Prace ogrodowe jako czynnik ryzyka tężca - dlaczego należy sprawdzić szczepienie
21.04.2026
Wiosna to czas, w którym częściej przebywamy na łonie natury, gdzie pracujemy na działkach oraz
w przydomowych ogródkach. Choć prace ogrodowe są zdrową i relaksującą formą aktywności, wiążą się również z pewnym ryzykiem zdrowotnym. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest możliwość zakażenia bakterią wywołującą tężec. Gleba jest naturalnym środowiskiem bakterii wywołujących tężec. Podczas kopania, pielenia czy sadzenia roślin łatwo o kontakt z ziemią zawierającą zarodniki bakterii.
Tężec jest ostrą i ciężką przyranną chorobą zakaźną układu nerwowego, nie przenosi się między ludźmi – chory nie zakaża innych osób poprzez kontakt. Przechorowanie tężca nie uodparnia przed kolejnymi zachorowaniami.
Chorobę wywołują bakterie Clostridium tetani, które naturalnie występują w glebie oraz odchodach zwierząt.
Do zakażenia dochodzi najczęściej wtedy, gdy bakterie dostaną się do organizmu przez uszkodzoną skórę,
np. przez:
- skaleczenie ostrym narzędziem,
- ukłucie kolcem rośliny,
- zadrapanie gałęzią,
- ranę zanieczyszczoną ziemią.
Nawet niewielka ranka może przyczynić się do poważnych problemów zdrowotnych, jeśli nie zachowamy ostrożności.
Objawy tężca pojawiają się zwykle od kilku dni do kilku tygodni po zakażeniu. Do najbardziej charakterystycznych należą:
- sztywność mięśni szczęki (tzw. „szczękościsk”),
- bolesne skurcze mięśni,
- trudności z połykaniem,
- sztywność karku i pleców.
Nieleczony tężec może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zagrażać życiu.
Pamiętajmy, żeby przy okazji rozpoczęcia sezonu ogrodniczego zadbać o profilaktykę, która ochroni przed tężcem. Najskuteczniejszą ochroną przed tężcem są szczepienia, które chronią przed rozwojem choroby.
W Polsce szczepienia przeciw tężcowi są obowiązkowe dla dzieci i młodzieży, wykonywane w schemacie dawek podstawowych oraz przypominających. Ostatnia dawka obowiązkowa przewidziana jest u nastolatków
w 19 roku życia. Odporność poszczepienna nie trwa jednak dożywotnio - z czasem stężenie przeciwciał przeciw tężcowi obniża się. Dlatego zaleca się, by każdy dorosły przyjmował dawkę przypominającą co 10 lat.
Źródło informacji:
https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/co-jest-tezec-i-do-czego-prowadzi
https://www.gov.pl/web/gis/tezec
https://zdrowie.pap.pl/choroby/tezec-zagrozenie-powraca-wiosna