Polska na Litwie

Na Uniwersytecie Michała Römera w Wilnie została otwarta wystawa „WALKA O WOLNOŚĆ. Powstanie Styczniowe 1863-1864”. Przemówienia wygłosili rektor MRU prof. dr. Inga Žalėnienė oraz chargé d’affaires a.i. RP Grzegorz M. Poznański.

Chargé d’affaires a.i. RP Grzegorz M. Poznański podkreślił, że Powstanie Styczniowe było ogromnym wspólnym wysiłkiem narodów dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów w walce o wolność i niepodległość. Dodał także, że to właśnie silne dążenie Polaków, Litwinów, Ukraińców i Białorusinów do wolności i demokracji od zawsze stanowiło największe wyzwanie dla kolejnych przywódców Kremla.

Rektor MRU prof. dr Inga Žalėnienė w swoim przemówieniu stwierdziła, że „wystawa ta przypomina, że pielęgnowanie pamięci historycznej umacnia nasze wartości oraz buduje więzi między narodami ceniącymi wolność”.

Przygotowaną przez Muzeum Historii Polski ekspozycję, która w syntetyczny sposób przedstawia genezę największego zrywu niepodległościowego przeciwko rosyjskiemu zaborcy, będzie można oglądać na MRU do końca lutego 2026 r.

 

Przed otwarciem wystawy odbyło się kurtuazyjne spotkanie chargé d’affaires a.i. RP Grzegorza M. Poznańskiego i dyrektora SEW Jana Malickiego z rektorem MRU prof. dr. Ingą Žalėnienė. Podczas spotkania omówiono współpracę MRU z partnerami akademickimi w Polsce oraz planowane nowe inicjatywy w obszarze edukacji i nauki. Skupiono się na wspólnym rozwiązywaniu wyzwań, integracji środowiska akademickiego, pielęgnowaniu pamięci historycznej, a także wymianie doświadczeń w zakresie wdrażania nowych technologii w procesach kształcenia i badań.

 

Wieczorem w Muzeum Narodowym – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie odbyła się dyskusja o roli kobiet w Powstaniu Styczniowym. Swoją wiedzą i spostrzeżeniami podzieliły się: 

• dr Małgorzata Koronkiewicz-Hupajło (Fundacja „Wspólnota Pokoleń”), autorka książki „Kobiety w czarnych krynolinach”, która w swoim wystąpieniu szczególną uwagę poświeciła Wilnu lat 1862–1864 jako miastu relacji – miastu, w którym władza cywilna tajnego państwa Organizacji Narodowej funkcjonowała przede wszystkim poprzez sieci powiązań rodzinnych, małżeńskich i towarzyskich. Jak zaznaczyła to właśnie te relacje umożliwiły zawiązanie i trwanie państwa tajnego w warunkach niecodziennych: konspiracji miejskiej oraz zaostrzonego aparatu inwigilacji i represji. „W tym ujęciu kobiety nie jawią się jako zaplecze pomocnicze ani bierne uczestniczki wydarzeń, lecz jako integralna infrastruktura funkcjonowania konspiracji: osoby zarządzające przestrzenią domową, sieciami zaufania, obiegiem informacji oraz ciągłością działania struktur władzy cywilnej w warunkach stałej inwigilacji, aresztowań i represji oraz sporów wewnętrznych.” – podkreśliła dr Koronkiewicz-Hupajło.
• dr Olga Mastianica-Stankevič (Litewski Instytut Historii), której badania nad kobiecymi wspomnieniami z terenów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego w istotny sposób poszerzyły pole badań nad pamięcią powstania, ujawniając wspólne tematy, doświadczenia i narracje obecne w kobiecych świadectwach pisanych, zauważyła istotny udział kobiet w Powstaniu Styczniowym, zwróciła również uwagę na ciągłość pokoleniową, dla późniejszej ich emancypacji.

Rozmowę moderował prof. dr Egidijus Aleksandravičius (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie). Dyskusja odbyła się w języku polskim i litewskim z tłumaczeniem symultanicznym. Była to osiemnasta dyskusja z cyklu „Colloquia Warszawsko-Wileńskie”, organizowanego przez Ambasadę RP w Wilnie, Stację Wileńską Studium Europy Wschodniej UW oraz Muzeum Narodowe - Pałac Wielkich Książąt Litewskich.

 

Przed dyskusją, z inicjatywy Studium Europy Wschodniej, na Placu Łukiskim w miejscu straceń powstańców styczniowych, w tym obu przywódców Zygmunta Sierakowskiego i Konstantego Kalinowskiego, hołd powstańcom oddali i złożyli wieńce: chargé d’affaires a.i. RP Grzegorz M. Poznański, dyrektor SEW Jan Malicki, rektor Uniwersytetu Witolda Wielkiego (VDU) w Kownie prof. Ineta Dabašinskienė, dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Wileńskiego Loreta Skurvydaitė, dyrektor Instytutu Historii Litwy Aurimas Švedas i dyrektor Pałacu WKL w Wilnie Vydas Dokinskas.