Europejskie Dni Dziedzictwa: Cykl wydarzeń z okazji 225. rocznicy założenia cmentarza na Rossie
18.09.2026
Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to coroczne, ogólnokrajowe wydarzenie odbywające się we wrześniu na terenie całej Litwy. W ramach inicjatywy organizowane są bezpłatne wydarzenia promujące dziedzictwo kulturowe oraz zachęcające do odkrywania i lepszego poznawania zabytków, tradycji i miejsc historycznych, które stanowią ważną część naszego codziennego otoczenia.
Agencja ds. Rewitalizacji Starego Miasta w Wilnie w tym roku poświęca szczególną uwagę Cmentarzowi na Rossie. Jest to pierwszy cmentarz założony poza historycznymi granicami miasta, a w 2026 roku przypada 225. rocznica jego utworzenia. W ramach cyklu wydarzeń „Wileński Cmentarz na Rossie: historia, dziedzictwo i pamięć” uczestnicy będą mogli poznać dzieje nekropolii, artystyczną i symboliczną wartość nagrobków, a także kulturę i tradycje pogrzebowe przełomu XIX i XX wieku.
Mamy nadzieję, że referaty badaczy dziedzictwa kulturowego, historyków oraz specjalistów ds. dziedzictwa kulturowego z Litwy i Polski, a także towarzyszące im wycieczki, przyczynią się do pogłębienia świadomości społecznej na temat cmentarza na Rossie jako wielokulturowej przestrzeni pamięci, mającej duże znaczenie dla krajobrazu kulturowego Wilna.
Zapraszamy do zapoznania się z programem cyklu wydarzeń:
16 września, godz. 17.30 Wykład pracownika naukowego Litewskiego Instytutu Badań nad Kulturą, historyka sztuki dr Mindaugasa Paknysa pt. „Śmierć w kulturze Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI–XVIII wieku”. Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
19 września, godz. 13.00 Wycieczka z wykładowcą Uniwersytetu Wileńskiego, specjalistą ds. komunikacji w zakresie dziedzictwa kulturowego dr Kšištofem Tolkačevskim (Krzysztofem Tołkaczewskim) „Gdy śmierć spotyka się z pamięcią: odczytywanie inskrypcji na cmentarzu na Rossie” (wycieczka odbędzie się w języku litewskim). Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
21 września, godz. 17.00 Wycieczka z Aliną Obolewicz po cmentarzu „Cmentarz na Rossie: wielonarodowa pamięć Wilna” (wycieczka odbędzie się w języku litewskim). Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
26 września, godz. 14.00 Wycieczka z Liudą Matonienė „Panteon na Rossie: historie znanych osobistości z Wilna” (wycieczka odbędzie się w języku litewskim). Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
28 września, godz. 17.30 Wykład historyka sztuki, wykładowcy Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, dr Bartłomieja Gutowskiego „Obrazy pamięci. Cmentarze Wilna między sztuką, fotografią i dokumentacją” (wykład odbędzie się w języku polskim z tłumaczeniem na język litewski). Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
30 września, godz. 17.30 Wykład etnolożki, badaczki litewskiego folkloru, religii i mitologii bałtyckiej, pracowniczki naukowej Instytutu Literatury i Folkloru Litewskiego, dr Radvilė Racėnaitė pt. „Przedstawianie śmierci w mitologii litewskiej”. Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
8 października, godz. 17.30 Wykład filozofki, wykładowczyni Instytutu Stosunków Międzynarodowych i Nauk Politycznych Uniwersytetu Wileńskiego, doc. dr Nerija Putinaitė pt. „Polityka śmierci w sowieckiej Litwie“. Rejestracja: vsaagentura@gmail.com
13 października, godz. 17.30 Wykład naukowczyni z Uniwersytetu Wileńskiego, badaczki i botaniczki dr Radvilė Rimgailė Voicik pt. „Sukcesja tęsknoty: różnorodność roślin na cmentarzach”. Rejestracja: zostanie ogłoszona na początku października.
20 października, godz. 17.30 Wykład historyczki Ilony Lewandowskiej pt. „Człowiek, który ratował ludzi: Andrzej Gdowski i cmentarz na Rossie”. Rejestracja: zostanie ogłoszona na początku października.
21 października, godz. 16.00 Dyskusja pt. „Cmentarze na Rossie w XXI wieku: ochrona i pielęgnacja”, poświęcona omówieniu kwestii opieki nad dziedzictwem pamięci w Wilnie. Lista prelegentów zostanie opublikowana wkrótce (wykład odbędzie się w języku litewskim z tłumaczeniem na język polski).
24 października, godz. 10.00 Wycieczka z historyczką sztuki, tanatolożką, specjalistką w Narodowym Instytucie Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, dr Magdaleną Gutowską pt. „Cmentarz na Rossie. Historie zapisane w kamieniu” (wycieczka odbędzie się w języku polskim) oraz godz. 14.00 „Cmentarz na Rossie. Historie zapisane w kamieniu” (wycieczka odbędzie się w języku angielskim) Rejestracja: zostanie ogłoszona na początku października.
Organizator: Agencja ds. rewitalizacji Starego Miasta w Wilnie.
Finansują: Departament Dziedzictwa Kulturowego przy Ministerstwie Kultury oraz Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie.
Partnerzy: Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA oraz Instytut Polski w Wilnie.