Polska na Litwie

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze.

Gospodarka Litwy to otwarta i dynamicznie rozwijająca się gospodarka rynkowa, o szybko rosnącym poziomie dochodów. Od 2004 r. Litwa jest członkiem Unii Europejskiej, od 2015 r. należy do strefy Euro. Litewska gospodarka stosunkowo dobrze zniosła skutki pandemii koronawirusa, a po spowolnieniu wzrostu gospodarczego w 2023 r. do 0,8% (głównie w efekcie skutków wojny w Ukrainie, w tym przede wszystkim rekordowego wzrostu cen energii), w latach 2024-2025 rozwijała się w tempie blisko 3%. Nominalny PKB Litwy w 2025 r. osiągnął wartość 84 mld EUR, a w przeliczeniu na mieszkańca – 29,1 tys. EUR. Po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej litewski PKB per capita wyniósł w 2025 r. 36,6 tys. EUR, stanowiąc już 88% średniego PKB na jednego mieszkańca Unii Europejskiej. 

Gospodarka Litwy charakteryzuje się relatywnie wysokim udziałem eksportu, który kierowany jest głównie na rynki pozostałych państw UE (przede wszystkim Łotwy, Polski, Niemiec, Niderlandów i Estonii). Rynek bankowy zdominowany jest przez banki skandynawskie, w innych sektorach ważnymi inwestorami pozostają Orlen i PZU. Z uwagi na położenie geograficzne i uwarunkowania historyczne Litwa posiada rozbudowany sektor logistyczny na kierunku Wschód – Zachód (koleje, transport drogowy, port w Kłajpedzie), od 2021 r. przechodzący reorientację w związku z sankcjami nałożonymi na Rosję i Białoruś. W konsekwencji Litwa priorytetowo traktuje realizację projektów infrastrukturalnych na osi Północ – Południe (Via Baltica i Rail Baltica).

Litwa dynamicznie rozwija produkcję energii odnawialnej (lądowa i morska energia wiatrowa, fotowoltaika, biomasa), która według Narodowej Strategii Energetycznej do 2050 r. ma w pełni pokrywać zapotrzebowanie energetyczne kraju, a Litwa ma się stać eksporterem energii. W lutym 2025 r. system elektroenergetyczny Litwy został odłączony od kontrolowanego przez Rosję systemu BRELL i połączony z systemem Europy kontynentalnej. Jedyna w kraju rafineria ropy naftowej należy do spółki Orlen Lietuva. Dostawy gazu ziemnego realizowane są poprzez terminal LNG w Kłajpedzie oraz z wykorzystaniem interkonektorów.

Wg raportu Dealroom.co (styczeń 2026 r.) w okresie ostatnich 5 lat Litwa posiadała najszybciej rozwijający się w regionie Europy Środkowo-Wschodniej ekosystem startupów. Jego wartość wzrosła w tym czasie ponad 7-krotnie i stanowi 20% PKB. Szczególny nacisk kładziony jest na rozwój sektora IT, fotoniki i biotechnologii. W sektorze finansowym regulatorzy sprzyjają rozwojowi branży fintech. Litwa planuje również rozwój sektora zbrojeniowego, czemu sprzyjać będzie m.in. deklarowany wzrost wydatków budżetowych na obronność (z poziomu 2,8% PKB w 2024 r. do 5,38% PKB w 2026 r.). 

Jednym z istotnych czynników będących siłą napędową gospodarki Litwy są środki UE przekazywane w ramach Funduszu Odbudowy i Rozwoju oraz Wieloletniej Perspektywy Finansowej na lata 2021 – 2027.  Do głównych wyzwań stojących przed gospodarką Litwy zaliczyć należy sytuację demograficzną, potrzebę przeprowadzenia reformy emertytalnej, reformy służby zdrowia i szkolnictwa oraz podniesienie efektywności rynku pracy. 

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB.

Źródło: Państwowa Agencja Danych na Litwie 

• Polityka kursowa.

