Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Miechowie

W Polsce – podobnie jak w wielu krajach Europy – obserwuje się nowe zjawisko epidemiologiczne: rośnie liczba zachorowań na nowotwory głowy i szyi u osób poniżej 40. roku życia, które nie paliły papierosów ani nie nadużywały alkoholu. Eksperci zwracają uwagę, że coraz częściej chorują osoby młode, a część przypadków ma związek z zakażeniem wirusem HPV.

Objawy, których nie wolno ignorować

Nowotwory głowy i szyi mogą rozwijać się skrycie, a ich pierwsze symptomy często przypominają zwykłą infekcję. Właśnie dlatego są tak łatwo bagatelizowane.

Do objawów alarmowych należą:

• długotrwała chrypka,
• trudności z przełykaniem,
• niegojące się zmiany na języku lub w jamie ustnej,
• ból gardła utrzymujący się ponad trzy tygodnie,
• guz szyi,
• problemy z połykaniem.

Jeśli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, konieczna jest konsultacja lekarska.

HPV – zagrożenie nie tylko dla kobiet

Wirus HPV kojarzony jest głównie z nowotworami dróg rodnych, jednak stanowi również istotny czynnik ryzyka nowotworów głowy i szyi, zwłaszcza u młodych dorosłych.

Kampania podkreśla znaczenie szczepień przeciw HPV, które chronią zarówno dziewczęta, jak i chłopców.

Cele kampanii „Nie odbieraj sobie głosu”

• zwiększenie świadomości społecznej na temat nowotworów głowy i szyi,
• edukacja dotycząca wczesnych objawów choroby,
• zwrócenie uwagi na rolę HPV w rozwoju części nowotworów,
• zachęcenie do szczepień ochronnych,
• promowanie profilaktyki w ramach ogólnopolskiej akcji „Profilaktyka – podaj dalej”.

Dlaczego „Nie odbieraj sobie głosu”?

Hasło kampanii zwraca uwagę na fakt, że nowotwory głowy i szyi mogą dosłownie odebrać głos – wpływają na funkcje mowy, połykania, oddychania, a w zaawansowanych stadiach znacząco obniżają jakość życia.

Jak dochodzi do zakażenia HPV?

HPV jest jednym z najczęściej przenoszonych wirusów na świecie. Do infekcji dochodzi głównie podczas kontaktów seksualnych – waginalnych, analnych oraz oralnych. Zakażenie może wystąpić nawet wtedy, gdy nie dochodzi do pełnego stosunku, ponieważ wirus przenosi się przez kontakt skóry i błon śluzowych.

Regularne badania przesiewowe (cytologia, test HPV) są dostępne dla kobiet i pozwalają na wczesne wykrycie zmian przednowotworowych. Dodatkowo ważne są zasady bezpiecznego współżycia oraz dbałość o higienę.

Dlaczego warto się zaszczepić?

Szczepienie przeciw HPV jest obecnie najskuteczniejszą metodą ochrony przed zakażeniem wirusem i chorobami, które może wywołać. Szczepionka pobudza organizm do wytwarzania przeciwciał, zapewniając długotrwałą odporność.

Badania kliniczne oraz doświadczenia krajów prowadzących programy szczepień od wielu lat – takich jak Australia czy Dania – pokazują, że szczepienia mogą zmniejszyć liczbę infekcji HPV nawet o 90%.

Szczepionki przeciw HPV są bardzo dobrze przebadane i uznawane za bezpieczne. Działania niepożądane występują rzadko i mają zwykle łagodny charakter (zaczerwienienie w miejscu wkłucia, niewielka gorączka), ustępując w ciągu kilku dni.

Jakie szczepionki są dostępne w Polsce?

W Polsce stosowane są dwa preparaty:

• Szczepionka 2-walentna – chroni przed typami HPV 16 i 18, odpowiedzialnymi za większość przypadków raka szyjki macicy i odbytu.
• Szczepionka 9-walentna – zapewnia szeroką ochronę przed typami 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58, zapobiegając zarówno zmianom przednowotworowym, jak i brodawkom narządów płciowych.

Optymalny moment na szczepienie to okres przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, jednak osoby dorosłe również odnoszą korzyści ze szczepienia – zakażenie tym samym typem HPV może wystąpić wielokrotnie w ciągu życia.

Przed jakimi chorobami chronią szczepienia?

Szczepionki przeciw HPV zmniejszają ryzyko rozwoju:

• raka szyjki macicy, sromu i pochwy u kobiet,
• raka prącia u mężczyzn,
• nowotworów odbytu,
• części nowotworów głowy i szyi u obu płci.

Gdzie można się zaszczepić?

• w szkołach – od 1 września 2024 r. w szkołach podstawowych realizowany jest program dobrowolnych szczepień dla dzieci 9–14 lat,
• w POZ – dla dzieci, młodzieży i dorosłych,
• w aptekach – dla osób po 18. roku życia.