Lasy Państwowe Nadleśnictwo Gniewkowo

Rezerwaty to wydzielone obszary o szczególnych wartościach przyrodniczych, zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym. Ogranicza się tam gospodarkę leśną. Spośród ponad 1500 rezerwatów, które mamy obecnie w Polsce, połowa z nich to rezerwaty leśne o łącznej powierzchni ponad 61 tys. ha. Rezerwaty stanowią 1,6 proc. powierzchni lasów zarządzanych przez LP.

Na terenie Nadleśnictwa Gniewkowo występują 3 rezerwaty przyrody.

 

• Rezerwat Dzikiego Ptactwa Balczewo:

Centralny Rejestru Form Ochrony Przyrody CRFOP: PL.ZIPOP.1393.RP.1263
Rok utworzenia 16 stycznia 1963 roku
Powierzchnia: 24.40 ha
Leśnictwo: Balczewo

 

Rezerwat położony jest na podmokłym obniżeniu deflacyjnym, ze zmiennym poziomem wód powierzchniowych, uzależnionym od wielkości opadów. Największą powierzchnie zajmują zbiorowiska szuwaru trzcinowego, łozowisko wierzby szarej oraz bór wilgotny. Rezerwat Utworzony został celem zachowania miejsc lęgowych ptaków wodnych i błotnych, a przede wszystkim żurawia (Grus grus).

 

• Rezerwat Rejna:

Centralny Rejestru Form Ochrony Przyrody CRFOP: PL.ZIPOP.1393.RP.189
Rok utworzenia: 31 stycznia 1962 roku
Powierzchnia: 5.78 ha
Leśnictwo: Rejna

 

Rezerwat utworzono celem ochrony Wisienki stepowej (Prunus fructinosa), bardzo rzadkiego krzewu dorastającego do 1.5m wysokości. Krzew ten ma charakter reliktu wędrującego. Spośród innych rzadkich i chronionych roślin można tutaj spotkać dziewięścił bezłodygowy, kokoryczke wonną czy przytulie północną.

 

• Rezerwat Uroczysko Koneck :

Centralny Rejestru Form Ochrony Przyrody CRFOP: PL.ZIPOP.1393.RP.147

Rok utworzenia: 27 lipca 2006 roku
Powierzchnia: 55,48 ha - ochrona ścisła, 25,75 ha - ochrona czynna
Leśnictwo: Pieczenia

 

Rezerwat Uroczysko Koneck został utworzony na podstawie Rozporządzenia nr 90/06 Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia 27 lipca 2006 r., w celu zabezpieczenia i zachowania rzadkich zbiorowisk leśnych - kontynentalnego grądu w odmianie kujawskiej oraz wilgotnej dąbrowy świetlistej z udziałem chronionych i rzadkich gatunków roślin.

 

 

 

Obszary chronionego krajobrazu są to tereny, które zostały objęte ochroną ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach. Obszary te są wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnią one funkcję korytarzy ekologicznych. Cechą charakterystyczną tej formy ochrony przyrody jest wielko powierzchniowość, która stanowi warunek prezentacji różnorodnego krajobrazu.

Na terenie Nadleśnictwa Gniewkowo ustanowiono dotychczas 4 takie obszary:

 

• Obszar chronionego krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej część wschodnia i zachodnia (Link CRFOP: PL.ZIPOP.1393.OCHK.50 )

Położony jest w granicach najwyższej terasy pradoliny Wisły w okolicach Suchatówki i Gniewkowa (72-75 m n.p.m.), pokrytej jednym z największych w Polsce pól wydmowych.

 

• Obszar chronionego krajobrazu Lasów Balczewskich 

(Link CRFOP: PL.ZIPOP.1393.OCHK.33 )
Obejmuje on borowy kompleks leśny porastający wydmy i pola wydmowe, łącząc się wąskim korytarzem wzdłuż Kanału Parchańskiego z kompleksem rozległych mokradeł i bagien spełniających ważną rolę retencji wodnej tej części Kujaw.