Od 1 stycznia 2015 r. walutą obowiązującą na Litwie jest Euro. Do 1 stycznia 2015 r. walutą obowiązującą na Litwie był lit litewski (LTL). Aktualne kursy walut - na stronie internetowej https://www.lb.lt/.
Wymiany walut można dokonywać w ogólnodostępnych kantorach (również internetowych) oraz w bankach. 

• Surowce i technologie krytyczne.

Litwa należy do państw relatywnie ubogich w surowce mineralne. Występuje tu 17 rodzajów użytecznych kopalin, z których większość jest wykorzystywana do produkcji materiałów budowlanych. Są to: dolomity, wapienie, gips, anhydryty, kreda, glina, piasek. Największe zasoby dolomitów występują w północnej Litwie (okolice miasta Szawle, przy granicy z Łotwą), wapieni (Okmiany przy granicy łotewskiej), gipsu (okolice Birż). Anhydryty występują w okolicy Kowna, a margle kredowe na południu i południowym wschodzie. W północno-wschodniej Litwie wydobywa się kwarcowe piaski szklarskie. Na terenie Litwy występują także liczne torfowiska, zajmujące około 6,5% powierzchni kraju. Tradycyjnie, do bogactw naturalnych Litwy zalicza się bursztyn, obecnie niewydobywany, występujący w północnej części Zalewu Kurońskiego. W czterech litewskich uzdrowiskach (Druskienniki, Birsztany, Połąga i Likenai koło Birż) są eksploatowane lecznicze wody mineralne.

Zgodnie z przyjętą w czerwcu 2024 r. Narodową Strategią Niezależności Energetycznej Litwy 2050 do 2050 r. Litwa stanie się krajem w 100 proc. samowystarczalnym energetycznie i wytwarzającym energię w sposób w pełni neutralny dla klimatu (już w 2025 r. 68% wytwarzanej na Litwie energii elektrycznej pochodziło z odnawialnych źródeł energii). Największy przyrost mocy do 2050 r. mają mieć lądowe farmy wiatrowe (28,1TWh), morskie farmy wiatrowe (18,8 TWh), reaktory jądrowe małej mocy (11,2 TWh) oraz elektrownie fotowoltaiczne (9,5 TWh). Litwa zamierza na szeroką skalę rozwijać również produkcję ekologicznych paliw syntetycznych, metanolu, amoniaku, syntetycznego metanu i innych pochodnych produktów wodorowych. 

Z uwagi na wysoki poziom nauk ścisłych (m.in. fizyka, sektor optyki laserowej) Litwa rozwija programy dotyczące układów półprzewodnikowych, satelitarnych, Internetu rzeczy (Internet of things) oraz szerokorozumianej optyki precyzyjnej. 

• Stan infrastruktury.

Litwa posiada dobrze rozwiniętą sieć dróg. W jej skład wchodzą zarówno drogi szybkiego ruchu (w tym autostrady), jak i drogi niższych klas. Wiele dróg, w szczególności lokalnych, wymaga jednak remontu lub podniesienia ich klasy (np. z drogi szutrowej na asfaltową). 

Strategiczną inwestycją infrastrukturalną w przypadku Litwy, jak również Łotwy i Estonii, są projekty Via Baltica i Rail Baltica, będące częścią transeuropejskiego korytarza transportowego (w większości finansowane ze środków UE, głównie z instrumentu Connecting Europe Facility). Trasa drogowa Via Baltica o łącznej długości 970 km, mająca połączyć Warszawę z Tallinnem, powstaje poprzez równoczesne prace na poszczególnych odcinkach krajowych. 20 października 2025 r. odbyło się uroczyste otwarcie odcinka Via Baltica na granicy polsko-litewskiej. Od tego momentu trasa stała się przejezdna w standardzie dwujezdniowej drogi szybkiego ruchu na całym odcinku od Warszawy do Kowna. Zakończenie prac na odcinku pomiędzy Kownem a granicą z Łotwą jest przewidziane do 2033 r. 

