Powrót

Movember: 5 minut w miesiącu dla zdrowia, które daje lata życia

05.11.2026

01-movember-zdrowie-mezczyzn-baner

Czym jest Movember?

Nazwa Movember powstała z połączenia angielskich słów moustache (wąsy) i November (listopad). W listopadzie mężczyźni na całym świecie zapuszczają wąsy, żeby zwrócić uwagę na zdrowie mężczyzn – przede wszystkim na nowotwory prostaty i jądra oraz na zdrowie psychiczne.

Dlaczego to ważne?

Według Głównego Urzędu Statystycznego oczekiwana długość życia chłopca urodzonego w 2025 r. wynosi 75,4 roku, a dziewczynki – 82,5 roku. Różnica między płciami w Polsce jest znacznie większa niż w większości krajów europejskich. Wyższą umieralność mężczyzn widać niemal w każdej grupie wieku: gdyby warunki umieralności z 2025 r. się utrzymały, 75. urodzin nie dożyłoby 41,6% mężczyzn i 21,4% kobiet.

Najczęstszym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Polsce jest od 2016 r. rak gruczołu krokowego (prostaty). Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 r. odpowiadał za 24,5% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn, czyli mniej więcej za co czwarte. U młodych mężczyzn, w wieku 20–44 lat, najczęściej występują nowotwory jądra – to 23% zachorowań w tej grupie wieku. Każdego roku w Polsce rozpoznaje się ponad 1000 nowych przypadków raka jądra, najczęściej u mężczyzn w wieku 20–39 lat.

Nowotwór wykryty wcześnie łatwiej skutecznie leczyć. Dlatego tak ważne są regularne badania – również wtedy, gdy nic nie dolega.

1. Bilans zdrowia „Moje Zdrowie”

„Moje Zdrowie” to bezpłatny bilans zdrowia osoby dorosłej w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Mogą z niego skorzystać osoby od 20. roku życia: w wieku 20–49 lat raz na 5 lat, a później raz na 3 lata.

Bilans zaczyna się od ankiety o stylu życia i stanie zdrowia. Można ją wypełnić w Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP albo w przychodni. Na podstawie wieku i odpowiedzi w ankiecie dobierany jest zestaw badań – u mężczyzn w razie wskazań obejmuje on oznaczenie PSA. Wyniki omawia lekarz lub pielęgniarka, którzy przygotowują indywidualny plan zdrowotny.

2. Badanie prostaty po 40. roku życia

Po 40. roku życia warto regularnie badać prostatę. O badanie zapytaj lekarza rodzinnego – to on wystawia skierowanie do urologa.

3. Samobadanie jąder raz w miesiącu

Samobadanie jąder trwa około 5 minut i warto je wykonywać raz w miesiącu, już od 15. roku życia. Najlepiej robić je podczas kąpieli lub pod prysznicem, delikatnie obmacując palcami każde jądro. Regularność jest kluczowa – kto bada się co miesiąc, łatwiej zauważy nawet niewielką zmianę.

Warto znać naturalną budowę: jedno jądro może być nieco większe od drugiego, a w jego górnej części można wyczuć zgrubienie. To najądrze i jest to prawidłowe.

Do lekarza POZ należy zgłosić się, gdy:

  • jądro się powiększyło (zwykle bezboleśnie), a skóra moszny może być zaczerwieniona,
  • jądro jest twardsze, cięższe lub obrzęknięte,
  • wyczuwalny jest bezbolesny, nieruchomy guzek, którego nie da się oddzielić od jądra.

W razie potrzeby lekarz skieruje na badania krwi i do urologa. Rak jądra rokuje dobrze, szczególnie gdy zostanie wykryty wcześnie.

4. Codzienne nawyki, które chronią zdrowie

Profilaktyka chorób nowotworowych zaczyna się od prostych, codziennych wyborów:

  • nie pal – ani czynnie, ani biernie. Pomoc w rzucaniu palenia daje Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108,
  • ruszaj się – Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dorosłym co najmniej 150–300 minut umiarkowanej aktywności fizycznej w tygodniu, np. szybki marsz po 30 minut przez 5 dni,
  • dbaj o prawidłową masę ciała i zdrową dietę,
  • ogranicz alkohol,
  • chroń się przed słońcem.

Nie czekaj na objawy

Zachęcamy panów do skorzystania z bezpłatnych badań, a panie – do przypomnienia o nich mężom, ojcom, synom i braciom. Dobry początek to sprawdzenie w Internetowym Koncie Pacjenta, czy można już wykonać bilans „Moje Zdrowie”, i ustawienie w telefonie comiesięcznego przypomnienia o samobadaniu.

{"register":{"columns":[]}}