Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Krakowie

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) to zakaźna choroba wywoływana przez wirusa HAV. Najczęściej przenosi się drogą pokarmową – poprzez spożycie skażonej żywności lub wody oraz przez kontakt z zakażoną osobą, gdy nie są przestrzegane podstawowe zasady higieny. Chorobie można skutecznie zapobiegać dzięki szczepieniom ochronnym i regularnemu myciu rąk.

Jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia wirusem HAV dochodzi przede wszystkim drogą fekalno-oralną, czyli przez:

• spożycie skażonej żywności lub wody,
• brak odpowiedniej higieny rąk, szczególnie po skorzystaniu z toalety i przed przygotowywaniem posiłków,
• bliski kontakt z osobą zakażoną,
• kontakty seksualne z osobą zakażoną, zwłaszcza związane z ekspozycją na materiał zakaźny.

Kiedy osoba zakażona zaraża?

Objawy choroby pojawiają się zazwyczaj po 28–30 dniach od zakażenia, choć okres wylęgania może wynosić od 2 do 7 tygodni.

Największa zakaźność występuje 1–2 tygodnie przed pojawieniem się objawów, kiedy wiele osób nie wie jeszcze, że jest chore. Po wystąpieniu żółtaczki zakaźność stopniowo maleje i zwykle ustępuje około tygodnia później.

Jakie są objawy WZW A?

Przebieg zakażenia zależy od wieku. U dorosłych choroba może mieć cięższy przebieg niż u dzieci.

Najczęstsze objawy to:

• osłabienie i złe samopoczucie,
• objawy przypominające grypę,
• nudności i wymioty,
• utrata apetytu,
• bóle brzucha,
• ciemny mocz,
• jasny stolec,
• żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białkówek oczu.

Dlaczego warto zachować czujność?

W ostatnim czasie obserwuje się wzrost liczby zachorowań na WZW A w niektórych regionach Polski. Ryzyko zakażenia dotyczy szczególnie osób mających częsty kontakt z innymi ludźmi lub pracujących w zawodach, w których łatwo o przeniesienie wirusa.

Kto jest szczególnie narażony?

Szczególną uwagę na profilaktykę powinny zwrócić:

• pracownicy gastronomii i produkcji żywności,
• personel medyczny,
• osoby pracujące z dziećmi, m.in. w żłobkach, przedszkolach i szkołach,
• osoby mające bliski kontakt z osobą zakażoną,
• osoby wyjeżdżające do krajów o wyższej częstości występowania WZW A,
• osoby podejmujące ryzykowne kontakty seksualne,
• pracownicy zajmujący się gospodarką odpadami i kanalizacją.

Jak skutecznie zapobiegać zakażeniu?

Najważniejsze działania profilaktyczne to:

Szczepienie ochronne

Szczepienie przeciw WZW A jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania zachorowaniu. Zapewnia długotrwałą ochronę i ogranicza ryzyko szerzenia się zakażeń w rodzinach, zakładach pracy i innych miejscach, gdzie przebywa wiele osób.

Higiena rąk

Dokładnie myj ręce:

• przed przygotowywaniem i spożywaniem posiłków,
• po skorzystaniu z toalety,
• po kontakcie z odpadami,
• po kontakcie z osobą chorą lub wymagającą opieki.

To jedna z najprostszych i najskuteczniejszych metod ograniczania transmisji wirusa.

Co oznacza WZW A dla pracodawców?

Pojawienie się zakażeń w miejscu pracy może prowadzić do:

• absencji pracowników,
• konieczności prowadzenia działań przeciwepidemicznych,
• zakłóceń organizacyjnych,
• strat finansowych,
• utraty zaufania klientów lub pacjentów.

Dlatego inwestowanie w profilaktykę – obejmującą edukację, higienę oraz szczepienia zalecane dla grup ryzyka – wspiera bezpieczeństwo pracowników i ogranicza ryzyko wystąpienia ognisk zakażeń.

Pamiętaj!

Każda osoba nieuodporniona może zachorować na WZW A. Właściwa higiena rąk oraz szczepienia ochronne stanowią najskuteczniejszą ochronę przed zakażeniem. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących WZW A należy skontaktować się z lekarzem i ograniczyć kontakty z innymi osobami do czasu uzyskania porady medycznej.