Mieszkania najmowane od gminy
Czy mogę zamieszkać w lokalu należącym do gminy
Jeśli nie masz swojego mieszkania i nie stać Cię na najem na rynku, możesz wynająć mieszkanie od gminy, w której mieszkasz. Czynsz, który będziesz płacić co miesiąc, jest ustalany przez gminę i jest znacząco niższy niż czynsze rynkowe.
Gmina ma obowiązek wspierać mieszkańców o niższych dochodach w zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych. Realizuje to poprzez najem socjalny lokali na czas określony [1] oraz najem lokali komunalnych na czas nieokreślony.
Mieszkania i domy, które należą do gminy, są mieszkaniowym zasobem gminy. Tę nazwę spotkasz w uchwałach i formularzach. Do mieszkaniowego zasobu gminy, za pomocą którego gmina zaspokaja potrzeby mieszkaniowe społeczności lokalnych, należą lokale będące własnością gminy (w tym lokale w budynkach wspólnot mieszkaniowych stanowiących współwłasność gminy i osób fizycznych), lokale wynajmowane przez gminę od innych właścicieli oraz lokale pozostające w samoistnym posiadaniu gminy (lokale o nieuregulowanym stanie prawnym, lokale w trwałym zarządzie).
Dla kogo są mieszkania
Mieszkania należące do gminy są przeznaczone dla osób, które samodzielnie nie mogą zaspokoić potrzeb mieszkaniowych: nie stać ich na najem mieszkania na rynku ani budowę własnego.
Dokładne warunki i zasady określają gminy w swoich uchwałach (uchwała rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy). Można je znaleźć na stronach internetowych swojej gminy lub w jednostkach, które zarządzają zasobem mieszkań gminnych.
Do warunków i kryteriów najmu, które powinny wynikać z uchwał rady gminy, należą przede wszystkim:
- określony dochód - osoba, która ubiega się o mieszkanie musi mieć dochód mieszczący się w określnych granicach. Limit jest różny dla różnych gmin;
- warunki, w jakich obecnie mieszka wnioskodawca, np.: powierzchnia mieszkania, jego wyposażenie, stan techniczny, czy liczba osób, które w nim mieszkają. Chodzi o ustalenie, czy warunki te wymagają poprawy;
- kryteria pierwszeństwa w otrzymaniu mieszkania, np.: dla rodzin wielodzietnych, osób niepełnosprawnych, osób, które straciły mieszkanie/dom w wyniku katastrofy budowlanej;
- warunki zamiany mieszkań należących do gminy;
- warunki, jakie musi spełniać mieszkanie dla osób z niepełnosprawnościami, z uwzględnieniem potrzeb, które wynikają z niepełnosprawności;
- sposób rozpatrywania wniosków o najem lokalu komunalnego i najem socjalny lokali oraz sposób społecznej kontroli tych spraw.
Jakie są zasady najmu
Gminy wskazują w uchwałach progi dochodowe, które uprawniają do najmu socjalnego i komunalnego. To od dochodów Twojego gospodarstwa zależy, o który rodzaj najmu możesz się starać. Głównym warunkiem jest zamieszkiwanie na terenie gminy, w której składany jest wniosek.
Najem lokalu komunalnego
- Umowa najmu jest zawierana na czas nieokreślony.
- Dochód najemcy nie może przekraczać limitu określonego w uchwale rady gminy.
- Dochód najemcy jest okresowo weryfikowany, nie częściej niż co 2,5 roku.
- Najemca może mieć prawo do innego mieszkania, ale musi ono znajdować się w innej miejscowości. Nie może to być ta sama lub pobliska miejscowość (czyli położona w powiecie, w którym znajduje się lokal lub w sąsiednim powiecie).
- Potrzeby mieszkaniowe najemcy są niezaspokojone (posiadanie prawa do lokalu o tym nie przesądza, np. gdy osoba, która ubiega się o najem, mieszka w przeludnionym lokalu).
- Czynsz najmu jest określany przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Wysokość czynszu może się zmieniać.
- Najemca sam opłaca czynsz oraz media w pełnej wysokości.
- Najemca ma obowiązek dbać o lokal oraz wykonywać bieżące naprawy.
- Najemca może starać się o dodatek mieszkaniowy.
Najem socjalny lokalu na wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie takiego lokalu
- Umowa najmu socjalnego jest zawierana na czas określony.
- Umowa najmu socjalnego może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do mieszkania.
- Dochód najemcy nie może przekraczać limitu określonego w uchwale rady gminy.
- Umowa może zostać przedłużona na następny okres, o ile nie zmieniła się sytuacja najemcy.
- Czynsz najmu nie może przekraczać 50% stawki najniższego czynszu dla najmu lokalu komunalnego.
- Najemca sam opłaca czynsz oraz media w pełnej wysokości.
- Najemca ma obowiązek dbać o lokal oraz wykonywać bieżące naprawy.
- Najemca może starać się o dodatek mieszkaniowy.
Najem socjalny lokalu przy eksmisji
Gdy sąd orzeka eksmisję lokatora, w wyroku informuje, czy może on zawrzeć umowę najmu socjalnego lokalu, czy nie. Po zbadaniu sytuacji rodzinnej i materialnej, sąd może przyznać prawo do najmu socjalnego lokalu.
Sąd nie może odmówić prawa do najmu socjalnego lokalu osobom uprzywilejowanym, tj.:
- kobiecie w ciąży;
- osobie małoletniej, osobie z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej oraz opiekunom tych osób, którzy razem z nimi mieszkają;
- obłożnie choremu;
- emerytowi i renciście, którzy spełniają warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej;
- osobie bezrobotnej;
- osobie, która spełnia warunki, aby uzyskać prawo do najmu socjalnego lokalu, określone przez radę gminy w uchwale.
Wyjątkiem są sytuacje, gdy osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczasowy lub ich sytuacja materialna pozwala na znalezienie mieszkania we własnym zakresie. Przesłanki te pozwalają na badanie przez sąd sytuacji majątkowej osób uprzywilejowanych.
W przypadku przyznania w wyroku eksmisyjnym lokalu w ramach najmu socjalnego, obowiązek zapewnienia takiego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.
Jak gminy zwiększają dostępność mieszkań
Gminy remontują istniejące budynki oraz budują i adaptują nowe lokale komunalne - dzięki temu rośnie liczba dostępnych mieszkań, a ich standard i stan techniczny się poprawiają.
Działania te są możliwe dzięki środkom z budżetu państwa, przekazywanym w formie bezzwrotnych grantów z Funduszu Dopłat w ramach programu wsparcia budownictwa społecznego i komunalnego (program BSK), którego operatorem jest Bank Gospodarstwa Krajowego. Dofinansowanie sięga do 85% kosztów przedsięwzięcia.
[1] Lokal socjalny i mieszkanie socjalne to określenia używane kiedyś, obecnie zastąpione określeniem „najem socjalny lokalu na czas określony”