Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

Powszechnie używana do pozyskiwania drewna na opał oraz celów budowlanych pilarka łańcuchowa wciąż pozostaje źródłem wielu poważnych wypadków przy pracy rolniczej. 
Podczas prac związanych ze ścinką i obróbką drewna dochodzi do wielu tragicznych w skutkach wypadków, niemal połowa tych zdarzeń ma związek z obsługą pilarek łańcuchowych. Ich skutkiem w wielu przypadkach jest trwałe kalectwo, w tym amputacje kończyn. 

Wśród wypadków odnotowanych przez KRUS nie brakuje również tych najbardziej tragicznych – śmiertelnych. Jednym z nich było zdarzenie z bezpośrednim udziałem spalinowej pilarki łańcuchowej.

Tragiczne w skutkach zdarzenie miało miejsce w trakcie pozyskiwania drewna na opał w lesie. W dniu zdarzenia temperatura była bliska 0 stopni, a teren, gdzie prowadzono prace pochyły, nierówny, pokryty ściółką, połamanymi gałęziami drzew, trocinami i zalegającym śniegiem. Poszkodowany pracował wspólnie ze znajomym. Podczas obalania splątanych drzew przy pomocy pasów transportowych został uderzony w głowę konarem. Mimo to nie przerwał pracy, przyłożył garść śniegu do miejsca uderzenia i wrócił do cięcia leżącego drzewa na kawałki. Według relacji świadka, który pracował kilka metrów dalej, podczas cięcia rolnik nagle poślizgnął się, a następnie upadł na plecy z uniesioną w górę piłą, która uderzyła poszkodowanego pracującym wciąż łańcuchem w głowę. Pomimo udzielenia pierwszej pomocy i niezwłocznego wezwania służb ratunkowych, w tym śmigłowca Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, poszkodowany zmarł na miejscu zdarzenia. Według świadka poszkodowany był doświadczonym pilarzem, lecz nie stosował profesjonalnych środków ochrony indywidualnej przeznaczonych do tego typu prac, w tym kasku ochronnego z przyłbicą. 

Apelujemy do rolników o bezwzględne stosowanie środków ochrony indywidualnej podczas pracy pilarkami łańcuchowymi, tj.:

• spodni z ochroną przed przecięciem lub nogawic antyprzecięciowych, zgodnych z normą EN ISO 11393-2 (wcześniej EN 381-5);
• rękawic ochronnych antyprzecięciowych, o odpowiedniej wytrzymałości mechanicznej, spełniających normę EN 388 oraz PN-EN ISO 11393-4 (wcześniej PN-EN 381-7);
• kasków ochronnych wraz z przyłbicami, ochronnikami słuchu, zgodnych z normami: EN 397 – ochrona przed uderzeniami, EN 1731 – ochrona twarzy, EN 352 – ochrona słuchu;
• obuwia roboczego dla pilarza, które powinno spełniać przede wszystkim dwie normy: EN ISO 17249:2013 — określa klasy ochrony przed przecięciem piłą łańcuchową (klasy 0-3, wyższa cyfra — lepsza ochrona), EN ISO 20345:2011 — norma dla obuwia bezpiecznego, określająca podstawowe wymagania, takie jak ochrona palców za pomocą stalowego noska.
   

Piktogramy ww. norm, którymi powinny być oznaczone rękawice ochronne.

Pilarka łańcuchowa jest bardzo pożytecznym i skutecznym narzędziem w gospodarstwie, ale niewłaściwie używana może być niezwykle niebezpieczna. Każdorazowe użytkowanie pilarek łańcuchowych wiąże się z potencjalnym ryzykiem bezpośredniego kontaktu z łańcuchem tnącym obracającym się z prędkością bliską 100km/h. Wypadki z ich udziałem najczęściej prowadzą do poważnych urazów: 

• nóg i stóp – ok. 45% notowanych urazów;
• dłoni, palców prowadząc do ich amputacji – ok. 38% notowanych urazów;
• głowy - ok. 9% notowanych urazów;
• górnych części ciała – ok. 8% notowanych urazów. 

Ponadto operator pilarki łańcuchowej narażony jest również na: uderzenie przez spadające gałęzie lub obalane drzewo, hałas, drgania, oddziaływanie czynników chemicznych, czy porażenie prądem elektrycznym. Długotrwałe użytkowanie pilarek, które w trakcie pracy emitują dźwięki na średnim poziomie wynoszącym 100 decybeli, może prowadzić do pogorszenia słuchu. Dlatego operator pilarki powinien korzystać z ochronników słuchu. Drgania wywołane pracą pilarki i przenoszone na ręce operatora mogą być przyczyną powstania tzw. choroby wibracyjnej. Podczas pracy pilarkami łańcuchowymi konieczne jest więc stosowanie rękawic ochronnych tłumiących drgania. Szkodliwe oddziaływanie czynników chemicznych używanych w pilarkach to skutek stosowania i kontaktu z olejami do smarowania piły łańcuchowej oraz w pilarkach spalinowych, narażenia na oddziaływanie gazów spalinowych i paliwa, które poza szkodliwym działaniem na organizm człowieka może powodować zagrożenie pożarem i wybuchem. 

Rolników wykonujących prace związane z pozyskiwaniem drewna w lesie zachęcamy do zapoznania się z udostępnioną na stronie internetowej Kasy publikacją – broszurą Bezpieczne pozyskiwanie drewna (www.gov.pl/web/krus/broszury) i innych dostępnych w sieci materiałów dotyczących zasad bezpiecznej pracy i obsługi pilarek, oraz podnoszenia swoich umiejętności poprzez korzystanie z kursów i szkoleń zawodowych DRWAL-PILARZ. 

 

 

Opracowano na podstawie:
1.    Materiały prewencyjne KRUS;
2.    www.pip.gov.pl Prace pilarką spalinową Dla pracowników 
3.    www.ciop.pl Przenośne pilarki łańcuchowe