Polska na Litwie

 

Wystawa jest efektem współpracy dwóch instytucji kultury – Muzeum Narodowego – Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie oraz Muzeum Zamkowego w Malborku. Do litewskiej stolicy przywieziono najcenniejsze i najważniejsze obiekty z malborskich zbiorów: broń i militaria, rzeźby, obrazy, detale architektoniczne, tekstylia, ceramikę, przedmioty codziennego użytku oraz wyposażenie liturgiczne. Dzięki nim zwiedzający mogą poznać nie tylko dzieje potężnej twierdzy nad Nogatem, ale również życie codzienne jej mieszkańców i przemiany, jakim zamek podlegał na przestrzeni wieków. Tytuł wystawy nawiązuje do słów litewskiego poety Jonasa Mačiulisa-Maironisa „Z Malborka wieść się niesie…”. 

Najcenniejszy eksponat – retabulum z Tękit

Jednym z najważniejszych obiektów prezentowanych w Wilnie jest górna część ołtarza z Tękit, wykonana w 1504 r. na zamówienie dostojników Zakonu Krzyżackiego. Ołtarz ma niezwykłą historię. Po II wojnie światowej został rozebrany na części, które w powojennym chaosie zaginęły. W latach 70. XX wieku odnaleziono ślady jednej z rzeźb, co zapoczątkowało wieloletnie poszukiwania pozostałych elementów. Kolejne części stopniowo powracały do zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku. Dopiero w 1997 r. udało się zgromadzić cały retabulum z Tękit. Od tego czasu średniowieczne arcydzieło nie opuszczało murów zamku. Jego prezentacja w Wilnie jest więc wydarzeniem wyjątkowym i stanowi świadectwo 65-letniej pracy muzealników z Malborka nad odbudową zamku, ochroną dziedzictwa oraz tworzeniem i uzupełnianiem kolekcji muzealnych.

„Cegiełka” współpracy i wzajemnego poznania

Otwarcie wystawy odbyło się m. in. z udziałem ministra kultury RL Lukasa Alsysa, Chargé d’affaires a.i. Ambasady RP w Wilnie Rafała Poborskiego, dyrektora Muzeum Zamkowego w Malborku dr. hab. Janusza Trupindy, dyrektora Muzeum Pałacu Władców w Wilnie Vidasa Dolinskasa.

Podczas uroczystego otwarcia Chargé d’affaires a.i. Rafał Poborski zaznaczył, że wystawa to piękny przykład tego, jak wspólna troska o dziedzictwo kulturowe może prowadzić do wartościowych projektów, wzbogacających wiedzę i doświadczenia mieszkańców obu państw. Liczymy, że stanie się dla zwiedzających nie tylko fascynującą podróżą przez wieki, lecz także inspiracją do odkrywania tego, co łączy Polskę i Litwę od stuleci.

Dyrektor Muzeum Zamkowego w Malborku dr hab. Janusz Trupinda podkreślił, że wystawa jest nie tylko prezentacją dorobku malborskich muzealników, lecz także elementem budowania współpracy i wzajemnego zrozumienia: „Niech ta wystawa (…) będzie cegiełką (…) w procesie budowania współpracy, przyjaźni i zrozumienia między naszymi instytucjami, a także narodami”.

Wystawa pokazuje, że historia Malborka może być punktem wyjścia do wspólnego spojrzenia na skomplikowane, ale zarazem głęboko powiązane dzieje Polski i Litwy. Zamek, który przez wieki był symbolem konfliktu, dziś staje się miejscem dialogu, współpracy kulturalnej i wzajemnego poznawania dziedzictwa.

Muzeum Zamkowe w Malborku obchodzi w 2026 r. 65-lecie działalności. Prezentowana w Wilnie wystawa jest jednym z najważniejszych wydarzeń jubileuszowych i zarazem zaproszeniem do odwiedzenia samego zamku nad Nogatem.

 

Wystawa „Z Malborka wieść się niesie… Skarby Malborka” jest dostępna w Wilnie od 8 września do 22 listopada 2026 r.

 

Organizatorzy: Muzeum Narodowe – Pałac Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie oraz Muzeum Zamkowe w Malborku.

 

Patroni wystawy:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej Marta Cienkowska oraz Minister Kultury Republiki Litewskiej Lukas Alsys.

 

Wystawa jest finansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP w ramach programu „Kultura inspirująca 2026–2027”.

 

Fot. Deimantė Šuliauskaitė, Pałac Władców.