 

• Obszar chronionego krajobrazu Wydmowy na południe od Torunia 

(Link CRFOP: PL.ZIPOP.1393.OCHK.47 )
Położony jest w południowej części Kotliny Toruńskiej w gminie Wielka Nieszawka i częściowo w mieście Toruń. Obejmuje jeden z największych kompleksów wydm śródlądowych w Polsce porośniętych borami sosnowymi i wrzosowiskami.

 

• Obszar chronionego krajobrazu Niziny Ciechocińskiej 

(Link CRFOP: PL.ZIPOP.1393.OCHK.45 )
Powołany w celu ochrony walorów mikroklimatycznych Ciechocinka i nadwiślańskiego krajobrazu.

 

 

Celem działania europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000 jest powstrzymanie wymierania zagrożonych roślin i zwierząt oraz ochrona różnorodności biologicznej na terenie Europy. Do wdrożenia sieci zobowiązane są wszystkie kraje Wspólnoty.

Polska jako członek Unii Europejskiej aktywnie działa również na płaszczyźnie ochrony przyrody w ujęciu europejskim.

Na terenie Nadleśnictwa Gniewkowo zostały ustanowione Obszary Programu Natura 2000:

 

1. Obszary specjalnej ochrony (OSO)
   • Dolina Dolnej Wisły (PLB 040003) PL.ZIPOP.1393.N2K.PLB040003.B –

o powierzchni ok 33559,00 ha (w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa 2537,03 ha). W okresie lęgowym gniazduje tutaj około 180 gatunków ptaków, a także stanowi on ostoję dla ptaków migrujących i zimujących. W okresie wędrówek ptactwo wodno-błotne występuję w koncentracjach do ponad 30 000 osobników. Tereny te są również bardzo ważnym terenem żerowym dla bielika. Omawiany obszar cechuje się również bogatą fauną innych zwierząt kręgowych, bogatą florą roślin naczyniowych ( ok. 1350 gatunków), w tym wiele chronionych, a także zróżnicowanymi zbiorowiskami roślinnymi (w tym m.in. murawy kserotermiczne). Obszar zaliczono do ostoi ptasiej o randze europejskiej.

 

2. Obszary ochrony specjalnej (SOO)
   • Nieszawska dolina Wisły (PLH 040012) PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH040012.H –

o powierzchni 3891,72 ha (w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa 1876,24 ha). Obszar ma znaczenie dla ochrony mozaiki siedlisk nadrzecznych charakterystycznych dla doliny dużej rzeki nizinnej oraz fauny związanej z rzeką i środowiskami dna doliny.

• • Wydmy Koltiny Toruńskiej (PLH 040041) PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH040041.H –

o powierzchni 5289,91, całość w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Gniewkowo. Jeden z większych śródlądowych obszarów wydmowych Polski. Główne ogniwo naturalnego korytarza ekologicznego o znaczeniu międzynarodowym. W Polsce jeden z dwóch najważniejszych szlaków migracji dużych ssaków drapieżnych oraz kopytnych. Przedmiotami ochrony jest między innymi siedlisko przyrodnicze 4030 - Suche wrzosowiska.

Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów.

 

1. Leśnictwo Rejna  (Gmina Dąbrowa Biskupia)

 

Dwa dęby szypułkowe Quercus robur (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0407022.466)

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 319 cm ( oddział 170j )

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 350 cm ( oddział 170j )

Podstawa prawna: Rozporządzenie Wojewody Bydgoskiego nr 322/95 z 29 grudnia 1995 roku ( Dziennik Urzędowy Województwa Bydgoskiego nr 6 poz. 30 z 1960 r.)

