Polska na Litwie

Konferencję otworzyli: doc. dr Saulius Spurga, wicerektor Uniwersytetu Michała Römera, Henryka Mościcka-Dendys, Szefowa Służby Zagranicznej i Dyrektor Generalna Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, oraz Dainius Babilas, dyrektor Departamentu Mniejszości Narodowych przy Rządzie Republiki Litewskiej.

Minister Henryka Mościcka-Dendys zwróciła uwagę, że różne tożsamości mogą ze sobą współistnieć, a przynależność do mniejszości narodowej nie wyklucza pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i obywatelskim państwa w którym się mieszka. Podkreśliła znaczenie polityk opartych na wiedzy i badaniach. „Musimy wzmacniać inicjatywy edukacyjne promujące świadomość historyczną i dialog międzykulturowy. Musimy zapewnić przestrzeganie wiążących konwencji i traktatów międzynarodowych dotyczących kwestii związanych z mniejszościami narodowymi. – dodała

Wskazała również, że doświadczenia Polski i Europy pokazują zarówno zagrożenia wynikające z wykluczenia, jak i korzyści płynące z inkluzyjności i dialogu. „Zapewniając każdej osobie możliwość pełnego uczestnictwa w życiu społecznym przy jednoczesnym zachowaniu jej tożsamości, wzmacniamy nie tylko społeczności mniejszościowe, ale także nasze demokracje i wspólną europejską przyszłość” – podkreśliła.

W swoim wystąpieniu Dainius Babilas podkreślił, że Litwa od lat konsekwentnie rozwija model państwa obywatelskiego, oparty na dialogu, współpracy i stabilności instytucjonalnej. Zaznaczył, że polityka wobec mniejszości narodowych dąży do zachowania równowagi między ochroną języka państwowego, przestrzeganiem praw człowieka oraz zapewnieniem aktywnego udziału społeczności w życiu publicznym.

Dyrektor Babilas wskazał również na rolę Departamentu, który wspiera inicjatywy kulturalne, edukacyjne i obywatelskie, prowadzi monitoring sytuacji mniejszości oraz koordynuje działania instytucjonalne. Podkreślił rosnące znaczenie spójności społecznej, odporności oraz zaangażowania obywatelskiego

„Patrząc w przyszłość, wyraźnie widać, że polityka ta musi nadążać za dynamicznymi zmianami (…) oraz tworzyć warunki, w których różnorodność kulturowa będzie traktowana jako wartość i wspólny kapitał na przyszłość” – zaznaczył.

Podczas konferencji uczestnicy prowadzili pogłębione dyskusje na temat roli dialogu, współpracy i wzajemnego szacunku w budowaniu społeczeństw otwartych na różnorodność. Zgodnie wskazywano, że skuteczna ochrona praw mniejszości narodowych jest nie tylko gwarancją zachowania ich tożsamości, lecz także fundamentem silnej demokracji, spójności społecznej i dobrych relacji między narodami.

Wiele uwagi poświęcono również kwestii oświaty mniejszości narodowych, podkreślając jej kluczową rolę w zachowaniu języka, kultury i tożsamości kolejnych pokoleń. Uczestnicy zgodnie wskazywali, że dostęp do wysokiej jakości edukacji w języku ojczystym stanowi najważniejszy element skutecznej ochrony praw mniejszości narodowych.

Andrzej Dudziński, chargé d'affaires a.i.  podsumowując spotkanie zwrócił uwagę, że Polska wypracowała rozwiązania prawne, które mogą stanowić przykład dobrych praktyk w Europie. Podkreślił również, że dalsza współpraca i wymiana doświadczeń między państwami pozostają kluczowe dla rozwoju skutecznych polityk. Zaznaczył, że troska o sytuację mniejszości narodowych wzmacnia spójność społeczną, szczególnie w obliczu współczesnych wyzwań i zagrożeń.

Konferencja stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń i budowania partnerstw między ekspertami, przedstawicielami instytucji publicznych oraz środowisk akademickich. Uczestnicy zgodnie podkreślili, że wydarzenie stanowi ważny krok w kierunku dalszej współpracy oraz rozwijania skutecznych rozwiązań w obszarze ochrony praw mniejszości narodowych.

Organizatorami konferencji byli: Ambasada RP w Wilnie, Uniwersytet Michała Römera (szczególne podziękowania dla prof. Katarzyny Bogdziewicz) oraz Instytut Europy Środkowej (szczególne podziękowania dla dr hab. Aleksandry Kuczyńskiej-Zonik). Partnerem wydarzenia był Departament Mniejszości Narodowych przy Rządzie Republiki Litewskiej.

Konferencja została sfinansowana ze środków Departament Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ.

Program konferencji.