Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Pile

 

Od 1 września 2026 r. zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące żywienia dzieci
i młodzieży w placówkach oświatowych. Zmiany obejmą zarówno żywność sprzedawaną w sklepikach szkolnych, jak i posiłki przygotowywane i podawane
w szkolnych oraz przedszkolnych stołówkach.
Nowe rozporządzenie wprowadza rozwiązania oparte na aktualnej wiedzy dotyczącej zasad zdrowego żywienia. Najważniejsze zmiany to m.in.:

• zwiększony udział warzyw, owoców i produktów pochodzenia roślinnego w codziennych posiłkach;
• promowanie zasad tzw. diety planetarnej, która uwzględnia zarówno zdrowie człowieka, jak i troskę o środowisko;
• ograniczenie ilości dodawanych cukrów w napojach przygotowywanych na miejscu;
• częstsze wykorzystanie produktów pełnoziarnistych;
• wprowadzenie obowiązkowej potrawy roślinnej w ramach obiadu raz w tygodniu;
• uwzględnianie potrzeb osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych;
• przygotowywanie zup na bazie wywarów warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu;
• preferowanie wody jako podstawowego napoju podawanego dzieciom i młodzieży;
• zachęcanie do wykorzystywania produktów lokalnych lub ekologicznych, jeśli jest to możliwe.

Nowe zasady kładą  większy nacisk na realizację w żywieniu przedszkolnym i stołówce szkolnej zasad tzw. → diety planetarnej. Dieta planetarna to model żywienia oparty na większym udziale produktów roślinnych, takich jak warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste czy nasiona roślin strączkowych. Jej celem jest wspieranie zdrowia oraz odpowiedzialne korzystanie z zasobów środowiska. Nowe przepisy uwzględniają te zasady, zachęcając do różnorodnych i zbilansowanych posiłków.

Polecamy także materiały edukacyjne Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) dla osób realizujących żywienie zbiorowe w przedszkolach i szkołach. Są one dostępne jako e-booki:

• Obiady szkolne. 60 propozycji zbilansowanych zestawów obiadowych dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym (2020 r.)
• Żywienie w przedszkolu w praktyce (2021 r.)  
• Żywienie w przedszkolu w praktyce. Propozycja 30 zbilansowanych jadłospisów przedszkolnych (2022 r.)
• Wiem, że dobrze jem. Talerz Zdrowego Żywienia w praktyce (2021 r.)
• Strączkowe są zdrowe. Praktyczny poradnik żywieniowy jak zmniejszyć ilość mięsa w diecie na rzecz produktów pochodzenia roślinnego (2021 r.)
• Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych (2025 r.)
• Normy żywienia dla populacji Polski (2024 r.)

 

Zachęcamy do szerokiego wykorzystywania poniższych materiałów w działaniach informacyjnych i edukacyjnych dotyczących nowych standardów żywienia dzieci i młodzieży. Więcej na stronie NCEŻ: https://ncez.pzh.gov.pl/

 

Główne założenia zmian w żywieniu dzieci i młodzieży:

• W odniesieniu do produktów zbożowych tradycyjnych i bezglutenowych (w tym śniadaniowych), produktów mlecznych (w tym bezlaktozowych), napojów roślinnych, roślinnych alternatyw produktów mlecznych oraz pieczywa cukierniczego i półcukierniczego wskazano, że muszą one spełniać określone kryteria dotyczące zawartości cukru, soli i tłuszczu (tabela).

 

Produkty, które mogą być uwzględniane w posiłkach w przedszkolu i szkole pod warunkiem spełnienia kryterium zawartości cukrów, tłuszczu, soli.
 

 

Produkty*	Maksymalna zawartość w 100 g lub ml produktu
	cukry	tłuszcz	sól
zbożowe, w tym śniadaniowe, zbożowe bezglutenowe	10 g	10 g	1 g
pieczywo cukiernicze i półcukiernicze	13,5 g	10 g	1,2 g
mleczne, w szczególności: jogurt, napój jogurtowy, kefir, maślanka, mleko, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany, w tym asortymenty bezlaktozowe	10 g	–	–
napoje roślinne wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12	10 g	–	–
roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12	10 g	–	–

*bez substancji słodzących takich jak sorbitole, ksylitol, erytrytol, maltitole, mannitol, acesulfam K, aspartam, cyklaminiany, izomalt, sacharyny, sukraloza, taumatyna, neohesperydyna DC, glikozydy stewiolowe ze stewii, glikozydy stewiolowe z fermentacji, glikozydy stewiolowe wytwarzane enzymatycznie, glukozylowane glikozydy stewiolowe, neotam, sól aspartamu i acesulfamu, syrop poliglucitolowy, laktitol, adwantam

 

• Nowe rozporządzenie jednoznacznie także definiuje rodzaje olejów wskazanych do smażenia. Zamiast dotychczasowych zapisów odnoszących się do zawartości kwasów tłuszczowych w olejach, wymieniono rafinowane oliwę z oliwek i olej rzepakowy;
• Przy komponowaniu posiłków należy pamiętać, że warzywa i owoce powinny być składnikiem każdego posiłku. W znowelizowanym rozporządzeniu doprecyzowano, że udział warzyw musi być większy;
• W przypadku obiadu mięsnego wskazano, że danie powinno być przygotowane z mięsa świeżego.  W praktyce oznacza to brak możliwości wykorzystywania mięsa tzw. garmażeryjnego, a także mięsa wysokoprzetworzonego (np. kiełbasy, kotleta z mortadeli) jako głównego składnika „białkowego” posiłku.
• głównym napojem preferowanym do podawania dzieciom i młodzieży jest woda.