Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Kamiennej Górze

Azbest to włókniste minerały krzemianowe, które ze względu na swoją trwałość, odporność na wysokie temperatury, ogień i czynniki chemiczne były przez dziesięciolecia powszechnie stosowane w budownictwie (m.in. jako popularny eternit na dachach i elewacjach) oraz w przemyśle jako materiał izolacyjny.  

Dziś wiemy jednak, jak wysokie ryzyko niesie za sobą jego obecność w środowisku człowieka. Mikroskopijne, cieniutkie włókna azbestu (kilkukrotnie cieńsze od ludzkiego włosa) uwalniają się do powietrza podczas cięcia, wiercenia, łamania, uszkodzeń mechanicznych czy naturalnego wietrzenia materiałów.  

Zagrożenie dla zdrowia: Po wniknięciu z wdychanym powietrzem do układu oddechowego, włókna azbestowe osiadają w najgłębszych partiach płuc. Ludzki organizm nie potrafi ich wydalić ani rozpuścić – kumulują się w tkankach przez całe życie. Wywołują przewlekłe stany zapalne, groźne zwłóknienie płuc (azbestozę) oraz nowotwory, w tym raka płuca i złośliwego mięsaka opłucnej.  

Ze względu na silne działanie rakotwórcze stosowanie azbestu zostało zakazane, a w Polsce realizowany jest „Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032”, którego celem jest całkowite usunięcie tego materiału z terenu kraju.  

Obowiązki właścicieli i zarządców nieruchomości 

Jeśli jesteś właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą obiektu, w którym występuje azbest (np. w postaci pokrycia dachowego z eternitu):  

• Masz obowiązek regularnego dokonywania kontroli stanu wyrobów zawierających azbest oraz oceny możliwości ich dalszego użytkowania.  

• Na podstawie dokonanej oceny wyrób kwalifikuje się do usunięcia i zastąpienia materiałem bezpiecznym lub – tymczasowo – do zabezpieczenia poprzez szczelną zabudowę lub powłokę wiążącą.  

Jak prawidłowo i bezpiecznie usunąć azbest? Krok po kroku 

Krok 1: Nigdy nie usuwaj azbestu samodzielnie! 

Prace demontażowe stwarzają największe ryzyko gwałtownej emisji pyłu azbestowego. Wszelkie prace musisz zlecić wyspecjalizowanej firmie, która dysponuje odpowiednim sprzętem, środkami ochrony indywidualnej oraz przeszkolonymi pracownikami.  

Krok 2: Formalności i zgłoszenie prac 

Sama wymiana pokrycia dachowego z azbestu na inne materiały nie wymaga zazwyczaj uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia robót w starostwie/urzędzie miasta (o ile nie dochodzi do ingerencji w konstrukcję dachu). 

Pamiętaj jednak o kluczowym obowiązku prawnym: 

Na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem prac wykonawca demontażu ma bezwzględny obowiązek zgłosić planowane roboty bezpośrednio do: 

1. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego,  

2. Okręgowego Inspektora Pracy,  

3. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.  

Krok 3: Zasady bezpieczeństwa podczas wykonywania prac 

Firma wykonawcza jest zobowiązana do przestrzegania rygorystycznych procedur:  

• Odpowiedniego odgrodzenia i oznakowania terenu prac tablicami ostrzegawczymi.  

• Stosowania środków ochrony indywidualnej (kombinezony ochronne, półmaski z filtrami P3).  

• Prowadzenia prac w sposób uniemożliwiający emisję pyłu (zwiżanie płyt wodą, niestosowanie narzędzi szybkoobrotowych).  

• Zakazu łamania, kruszenia czy rzucania płytami azbestowymi.  

Co zrobić ze zdemontowanym azbestem? 

Zdemontowany azbest jest odpadem niebezpiecznym. Zgodnie z prawem:  

• Nie wolno go wyrzucać do zwykłych kontenerów, wywozić do lasu ani składować w miejscach nieprzeznaczonych. Grożą za to wysokie kary finansowe!  

• Zabezpieczony materiał leżący na posesji (płyty) musi być szczelnie zapakowany w grubą folię polietylenową, dokładnie oklejony taśmą i umieszczony na paletach w bezpiecznym miejscu.  

• Pakunki muszą posiadać odpowiednie oznakowanie ostrzegawcze.  

Dofinansowanie i odbiór odpadów 

Usuwanie azbestu to zadanie własne gmin. Mieszkańcy mogą ubiegać się o dofinansowanie demontażu, transportu i unieszkodliwiania azbestu ze środków gminnych oraz Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW).  

Po zakończeniu odbioru i wywozie odpadów przez uprawnioną firmę na składowisko odpadów niebezpiecznych, właściciel posesji ma obowiązek uzyskać i zachować Kartę Przekazania Odpadu (KPO) oraz pisemne oświadczenie wykonawcy o prawidłowym wykonaniu prac i oczyszczeniu terenu.  

Pamiętaj! Zdrowie i życie masz tylko jedno. Nie narażaj siebie, swojej rodziny i sąsiadów na wdychanie rakotwórczych włókien azbestu.