Na tempo powstawania trasy Rail Baltica, mającej z założenia połączyć szybką linią kolejową Warszawę z Tallinnem, wpływa w znacznej mierze znaczący wzrost kosztów przedsięwzięcia z początkowych 5,8 mld EUR szacowanych w 2017 r. do 23,8 mld EUR w 2024 r. Po stronie litewskiej na koniec 2025 r. prace budowlane realizowane były na 114-kilometrowym odcinku między Kownem i Poniewieżem, a na odcinku między Kownem i granicą z Polską trwały prace projektowe i wykupywanie gruntów. Władze Litwy deklarują, że przy zapewnieniu odpowiedniego finansowania, litewska część Rail Baltica może zostać ukończona do 2030 r. 

Samochodowe polsko–litewskie przejścia graniczne, to: Ogrodniki/Łoździeje (lit. Lazdijai) i Budzisko/Kalwaria (lit. Kalvarija).

Przejścia graniczne na zewnętrznych granicach UE:

• z Federacją Rosyjską (drogowe: Poniemuń (Panemunė)-Sowieck (wstrzymany ruch od 28.04.2022 r. w związku z remontem po stronie FR), Kibarty (lit. Kybartai)-Czernyszewskoje; kolejowe: Pojegi (lit. Pagėgiai)-Sowieck, Kibarty-Nesterow);
• z Białorusią (drogowe: Soleczniki-Bieniakoni (zamknięte dla pieszych i rowerzystów), Miedniki Królewskie (lit. Medininkai)-Kamiennyj Ług (zamknięte dla pieszych i rowerzystów); Papelekis-Lentupy  (mogą korzystać wyłącznie pojazdy przewożące towary wielkogabarytowe i ciężkie oraz posiadające zezwolenie wydane zgodnie z procedurą określoną w ustawie o drogach Republiki Litewskiej) kolejowe: Druskienniki-Poriecze, Kobele-Poriecze, Stasiły (lit. Stasylos)-Bieniakoni (zamknięty dla przewozów towarów), Kiena -Gudagaj (jedyny punkt graniczny dla przewozów towarów, wsiadanie i wysiadanie pasażerów jest zabronione, oprócz wyjątków zaakceptowanych przez Państwową Straż Graniczną), Geledne-Lentupy, Hoduciszki (lit. Adutiškis)-Postawy.

Transport kolejowy odgrywa znaczącą rolę jako środek transportu zarówno osób, jak i towarów. Międzynarodowe pociągi umożliwiają dojazd z Wilna do Rygi, Warszawy, Krakowa; przez Litwę przejeżdżają również pociągi tranzytowe na trasie Moskwa – Królewiec.

Najważniejszą rolę w transporcie morskim Litwy odgrywa port w Kłajpedzie, który ma połączenia z wieloma portami świata, a także terminal naftowy w Butyndze. Port w Kłajpedzie posiada nowoczesne terminale promowe, skąd do Niemiec, Szwecji i Danii odbywają się regularne rejsy transportujące ładunki i podróżnych.

Największy międzynarodowy port lotniczy znajduje się w Wilnie. Ponadto funkcjonują lotniska w Kownie (głównie tanie linie: połączenia min. z Londynem, Liverpoolem, Dublinem, Kopenhagą, Warszawą – Modlinem w sezonie letnim, 2 razy w tygodniu) i w Połądze (połączenia  od marca do października głównie z Londynem, Dublinem, Kopenhagą, Oslo).

