Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Choszcznie

Zbieraj tylko grzyby, które dobrze znasz

Najważniejsza zasada bezpiecznego grzybobrania jest prosta: zbieraj wyłącznie te gatunki, co do których masz pewność, że są jadalne. Nie należy kierować się wyłącznie kolorem lub wyglądem kapelusza. Niektóre gatunki jadalne i trujące mogą być do siebie bardzo podobne, a wygląd owocnika może zmieniać się m.in. wraz z jego wiekiem, warunkami wzrostu czy stopniem uszkodzenia. Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do młodych, niewykształconych owocników. Mogą nie posiadać jeszcze wszystkich charakterystycznych cech umożliwiających prawidłowe rozpoznanie gatunku. Osobom, które dopiero rozpoczynają przygodę z grzybobraniem, zaleca się przede wszystkim wybieranie dobrze znanych grzybów rurkowych. Szczególnej ostrożności wymagają natomiast grzyby blaszkowe, wśród których znajdują się gatunki silnie trujące.

Cały grzyb ma znaczenie

Znaleziony grzyb należy delikatnie wyjąć ze ściółki w całości, tak aby nie uszkodzić grzybni. Nie należy pozostawiać w ziemi podstawy trzonu, ponieważ jej wygląd może stanowić ważną cechę pozwalającą na prawidłowe oznaczenie gatunku. W przypadku niektórych grzybów znaczenie mają m.in. wygląd blaszek lub rurek, obecność pierścienia na trzonie, kształt podstawy trzonu, powierzchnia kapelusza oraz inne cechy całego owocnika. Nie należy również niszczyć grzybów, których nie zamierzamy zbierać. Także gatunki niejadalne i trujące są ważnym elementem leśnego ekosystemu.

Koszyk zamiast reklamówki

Grzyby należy zbierać do przewiewnych koszy lub łubianek. Nie powinno się przechowywać ich w foliowych reklamówkach ani innych szczelnych opakowaniach. W takich warunkach grzyby łatwo się zaparzają, kruszą i szybko psują. W konsekwencji nawet grzyby należące do gatunków jadalnych mogą po spożyciu powodować dolegliwości. Do koszyka nie powinny trafiać również grzyby stare, spleśniałe, zaczerwione, silnie uszkodzone czy nasiąknięte wodą. Po powrocie z lasu zebrane grzyby należy możliwie szybko oczyścić, posegregować i odpowiednio przygotować.

Nie ufaj domowym sposobom rozpoznawania grzybów

Nie istnieją proste domowe metody pozwalające stwierdzić, czy grzyb jest trujący. Nie należy kierować się przekonaniem, że grzyb jest bezpieczny, ponieważ został nadgryziony przez ślimaka lub inne zwierzę. Nie są wiarygodne również metody polegające na obserwowaniu ciemnienia srebrnej łyżeczki czy cebuli podczas przygotowywania potrawy. Niebezpieczne jest także sprawdzanie grzybów poprzez ich smakowanie. Niektóre silnie trujące gatunki nie mają nieprzyjemnego lub gorzkiego smaku. Atlas grzybów może stanowić pomoc podczas rozpoznawania gatunków. Coraz popularniejsze są również aplikacje mobilne wykorzystujące zdjęcia, jednak nie powinny one zastępować wiedzy specjalisty, szczególnie gdy istnieją jakiekolwiek wątpliwości dotyczące zebranego okazu.

Grzyby są ciężkostrawne

Grzyby jadalne są cenione przede wszystkim ze względu na walory smakowe i aromat. Należy jednak pamiętać, że są produktami ciężkostrawnymi, dlatego nie powinno się spożywać ich w nadmiernych ilościach. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze oraz osoby cierpiące na zaburzenia pracy przewodu pokarmowego. Zgodnie z zaleceniami Głównego Inspektoratu Sanitarnego grzybów powinny unikać także dzieci oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Zatrucie grzybami – nie lekceważ objawów

Najczęstszą przyczyną zatruć grzybami jest pomylenie gatunku jadalnego z trującym. Dolegliwości mogą być również skutkiem spożycia grzybów zepsutych, niewłaściwie przechowywanych lub nieprawidłowo przygotowanych. Do objawów mogących wskazywać na zatrucie należą m.in.:

• nudności i wymioty,

• bóle brzucha,

• biegunka,

• bóle głowy,

• podwyższona temperatura ciała,

• w niektórych przypadkach także inne objawy zależne od rodzaju spożytej toksyny.

Pierwsze dolegliwości mogą wystąpić po kilku godzinach, ale w przypadku niektórych zatruć pojawiają się dopiero po kilkunastu godzinach. Późne wystąpienie objawów nie oznacza, że zatrucie jest mniej niebezpieczne. W przypadku podejrzenia zatrucia grzybami należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc medyczną pod numerem 112 lub 999. Nie należy czekać, aż dolegliwości samoistnie ustąpią. Jeżeli tę samą potrawę z grzybów spożywało kilka osób, wszystkie powinny poinformować o tym personel medyczny, również wtedy, gdy u części z nich nie wystąpiły jeszcze objawy. Jeżeli jest to możliwe, warto zabezpieczyć pozostałości potrawy lub grzybów – mogą pomóc w ustaleniu przyczyny zatrucia.

Masz wątpliwości? Zapytaj specjalistę

Prawidłowe oznaczenie grzyba wymaga wiedzy i doświadczenia. Grzyboznawca posiada uprawnienia do oceny grzybów świeżych i suszonych, natomiast klasyfikator grzybów do oceny grzybów świeżych. W przypadku wątpliwości dotyczących zebranych okazów warto skorzystać z fachowej pomocy zamiast ryzykować zdrowiem.

W Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Choszcznie dostępny jest klasyfikator grzybów świeżych. Zebrane grzyby można skonsultować ze specjalistą, który pomoże w ocenie okazów. Do oceny najlepiej dostarczyć świeże, całe owocniki, ponieważ wszystkie ich części mogą zawierać cechy istotne dla prawidłowego rozpoznania gatunku.