2. Leśnictwo Rudak (Gmina Wielka Nieszawka)

 

Dąb szypułkowy „ Gniewko” (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0415082.6009) 

o obwodzie pnia 375 cm (oddział 178 n)

Lipa drobnolistna „ Bolka” (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0415082.6010) 

o obwodzie pnia 380 cm (oddział 178 n)

Lipa drobnolistna „ Brata Alberta” (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0415082.6011)

o obwodzie pnia 320 cm (oddział 178 n)

Podstawa prawna: Uchwała Nr XLIII/207/2014 Rady Gminy Wielka Nieszawka z dnia

7 października 2014 roku w sprawie ustanowienia trzech pomników przyrody na działce nr 3178/8 w obrębie Brzoza

 

Leśnictwo Rudak (Miasto Toruń)

 

Dąb szypułkowy - Quercus robur (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0463011.2050) Wysokość 25m, Pierśnica: 156cm, Obwód 490 cm (oddział 25 h)

Podstawa prawna: Rozporządzenie Nr 33/98 Wojewody Toruńskiego z dnia 9 listopada 1998 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody położonych na terenie województwa toruńskiego oraz wykreślenia z Wojewódzkiego Rejestru Tworów Przyrody nieistniejących pomników oraz Uchwała nr 865/14 Rady Miasta Torunia z dn. 25.09.2014 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody oraz zniesienia ochrony dla drzew wchodzących w skład pomników przyrody na terenie miasta Torunia

 

Grupa drzew Dębów szypułkowych - Quercus robur  

(Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0463011.7365)

4 dębów szypułkowych (Quercus robur):
1.) wysokość - 24 m, obwód - 330 cm, pierśnica - 106 cm;
2.) wysokość - 22,5 m, obwód - 352 cm, pierśnica - 112 cm;
3.) wysokość - 22,5 m, obwód - 393 cm, pierśnica - 125 cm;
4.) wysokość - 21 m, obwód - 293 cm, pierśnica - 93 cm.

Podstawa prawna: UCHWAŁA NR 988/22 RADY MIASTA TORUNIA z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody.

 

 

3. Leśnictwo Pieczenia (Gmina Wielka Nieszawka)

 

(Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0415082.2179)

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 367 cm ( oddział 266 h )

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 283 cm ( oddział 309 b )

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 367 cm ( oddział 309 d )

Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 292 cm ( oddział 309 d )

Podstawa prawna: Rozporządzenie Wojewody Toruńskiego nr 292/31

z 31 grudnia 1959 roku (Dziennik Urzędowy Województwa Toruńskiego

nr 12 poz. 92 z 1960 r.)

 

4. Leśnictwo Otłoczyn (Gmina Wielka Nieszawka)

Dąb szypułkowy  (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0415082.2179) o obwodzie pnia 298 cm ( oddział 346 g )

Podstawa prawna: Rozporządzenie Wojewody Toruńskiego nr 33/98 z dnia

9 listopada 1998 roku (Dziennik Urzędowy Województwa Toruńskiego nr 34

z dnia 20 listopada 1998 r. )

Świerk pospolity „Wolfgang” (Link do CRFOP: PL.ZIPOP.1393.PP.0401042.7473) obwód pnia 280 cm (Cmentarz ewangelicki w Otłoczynie Stacji)

Podstaw prawna: Uchwała Nr V/56/24 Rady Gminy Aleksandrów Kujawski

 

Użytki ekologiczne to zwykle obiekty o niewielkiej powierzchni – małe oczka wodne, śródpolne kępy drzew i krzewów, torfowiska, bagna i wydmy. To pozostałości ekosystemów, mające znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej. Obecnie mamy ich w Polsce ponad 9 tys. na powierzchni prawie 30 tys. ha.

 

Na terenie Nadleśnictwa Gniewkowo użytki ekologiczne zajmują łącznie powierzchnię 203,81 ha.

Ochrona gatunkowa dotyczy najcenniejszych, unikatowych i rzadkich przedstawicieli flory i fauny. W Polsce ochroną ścisłą objętych jest 584 gatunków roślin, 90 gatunków grzybów i 732 gatunków zwierząt. 65 proc. gatunków dzikiej flory i fauny Polski to gatunki leśne.

