Upały - jak przetrwać najgorętsze dni lata?
24.06.2026
Upały to nie tylko „ładna pogoda”. To realne zagrożenie dla zdrowia - szczególnie dzieci, seniorów, kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wysokie temperatury mogą prowadzić do odwodnienia, udaru cieplnego, zaostrzenia chorób serca i układu oddechowego.
Dlaczego upały są groźne?
Organizm człowieka najlepiej funkcjonuje w umiarkowanych temperaturach. Gdy słupek rtęci rośnie, ciało zaczyna pracować na najwyższych obrotach, by się schłodzić. Jeśli nie damy mu w tym pomóc — może dojść do:
- odwodnienia,
- wyczerpania cieplnego,
- udaru cieplnego,
- zaostrzenia chorób przewlekłych (np. serca, płuc).
WHO podkreśla, że fale upałów są jednym z najpoważniejszych zagrożeń klimatycznych dla zdrowia publicznego.
Nawadnianie – najprostsza i najważniejsza zasada
- Pij często, nawet jeśli nie czujesz pragnienia.
- Najlepsza jest woda — unikaj alkoholu i słodkich napojów.
- Dzieci i seniorzy powinni pić małe porcje, ale regularnie.
- W czasie upałów organizm może potrzebować nawet 2–3 razy więcej płynów niż zwykle.
Jak chronić się przed słońcem?
- Unikaj przebywania na zewnątrz między 11:00 a 16:00.
- Noś jasne, przewiewne ubrania i nakrycie głowy.
- Stosuj kremy z filtrem SPF 30–50.
- Wybieraj cień, a jeśli musisz być na słońcu — rób częste przerwy.
Jak ochłodzić mieszkanie bez klimatyzacji?
- Zasłaniaj okna roletami lub zasłonami.
- Wietrz mieszkanie tylko rano i wieczorem.
- Wyłącz niepotrzebne urządzenia elektryczne — generują ciepło.
- Rób „domową klimatyzację”: mokry ręcznik na krześle + wentylator.
Aktywność fizyczna i praca na zewnątrz
- Ogranicz wysiłek fizyczny w najgorętszych godzinach.
- Jeśli pracujesz na zewnątrz — rób przerwy w cieniu i pij wodę co 15–20 minut.
- Dzieci nie powinny bawić się na pełnym słońcu.
Uwaga na samochody!
- Nigdy nie zostawiaj dziecka ani zwierzęcia w aucie — nawet na chwilę.
- Wnętrze samochodu może nagrzać się do 60–70°C w kilka minut (dane WHO).
Objawy przegrzania – kiedy reagować natychmiast?
Zwróć uwagę na:
- silne pragnienie,
- zawroty głowy,
- nudności,
- skurcze mięśni,
- gorącą, suchą skórę,
- zaburzenia świadomości.
W przypadku podejrzenia udaru cieplnego:
- Wezwij 112.
- Przenieś osobę w chłodne miejsce.
- Chłódź ciało wodą, okładami, wentylatorem.
- Nie podawaj napojów osobie nieprzytomnej.
Bezpieczne kąpieliska – sprawdzaj aktualne komunikaty GIS
W czasie upałów wiele osób wybiera kąpieliska. Warto pamiętać, że jakość wody jest monitorowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną, a aktualne komunikaty dostępne są w Serwisie Kąpieliskowym GIS.
To tam znajdziesz informacje o:
- stanie wody,
- zakwitach sinic,
- ewentualnych zakazach kąpieli.
Kto jest najbardziej narażony?
- dzieci do 5. roku życia,
- seniorzy,
- osoby z chorobami serca, nerek, płuc, cukrzycą,
- kobiety w ciąży,
- osoby pracujące fizycznie,
- osoby bez dostępu do chłodnych pomieszczeń.