Międzynarodowa wystawa „Człowiek między światami”
14.01.2026
W tym roku przypada 160. rocznica urodzin Bronisława Piłsudskiego, zesłanego na Sachalin, jednego z najwybitniejszych etnografów i antropologów ludu Ajnów, starszego brata marszałka Józefa Piłsudskiego. Z tej okazji 4 lutego w Domu Historii w Wilnie zostanie otwarta międzynarodowa wystawa „Człowiek między światami. Lud Ajnów z północnej Japonii i etnograf Bronisław Piłsudski”. Będzie to pierwsza międzynarodowa wystawa na Litwie prezentująca tradycyjną i współczesną kulturę Ajnów.
Ajnowie to lud zamieszkujący obecnie głównie wyspę Hokkaido na północy Japonii. W wyniku historycznych wydarzeń społeczność ta przez długi czas doświadczała dyskryminacji i izolacji, co doprowadziło niemal do całkowitego zaniku jej języka i tradycji. W ostatnich latach, dzięki działaniom wspierającym lokalne kultury, kultura Ajnów ponownie zyskuje na znaczeniu i staje się coraz bardziej widoczna.
Bronisław Piłsudski urodził się 2 listopada 1866 roku we dworze w Zułowie, w powiecie święciańskim na Litwie. Był starszym bratem Józefa. Za udział w spisku mającym na celu zamach na cara Aleksandra III Bronisław Piłsudski skazany został przez władze rosyjskie w 1887 roku na karę śmierci, zamienioną później na 15 lat katorgi. Przebywając na zesłaniu na Sachalinie – wyspie na Oceanie Spokojnym zwanej Wyspą katorżników – zainteresował się kulturą rdzennej ludności. Jako naukowiec samouk badał życie, język, obyczaje, kulturę duchową i tradycje ginących plemion – Ajnów, Niwchów (Gilaków) i Oroków. Dzięki jego pracy można było stworzyć podstawę ważnych badań etnologicznych i językowych. Już jako wolny człowiek Bronisław Piłsudski postanowił się osiedlić w ajnuskiej osadzie o nazwie Ai w południowej części Sachalina, gdzie wziął ślub z krewną ajnuskiego wodza Kimury Bafunke o imieniu Shinhinchou. Owocem tego związku był syn Sukezo i córka Kyou. Jego imię jest dobrze znane japońskim Ajnom oraz badaczom języków i narodów Azji Północno-Wschodniej.
Wystawa poświęcona 160. rocznicy urodzin Bronisława Piłsudskiego prezentuje jego dorobek, przybliża historię i kulturę Ajnów oraz ukazuje, co dziś oznacza być Ajnem.
Obecnie coraz więcej osób angażuje się w przywracanie i odradzenie dawnych tradycji, adaptując je do współczesnych realiów, a także tworząc nowe. W ten sposób uczestniczą w ruchu na rzecz zachowania kultury Ajnów i obrony ich praw jako rdzennej ludności.
Wystawa w Domu Historii w Wilnie (Istorijų namai, T. Kosciuškos g. 3) zostanie otwarta 4 lutego 2026 r. o godz. 18:00 i potrwa do 2 sierpnia 2026 r.
Wystawa organizowana jest przez Muzeum Narodowe Litwy oraz Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Partnerzy: Gmina Biratori w Japonii, Fundusz Japoński, Ministerstwo Kultury Republiki Litewskiej, Instytut Polski w Wilnie, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Ambasada Japonii na Litwie.