Lasy Państwowe podejmują również własne inicjatywy ochronne. Pomagają wybranym gatunkom zwierząt i roślin zasiedlić miejsca, gdzie gatunki te wyginęły (tzw. reintrodukcje) lub gdzie są zagrożone wyginięciem (restytucje). Dotyczy to np. cisa, sudeckich jodeł, cietrzewia czy głuszca.

 

Szanse na przetrwanie ginącym gatunkom mają dać strefy ochronne dla wybranych gatunków zwierząt (m.in. wokół gniazd ptaków). Leśnicy są za nie szczególnie odpowiedzialni, ponieważ większość z nich znajduje się na gruntach zarządzanych przez LP.

 

Spośród występujących gatunków roślin, grzybów i wątrobowców objętych ochroną oraz rzadkich w zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Gniewkowo występuje około
20 gatunków objętych ochroną ścisłą, 46 objętych ochroną częściową oraz około 129 gatunków rzadkich.

Oto niektóre z nich:

• Cis pospolity (Taxus baccata)
• Wiśnia karłowata (Prunus fruticosa)
• Dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis)
• Ostnica Jana (Stipa joannis)
• Sasanka otwarta (Pulsatilla patens)
• Chrobotki (Cladina spp.)

 

Spośród gatunków zwierząt objętych ochroną oraz rzadkich występujących w zasięgu działania Nadleśnictwa Gniewkowo 190 gatunków objętych jest ochroną ścisłą, 62 ochroną częściową oraz 57 gatunków to gatunki rzadkie.

 

Na liście gatunków wpisanych do Polskiej czerwonej księgi zwierząt Kręgowce i Bezkręgowce z 2001 i 2005 r. znajdują się 33 gatunki.
Na liście gatunków wpisanych na Czerwoną listę zwierząt ginących i zagrożonych
w województwie kujawsko-pomorskim znajduje się 69 gatunków.

 

Najciekawszymi gatunkami podlegającymi ochronie są:

• Czerwończyk nieparek (Lycaena dispar)
• Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus)
• Żmija zygzakowata (Vipera berus )
• Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)
• Czapla biała (Egretta alba)
• Żuraw (Grus grus)
• Bóbr europejski (Castor fiber)
• Wilk (Canis lupus)

 

W nadleśnictwie wyznaczono także strefy ochronne ostoi, miejsc rozrodu i przebywania rzadkich gatunków ptaków objętych ochroną gatunkową:

• Bielika (Haliaeetus albicilia)
• Bociana czarnego (Ciconia nigra)
• Sowy Włochatki (Aegolius funereus)
• Kani rudej (Milvus milvus)

 

Nadleśnictwo zarządzające mieniem Skarbu Państwa stosuje wymagania dobrej praktyki w zakresie gospodarki leśnej, które uwzględniają potrzebę zapobiegania:

1) w odniesieniu do gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w ich naturalnym zasięgu:

a) celowemu chwytaniu lub zabijaniu dziko występujących okazów tych gatunków,
b) celowemu niepokojeniu okazów tych gatunków, w szczególności w okresie rozrodu, wychowu młodych, snu zimowego i migracji,
c) celowemu niszczeniu lub wybieraniu jaj okazów tych gatunków,
d) pogarszaniu stanu lub niszczeniu terenów rozrodu lub odpoczynku okazów tych gatunków,
e) celowemu zrywaniu, zbieraniu, ścinaniu, wyrywaniu lub niszczeniu dziko występujących roślin w naturalnym zasięgu okazów tych gatunków;

2) w odniesieniu do chronionych gatunków ptaków:
a) umyślnemu zabijaniu okazów tych gatunków,
b) umyślnemu niszczeniu lub uszkadzaniu gniazd i jaj okazów tych gatunków lub usuwaniu ich gniazd,
c) umyślnemu płoszeniu tych ptaków, w szczególności w okresie lęgowym i wychowu młodych, jeżeli mogłoby to wpłynąć na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku
tych ptaków.

 

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie wymagań dobrej praktyki w zakresie gospodarki leśnej określa zasady prowadzenia gospodarki leśnej w sposób zapewniający ochronę przyrody, zachowanie różnorodności biologicznej oraz trwałość lasów.