Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

Hodowla zwierząt inwentarskich od wieków stanowi ważny element funkcjonowania gospodarstw rolnych. Prowadzenie tego typu działalności wiąże się z wykonywaniem wielu zróżnicowanych prac obejmujących m.in. zabiegi higieniczne, pielęgnacyjne, żywieniowe i weterynaryjne, a także utrzymanie porządku w pomieszczeniach inwentarskich. Ze względu na charakter tych prac należą one do zajęć obarczonych podwyższonym ryzykiem wystąpienia wypadków oraz zagrożeń dla zdrowia osób je wykonujących.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego klasyfikuje wypadki z udziałem zwierząt jako jedną z najliczniejszych grup wypadków przy pracy rolniczej. Z danych KRUS wynika, że średnio każdego roku około 1 000 osób doznaje urazów podczas pracy ze zwierzętami w gospodarstwach rolnych, a kilkoro z nich ponosi śmierć w wyniku odniesionych obrażeń. Do najczęściej identyfikowanych przez inspektorów KRUS przyczyn wypadków z udziałem zwierząt należą: 

• narowistość i agresja zwierząt, niewynikające z ich fizjologii (np. z rui, pierwszej laktacji, porodu, zapalenia wymion itp.);
• niewłaściwy sposób obsługi zwierząt, w tym niezachowanie szczególnej ostrożności przy obsłudze zwierząt niebezpiecznych;
• niezapewnienie zwierzętom dobrostanu (nadmierne zagęszczenie, brak dostępu do paszy, wody i wybiegów) i wynikająca z tego agresja zwierząt;
• nieznajomość behawiorystyki zwierząt;
• zaskoczenie niespodziewanym zdarzeniem;
• wejście pomiędzy zwierzęta bez ich uprzedzenia np. głosem;
• nieużywanie przy obsłudze zwierząt poskromów, płyt przepędowych itp.

Co wpływa na bezpieczeństwo pracy ze zwierzętami?

Bezpieczeństwo pracy ze zwierzętami zależy przede wszystkim od odpowiedniego przygotowania oraz przestrzegania podstawowych zasad bezpieczeństwa. Stosowanie się do tych zasad zmniejsza ryzyko wypadków w tym również chorób, chroni zdrowie rolnika oraz zapewnia dobrostan zwierząt. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia wypadku w  gospodarstwie rolnym stosuj się do poniższych zasad:

• zachowuj szczególną ostrożność przy obsłudze zwierząt (stosuj zasadę tzw. ograniczonego zaufania, szczególnie w przypadku osobników niebezpiecznych takich jak buhaje, ogiery, lochy z prosiętami); 
• nie podejmuj się obsługi zwierząt będąc w niedyspozycji zdrowotnej, bądź po spożyciu alkoholu lub środków odurzających;
• nie pal tytoniu w obecności zwierząt, nie używaj intensywnych perfum; 
• poznaj specyfikę zachowań danego gatunku (np. typowe sygnały ostrzegawcze: pozycja uszu, ogona, parskanie) 
• zachowaj spokój podczas pracy oraz unikaj gwałtownych ruchów i hałasu mogących wystraszyć zwierzę; 
• nie zmieniaj gwałtownie rutynowych procedur obsługi;
• regularnie kontroluj stan techniczny sprzętu i urządzeń wykorzystywanych do obsługi zwierząt, w tym również sprzętu służącego do ich unieruchamiania; 
• stosuj środki ochrony indywidualnej

Kto powinien pracować ze zwierzętami?

Obsługa zwierząt inwentarskich wymaga świadomości zagrożeń oraz znajomości ich zachowań. Zwierzęta są spokojniejsze, jeżeli opiekują się nimi znane im i przyjaźnie nastawione osoby. Przestraszone lub zaskoczone zwierzę może ugryźć, kopnąć, przewrócić, przygnieść, stratować.

Pamiętaj rozdrażnione zwierzę może zaatakować! 

Obsługą zwierząt w gospodarstwie powinny zajmować się osoby:

     

Obsługa zwierząt wiąże się z ryzykiem chorób odzwierzęcych

Podczas obsługi zwierząt inwentarskich rolnik narażony jest na zakażenie chorobami odzwierzęcymi (zoonozami). Do zakażenia może dojść poprzez kontakt ze skażonym nawozem, wodą, glebą, paszą, śliną oraz innymi wydzielinami i wydalinami zwierząt. Choroby odzwierzęce mogą mieć ciężki przebieg i być trudne do wyleczenia. W najcięższych przypadkach mogą prowadzić do trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet śmierci. Aby skutecznie chronić się przed zakażeniem chorobami odzwierzęcymi, należy przestrzegać zasad higieny oraz stosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej.

PAMIĘTAJ O PONIŻSZYCH KROKACH ABY CHRONIĆ SWOJE ZDROWIE: 

• Higiena osobista - myj i dezynfekują ręce, noś odzież roboczą przeznaczona tylko do obsługi zwierząt, podczas prac porządkowych używaj ochron dróg oddechowych. 
• Profilaktyka w oborze - używaj mat dezynfekujących prze wejściem do budynków inwentarskich oraz na wjazdach do gospodarstwa, zadbaj o regularną dezynfekcję poideł, karmideł oraz sprzętu do dojenia.  
• Weterynaria i nadzór - stosuj kwarantannę dla nowych oraz chorych zwierząt w stadzie, regularnie badaj stado, wykonuj terminowo obowiązkowe i zalecane szczepienia. 

Bezpieczna obsługa zwierząt gospodarskich wymaga wiedzy, doświadczenia oraz przestrzegania bezpieczeństwa i higieny pracy. Odpowiednie przygotowanie, właściwe wyposażenie oraz dbałość o dobrostan zwierząt znacząco zmniejsza ryzyko wypadków. Dzięki temu praca w gospodarstwie rolnym jest bezpieczniejsza, bardziej efektywna i korzystna zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. 

Zagadnienia związane z bezpieczeństwem pracy przy obsłudze zwierząt są uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 sierpnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2017 r. poz. 1692).