospodarstwa, grzybobrania lub wędrówki leśnej;
• nieużywanie wody ze zbiorników dostępnych dla zwierząt do picia ani do mycia owoców i warzyw;
• regularne odrobaczanie psów i kotów (dotyczy to zwłaszcza zwierząt gospodarskich, hodowanych na wsi),
• wygrodzenie posesji (ogródka, warzywnika) w celu zapobiegania dostępowi lisów i innych dzikich drapieżników.

 

Źródła:

1. www.gov.pl 
2. www.medonet.pl 
3. www.mp.pl