• Kalendarz dni wolnych od pracy

1 stycznia - Nowy Rok
16 lutego - Dzień Odrodzenia Państwa Litewskiego
11 marca - Dzień Odrodzenia Niepodległości Litwy
Nd-Pn. (termin ruchomy) - Święta Wielkanocne
1 maja - Międzynarodowy Dzień Pracy
24 czerwca - Noc Świętojańska
6 lipca - Dzień Państwa (Dzień koronacji króla Litwy Mendoga)
15 sierpnia - Wniebowzięcie NMP
1 listopada - Wszystkich Świętych
2 listopada - Dzień Zaduszny
24 grudnia - Wigilia Bożego Narodzenia
25-26 grudnia - Boże Narodzenie

Źródła: IMF, Litewski Urząd Statystyczny, Ministerstwo Finansów Litwy

Źródła: Litewski Urząd Statystyczny, Ministerstwo Finansów Litwy, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej Litwy, Komisja Europejska, World Population Review, UNDP 

a) handel zagraniczny - towary

Eksport towarów z Litwy w 2025 r. wyniósł 36,86 mld EUR, co oznacza spadek w porównaniu z 2024 r. o 0,2%. Najważniejszymi kierunkami litewskiego eksportu w tym okresie były Łotwa (12,4%), Polska (10,2%), Niemcy (9%), Niderlandy (6,6%), Estonia (6,%) oraz Stany Zjednoczone (4,7%). Najmocniej wzrósł w tym okresie eksport do Ukrainy i do Hiszpanii (odpowiednio o 16,6% i 13%), z kolei najbardziej spadła sprzedaż towarów do Stanów Zjednoczonych (o 5,2%), a także do Niderlandów i Włoch (odpowiednio o 2,8% i 1,4%). Największy udział w litewskim eksporcie w 2025 r. miały produkty mineralne (13,9%), maszyny i urządzenia (13,6%), produkty chemiczne (11,4), przetworzone produkty spożywcze (9,5%), różne wyroby przemysłowe (8,4%), pojazdy nieszynowe (6,4%) oraz plastik i wyroby z plastiku (5,9%).

Spośród towarów pochodzenia litewskiego najczęściej eksportowano produkty mineralne (16,8%), tworzywa przemysłowe (11%), przetworzone produkty spożywcze (10,9%), maszyny i urządzenia (10,1%), produkty chemiczne (11,4), plastik i wyroby z plastiku (6,8%).

Import towarów na Litwę w 2025 r. wyniósł 43,39 mld EUR, co oznacza wzrost o 4,9% w porównaniu z rokiem poprzednim. W rezultacie ujemny bilans w handlu towarowym wyniósł 6,53 mld EUR. Największy udział w dostawach towarów na Litwę miały: Polska (13,9%), Niemcy (12,9%), Łotwa (8,5%), Chiny (5,2%), Niderlandy (5,2%) oraz Arabia Saudyjska (4,8%). Najbardziej w 2025 r. wzrósł import z Chin (o 20,6%), a także z Hiszpanii, Ukrainy i Estonii (odpowiednio o 13,7%, 12% oraz 9%), zmniejszył się import z Norwegii (o 12,8%), Belgii (o 5,3%) i Francji (o 2,3%). Największy udział wśród towarów importowanych na Litwę w 2025 r. miały maszyny i urządzenia (18,6%),  paliwa mineralne (17,5%), produkty chemiczne (12,1%), pojazdy nieszynowe (11,8%), metale i produkty metalowe (6,8%) oraz produkty spożywcze (6,1%).

b) handel zagraniczny – usługi

W 2025 r. wartość eksportu usług z Litwy wyniosła 25,4 mld EUR, co oznacza wzrost w stosunku do 2024 roku o 13,1%. Ponad 73% usług Litwa eksportowała do państw UE. Najważniejszym kierunkiem eksportu litewskich usług były Niemcy, z udziałem 14,6%, a kolejne miejsca zajęły Francja (7,9%), Niderlandy (7,8%), Wielka Brytania (6,8%), Polska (5,24%), USA (5,16%), oraz Dania (4,7%). Największy udział w eksporcie miały usługi transportowe (43,7%), pozostałe usługi biznesowe (19,5%), usługi telekomunikacyjne, komputerowe i informatyczne (12,5%), finansowe (7,8%) oraz turystyczne (7,1%).

