Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego

Okres jesienno-zimowy to czas, w którym znacząco wzrasta liczba pożarów w gospodarstwach rolnych. Intensywne ogrzewanie budynków, długie oświetlanie pomieszczeń, stare instalacje elektryczne powodują, że nawet niewielka usterka lub chwila nieuwagi może doprowadzić do pożaru, a bliskie sąsiedztwo zabudowań gospodarczych sprzyja rozprzestrzenianiu się ognia.  

Jak powstaje pożar? Trzy główne czynniki.

Do powstania pożaru potrzebne są trzy czynniki:

1. Materiał palny (wszystko, co może się zapalić i podtrzymywać spalanie). Im więcej materiałów palnych znajduje się w jednym miejscu, tym szybciej rozwija się pożar i trudniej go opanować.
2. Źródło zapłonu (czynnik, który inicjuje pożar, czyli dostarcza takie ilości ciepła, że materiał palny osiąga temperaturę zapłonu). W sezonie grzewczym to właśnie urządzenia grzewcze są najczęstszym źródłem zapłonu.
3. Tlen (czynnik niezbędny do podtrzymania procesu spalania – im jest go więcej, tym pożar będzie bardziej się rozprzestrzeniał). Ograniczenie dopływu tlenu (np. zamknięcie drzwi do pomieszczenia objętego pożarem) może spowolnić rozwój ognia.

Najczęstsze przyczyny pożarów budynków

1.   Wadliwe i zaniedbane urządzenia grzewcze

Podstawowym źródłem zagrożenia w sezonie grzewczym są piece, kotły i kominki opalane paliwem stałym, a także przegrzane, uszkodzone instalacje elektryczne. Do pożarów dochodzi najczęściej w wyniku:

• nagromadzenia sadzy w przewodach kominowych,
• nieszczelnych lub popękanych kominów,
• braku okresowych przeglądów technicznych,
• przegrzewania urządzeń grzewczych, 
• zwarcia lub uszkodzenia instalacji elektrycznej.

Zapalenie się sadzy w kominie może w ciągu kilku minut przenieść ogień na elementy konstrukcyjne dachu.

2.    Niewłaściwe użytkowanie pieców, kotłów i instalacji elektrycznych 

Częstym problemem jest spalanie materiałów niedozwolonych, takich jak plastik, odpady czy lakierowane drewno. Takie działania nie tylko niszczą urządzenia grzewcze, ale również zwiększają ryzyko pożaru i emisji trujących gazów.

Starsze budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych często posiadają przestarzałe instalacje elektryczne. Zimą dochodzi do ich przeciążenia przez:

• dodatkowe grzejniki elektryczne,
• prowizoryczne przedłużacze.

Uszkodzone przewody i gniazda mogą stać się źródłem zapłonu.

W gospodarstwach rolnych coraz częściej pojawiają się nowoczesne rozwiązania technologiczne, takie jak akumulatory litowo-jonowe, instalacje fotowoltaiczne czy urządzenia zasilane bateriami. Choć zwiększają one komfort i efektywność pracy, niosą również nowe zagrożenia pożarowe.

1.    Pożary baterii litowo-jonowych

Akumulatory litowo-jonowe stosowane są m.in. w narzędziach akumulatorowych czy maszynach rolniczych. Do pożaru może dojść w wyniku:

• uszkodzenia mechanicznego baterii,
• przegrzania podczas ładowania,
• stosowania nieoryginalnych ładowarek,
• zwarcia lub wad fabrycznych.

Pożary tego typu rozwijają się bardzo gwałtownie, a ich gaszenie jest trudne – baterie mogą ponownie się zapalać nawet po ugaszeniu. Dlatego akumulatory należy ładować wyłącznie w dobrze wentylowanych pomieszczeniach, z dala od materiałów palnych, a uszkodzone baterie natychmiast wycofać z użytkowania.

2.    Zagrożenia pożarowe związane z fotowoltaiką

Instalacje fotowoltaiczne, coraz częściej montowane na dachach budynków mieszkalnych i gospodarczych lub w ich bliskim sąsiedztwie, również mogą stać się źródłem pożaru. Najczęstsze przyczyny ich pożaru to:

• błędy montażowe,
• niskiej jakości przewody i złącza,
• brak okresowych przeglądów,
• uszkodzenia instalacji spowodowane warunkami atmosferycznymi.

Regularne kontrole instalacji oraz montaż wykonywany wyłącznie przez wykwalifikowanych instalatorów znacząco ograniczają ryzyko pożaru.

Nie lekceważ istotnego czynnika!

Budynki w gospodarstwie rolnym często znajdują się w bliskim sąsiedztwie, w pobliżu obór, stodół czy warsztatów. Przechowywane tam paliwa, maszyny oraz materiały łatwopalne powodują, że pożar bardzo szybko może się rozprzestrzenić.

Jak ograniczyć ryzyko pożaru?

1.    Regularne kontrole i przeglądy  

• Czyszczenie przewodów kominowych co najmniej kilka razy w sezonie grzewczym.
• Przegląd instalacji elektrycznej przez uprawnionego fachowca.
• Kontrola stanu technicznego pieców i kotłów przed zimą.

2.    Wyposażenie w czujniki

• Czujniki dymu na każdej kondygnacji budynku.
• Czujniki tlenku węgla (czadu) w pobliżu kotłowni i w sypialni.
• Gaśnica proszkowa w łatwo dostępnym miejscu.

3.    Bezpieczne nawyki

• Nie pozostawiaj bez nadzoru otwartego źródła ognia.
• Nie składuj opału ani materiałów łatwopalnych w pobliżu źródeł ciepła.
• Nie susz odzieży bezpośrednio nad piecem lub kotłem.
• Dbaj o porządek w kotłowni.

Jak reagować w przypadku pożaru?

1. Powiadom o pożarze wszystkich domowników.
2. Ewakuuj w pierwszej kolejności dzieci i osoby starsze. 
3. Zadzwoń pod numer alarmowy 998 lub 112. Odpowiadaj na pytania operatora numerów alarmowych – kolejność zadawanych pytań nie jest przypadkowa!
4. Jeśli jest to możliwe i bezpieczne:

• wyłącz dopływ prądu,
• zakręć gaz.

5.    Jeśli pożar jest niewielki i masz zapewnioną drogę ucieczki, możesz przystąpić do gaszenia. Natomiast, kiedy nie jest to możliwe niezwłocznie opuść budynek.

Nie wracaj do płonącego budynku, nawet po dokumenty czy zwierzęta!

Bezpieczeństwo zaczyna się od świadomości

Pożar to często nie tylko zniszczenie budynku, ale także paraliż całego gospodarstwa i dramat dla rodziny. Dlatego tak istotne jest, aby nie lekceważyć zasad bezpieczeństwa pożarowego, zwłaszcza w sezonie grzewczym. Regularne przeglądy, odpowiednie wyposażenie oraz wiedza, jak zachować się w sytuacji zagrożenia, mogą zapobiec tragedii.

Pamiętaj – pożar nie daje drugiej szansy. Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich.