Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Strzelcach Opolskich

Legioneloza to choroba zakaźna spowodowana przez bakterie z rodzaju Legionella sp. Choroba ta może przebiegać od postaci łagodnej przebiegającej z gorączką (gorączka Pontiac) do ciężkiej postaci zapalenia płuc (choroba legionistów). Najpowszechniejszą drogą zakażenia jest droga inhalacyjna, czyli wdychanie aerozolu wodnego zawierającego bakterie z rodzaju Legionella. Nie potwierdzono przenoszenia tych bakterii przez bezpośredni kontakt między ludźmi. Do zakażenia nie dochodzi również drogą pokarmową poprzez picie wody, w której występują bakterie, z wyjątkiem sytuacji, w której woda przypadkowo dostaje się do płuc podczas np. zachłyśnięcia.

 

Na zakażenie pałeczkami Legionella szczególnie narażone są osoby w podeszłym wieku, o obniżonej odporności lub przyjmujące leki osłabiające układ odpornościowy, z przewlekłymi chorobami dróg oddechowych, cukrzycą, niewydolnością nerek lub wątroby, osoby palące papierosy, nadużywające alkoholu oraz osoby długo przebywające w środowisku, w którym obecny jest aerozol wodny.

W celu zminimalizowania ryzyka zanieczyszczenia mikrobiologicznego wewnętrznych systemów wodociągowych należy wdrożyć środki zapobiegawcze i kontrolne. Urządzenia wykorzystujące wodę powinny być regularnie czyszczone, dezynfekowane i konserwowane w celu zminimalizowania tworzenia się korozji, osadzania się kamienia oraz tworzenia się biofilmu. Kluczowym czynnikiem w kolonizacji systemów dystrybucji wody jest temperatura wody. W całej instalacji ciepłej wody należy utrzymać temperaturę wody co najmniej 60°C, natomiast w instalacji wody zimnej temperatura wody nie powinna przekraczać 25°C. Rury z ciepłą wodą powinny być izolowane, natomiast instalacje zimnej wody należy zabezpieczyć przed źródłami ciepła. Jeżeli nie jest możliwe utrzymanie temperatury wody poza ww. zakresem, należy zwrócić uwagę na właściwy przebieg dezynfekcji wody. Występowaniu i namnażaniu się bakterii Legionella sp. może dodatkowo sprzyjać wydłużony przestój wody lub ograniczona eksploatacja budynku, stagnacja wody i tworzenie się biofilmu. Instalacje powinny być projektowane i eksploatowane z myślą o maksymalizacji cyrkulacji i natężeń przepływu (unikanie zastojów, niskiego natężenia przepływu, długich odgałęzień itp.). W przypadku nieużywania kranu/prysznica, powinny być one wycofane z eksploatacji i o ile to możliwe, woda powinna być z nich spuszczona. Jeśli urządzenia te nie były użytkowane przez ponad 2 tygodnie, należy odkręcić wodę na przynajmniej 2 minuty przed ponownym ich użyciem. Należy również okresowo opróżniać i przepłukiwać urządzenia grzewcze.

 

W celu zminimalizowania ryzyka zakażenia pałeczkami Legionella pochodzącymi z systemu klimatyzacji, urządzenia te powinny być odpowiednio eksploatowane, regularnie czyszczone, dezynfekowane oraz serwisowane zgodnie z zaleceniami producenta. Również wszelkie wodne urządzenia dekoracyjne typu fontanny lub ściany wodne oraz nawilżacze powietrza należy utrzymywać w dobrym stanie sanitarno-technicznym, przeprowadzając regularne czyszczenie i dezynfekcję zgodnie z zaleceniem producenta, nie dopuszczając do powstania biofilmu.

 

Utrzymanie odpowiedniego stanu sanitarno-technicznego budynków i wyposażenia, w szczególności urządzeń do dystrybucji wody pitnej, systematyczny przegląd urządzeń i konserwacja instalacji oraz wykonywanie badań jakości wody powinno zmniejszać ryzyko narażenia na czynniki zakaźne oraz zapewnić właściwe bezpieczeństwo wody.

 

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich zachęca do zapoznania się z opracowaniem „Bezpieczeństwo wodne w budynkach” opublikowane w formie elektronicznej i dostępne na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego pod adresem: https://www.gov.pl/web/gis/bezpieczenstwo-wodne-w-budynkach. Powyższe opracowanie stanowi zestawienie dobrych praktyk służących zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego wody w budynkach (od etapu projektowania do etapu końcowego, jakim jest zarządzanie bezpieczeństwem instalacji wodnych).

 

Wprowadzone zmiany w przepisach dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia regulowane przez:

- ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2024 r. poz. 757, z późn. zm.),

- rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. z 2026 r. poz. 748),

zwracają szczególną uwagę na jakość wody w instalacjach znajdujących się w obiektach priorytetowych.

Obiekty zaliczane do priorytetowych, podlegające badaniom na obecność bakterii Legionella:

a) obiekty użytkowane przez podmioty wykonujące działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne:

• szpitalne,
• inne niż świadczenia szpitalne, takie jak świadczenia opiekuńcze, pielęgnacyjne, paliatywne, hospicyjne, świadczenia z zakresu opieki długoterminowej, rehabilitacji leczniczej, leczenia uzależnień, psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz lecznictwa uzdrowiskowego,

b) obiekty przeznaczone do okresowego pobytu ludzi:

• czynne sezonowo lub związane z turystyką, takie jak hotele, motele, pensjonaty, ośrodki turystyczno-wczasowe lub kempingi,
• zakłady karne lub areszty śledcze,
• domy rencistów,

c) budynki użyteczności publicznej, w których podczas użytkowania wewnętrznych systemów wodociągowych lub związanych z nimi urządzeń jest wytwarzany aerozol wodny.

Obowiązkowe jest więc monitorowanie bakterii Legionella sp. w ciepłej wodzie.

Załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi określa minimalną częstotliwość pobierania próbek do badań w ciepłej wodzie użytkowej oraz procedury postępowania w zależności od wyników tych badań.