W tym samym okresie wartość importu usług na Litwę wyniosła 15,4 mld EUR, co w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku oznacza wzrost o 13,9%. Tym samym Litwa odnotowała dodatnie saldo w handlu usługami w wysokości niemal dokładnie 10 mld EUR, z nawiązką równoważące deficyt w handlu towarowym. Ponad 74% importowanych usług pochodziło z państw UE. Najważniejszymi dostawcami usług były Polska, z udziałem 11,9%, Niemcy – 9,5%, Wielka Brytania – 7,7%, Irlandia – 7,5%, Łotwa – 6,1% oraz Francja – 5,7%. Największy udział w imporcie miały usługi transportowe (45,2%), pozostałe usługi biznesowe (21,6%), usługi turystyczne (12,1%) oraz usługi telekomunikacyjne, komputerowe i informatyczne (10,6%).

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne na Litwie 

Zgodnie z danymi Banku Litwy skumulowane BIZ na Litwie na koniec 2025 r. wyniosły 43,8 mld EUR (52,1% PKB), co oznacza, że w ciągu roku wzrosły o 10,1%. BIZ per capita stanowiły średnio 14 819 EUR i wzrosły w ciągu roku o 9,1%. Najwięcej do tej pory zainwestowali na Litwie inwestorzy z Niemiec - 5,9 mld EUR (13,5% udziału w całości BIZ na Litwie), Niderlandów – 4,95 mld EUR (11,3%), Wielkiej Brytanii – 4,44 mld EUR (10,2%), Estonii – 4,2 mld EUR (9,6%), Szwecji – 4,0 mld EUR (9,1%), Łotwy – 3,1 mld EUR (7%) oraz Stanów Zjednoczonych – 2,85 mld EUR (6,5%). Polska zajmuje 10 miejsce wśród najważniejszych kierunków pochodzenia BIZ na Litwie, z wynikiem 1,3 mld EUR (3%).

Litewskie bezpośrednie inwestycje za granicą

Skumulowane litewskie inwestycje zagraniczne na koniec 2025 r. wyniosły 13,2 mld EUR. Do krajów Unii Europejskiej trafiło 6,21 mld EUR BIZ, jednak najważniejszym kierunkiem litewskich inwestycji bezpośrednich były Stany Zjednoczone, w których litewskie podmioty zainwestowały 6,16 mld EUR. Na kolejnych miejscach znalazły się: Łotwa – 2,3 mld EUR, Estonia – 1,18 mld EUR i Polska, z wynikiem ponad 651 mln EUR.

Litwa jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji gospodarczych oraz międzynarodowych instytucji finansowych, takich jak m.in.: Bank Światowy (od 1992 r.), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF, od 1992 r.), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBRD, od 1992 r.), Światowa Organizacja Handlu (WTO, od 2001 r.), Europejski Bank Inwestycyjny (EIB, od 2004 r.), Nordycki Bank Inwestycyjny (NIB, od 2005 r.), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD, od 2018 r.).

• Dwustronne relacje

Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne (tabela za ostatnie 4 lata)

Źródło: Litewski Urząd Statystyczny, Narodowy Bank Litwy

• Relacje z UE

Litwa jako członek UE prowadzi politykę gospodarczą w oparciu o acquis communautaire oraz bieżących ustaleń rad sektorowych i Rady Europejskiej. Państwa UE-27 należą do najważniejszych partnerów w zakresie inwestycji oraz handlu zagranicznego Litwy.

• Baza traktatowa (między krajem opisywanym a Polską i UE)

Po akcesji do Unii Europejskiej utrzymano w mocy te polsko – litewskie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zostały wypowiedziane. 

Obowiązują:

• Umowa między RP i RL ws. wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z 28.09.1992r.,
• Umowa między RP i RL o unikaniu podwójnego opodatkowania z 20.01.1994 r.,
• Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy transgranicznej z 16.09.1995 r., 
• Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy w dziedzinie turystyki  z 14.09.1997 r. (umowa weszła w życie 2.10.2001 r.).